Charles Hoskinson คือใคร ประวัติผู้ก่อตั้ง Cardano อดีตผู้ร่วมก่อตั้ง Ethereum จาก ADA ปี 2017 ถึงข้อถกเถียงปี 2026

Charles Hoskinson คือผู้ก่อตั้ง Cardano บล็อกเชนแบบ Proof of Stake ที่มีเหรียญ ADA เป็นเหรียญหลัก และเป็นประธานเจ้าหน้าที่บริหาร (CEO) ของ Input Output บริษัทวิศวกรรมที่สร้างซอฟต์แวร์ของ Cardano มาตั้งแต่ต้น ก่อนหน้านั้นเขาเคยเป็นหนึ่งในผู้ร่วมก่อตั้ง Ethereum และเคยร่วมวางแผนธุรกิจให้ BitShares ในปี 2013 ชื่อของเขาจึงผูกอยู่กับโปรเจกต์คริปโตยุคบุกเบิกถึงสามโปรเจกต์ในเวลาไม่กี่ปี

เรื่องของ Hoskinson น่าสนใจเพราะเขาเป็นคนที่คนในวงการแบ่งเป็นสองฝั่งชัดเจน ฝั่งหนึ่งมองว่าเขาเป็นคนที่ทำให้บล็อกเชนหันมาพึ่งงานวิจัยที่ผ่านการตรวจโดยนักวิชาการ อีกฝั่งตั้งคำถามกับประวัติการศึกษา วิธีบริหารเงินยุคแรก และคำสัญญาที่ส่งมอบช้ากว่าที่พูดไว้ บทความนี้ไล่ประวัติของเขาตั้งแต่วัยเด็กจนถึงเดือนตุลาคม 2026 ตัวเลขสำคัญอ้างอิงจากเว็บไซต์ทางการของ Cardano งานวิจัยที่ตีพิมพ์ เว็บไซต์ของบริษัท และสื่อที่รายงานเหตุการณ์ ส่วนเรื่องที่ยังถกเถียงกันอยู่ บทความนี้แสดงคำอธิบายของทั้งสองฝั่งพร้อมแหล่งที่มา

Charles Hoskinson ผู้ก่อตั้ง Cardano และ CEO ของ Input Output ในงาน Consensus Hong Kong กุมภาพันธ์ 2026 ภาพ: Xuthoria (CC BY-SA 4.0) ผ่าน Wikimedia Commons

Charles Hoskinson คือใคร

Charles Hoskinson คือผู้ประกอบการชาวอเมริกันที่ก่อตั้งบริษัท IOHK ในปี 2015 เพื่อสร้าง Cardano บล็อกเชนที่ชูจุดขายเรื่องการพัฒนาตามงานวิจัย เขาเคยเป็นหนึ่งในผู้ก่อตั้ง Ethereum และเคยดำรงตำแหน่ง CEO ของโปรเจกต์ แต่ออกจากทีมในเดือนมิถุนายน 2014 หลังเห็นต่างเรื่องการเป็นบริษัทหรือองค์กรไม่แสวงกำไร

คนในวงการคริปโตรู้จัก Hoskinson จากหลายบทบาทพร้อมกัน เขาเป็นทั้งผู้บริหารที่ไลฟ์ตอบคำถามชุมชนบน YouTube อยู่บ่อยครั้ง คนที่วิจารณ์คู่แข่งอย่าง Ethereum ตรงไปตรงมา และเจ้าของโครงการนอกวงการคริปโตหลายอย่าง ตั้งแต่ศูนย์วิจัยคณิตศาสตร์ในมหาวิทยาลัยไปจนถึงฟาร์มและคลินิกในรัฐ Wyoming

ข้อมูลส่วนตัวโดยย่อของ Charles Hoskinson มีดังนี้

• ชื่อ: Charles Hoskinson (ชื่อที่มหาวิทยาลัย Carnegie Mellon ใช้ในประกาศรับเงินบริจาคคือ Charles C. Hoskinson)
• เกิด: 5 พฤศจิกายน 1987 ที่เกาะ Maui รัฐ Hawaii สหรัฐอเมริกา และเติบโตในรัฐ Colorado
• การศึกษา: เคยเรียนคณิตศาสตร์ที่ Metropolitan State University of Denver และ University of Colorado Boulder รายละเอียดเรื่องวุฒิยังเป็นประเด็นถกเถียง ดูหัวข้อด้านล่าง
• ตำแหน่งปัจจุบัน: ผู้ก่อตั้งและ CEO ของ Input Output (เดิมชื่อ IOHK และ IOG)
• ผลงานหลัก: Cardano, เหรียญ ADA, เครือข่าย Midnight และเหรียญ NIGHT
• บทบาทในอดีต: ผู้ร่วมก่อตั้ง Ethereum และผู้ร่วมก่อตั้ง Invictus Innovations ผู้พัฒนา BitShares
• ความมั่งคั่ง: Forbes เคยประเมินไว้ราว 500 ถึง 600 ล้านดอลลาร์ในปี 2018 ส่วนในบทความของ ForkLog ปี 2024 ระบุว่าเขาประเมินตัวเองไว้ราว 1.2 พันล้านดอลลาร์

Charles Hoskinson บนเวที Q&A ของงาน Web Summit 2022 ที่ลิสบอน โปรตุเกส 3 พฤศจิกายน 2022 ภาพ: Eóin Noonan/Web Summit via Sportsfile (CC BY 2.0) ผ่าน Wikimedia Commons

วัยเด็กในครอบครัวแพทย์ และความสนใจเรื่องเงิน

Hoskinson เกิดที่เกาะ Maui ในรัฐ Hawaii ในครอบครัวที่ทำงานด้านการแพทย์ แล้วย้ายมาเติบโตในรัฐ Colorado ข้อมูลใน Wikipedia ระบุว่าทั้งพ่อและพี่น้องชายของเขาเป็นแพทย์ ภายหลังทั้งสามคนเปิดคลินิกด้วยกันในรัฐ Wyoming ส่วน ForkLog สื่อคริปโตที่ทำบทความประวัติของเขาในปี 2024 เล่าว่าตอนเด็กเขาเคยวางแผนจะเป็นศัลยแพทย์ ก่อนจะหันมาสนใจคอมพิวเตอร์และใช้เวลาหลายชั่วโมงต่อวันอยู่หน้าจอ

ความสนใจเรื่องระบบเงินของเขาเริ่มชัดในช่วงเรียนมหาวิทยาลัย ปี 2007 เขาทำงานระดมทุนให้แคมเปญหาเสียงชิงตำแหน่งประธานาธิบดีของ Ron Paul สมาชิกสภาคองเกรสจากรัฐ Texas ที่เป็นที่รู้จักจากการวิจารณ์ธนาคารกลางสหรัฐและเสนอให้กลับไปใช้เงินที่มีทองคำหนุน Wikipedia บรรยายเขาในช่วงนั้นว่าเป็นนักศึกษาสายรีพับลิกันที่ต่อต้านสงครามและสนใจนโยบายการเงิน

หลังการเลือกตั้งเขาไปทำงานที่บริษัทที่ปรึกษาแห่งหนึ่ง ระหว่างนั้นเริ่มศึกษา Bitcoin ซึ่งเปิดใช้งานในเดือนมกราคม 2009 แนวคิดเรื่องเงินที่มีจำนวนจำกัดและไม่ขึ้นกับรัฐบาลทำให้เขาเห็นว่า Bitcoin เป็นเหมือนทองคำในรูปแบบดิจิทัล และในปี 2013 เขาตัดสินใจลาออกจากงานประจำเพื่อทำงานด้านคริปโตเต็มเวลา

ประวัติการศึกษา: ทำไมถึงเป็นประเด็นถกเถียง

เรื่องการศึกษาของ Hoskinson เป็นหนึ่งในหัวข้อที่ถูกถามบ่อยที่สุด เพราะ Cardano ขายภาพลักษณ์เรื่องความเข้มงวดทางวิชาการ ข้อมูลพื้นฐานที่ทุกฝั่งตรงกันคือเขาเคยเรียนคณิตศาสตร์ที่ Metropolitan State University of Denver และ University of Colorado Boulder ประวัติทางการบนบล็อกของ Ethereum เมื่อเดือนมกราคม 2014 ก็เขียนไว้ว่าเขาเรียนที่สองแห่งนี้โดยเน้นทฤษฎีจำนวนเชิงวิเคราะห์ (Analytic Number Theory)

ประเด็นที่ถกเถียงคือระดับการศึกษา ในเดือนมีนาคม 2022 Laura Shin ผู้สื่อข่าวคริปโตและผู้เขียนหนังสือ The Cryptopians ที่เล่าประวัติยุคแรกของ Ethereum ตั้งคำถามต่อสาธารณะว่าคำบอกเล่าของเขาที่ว่าเคยออกจากหลักสูตรปริญญาเอก ขัดกับข้อมูลจากสถาบันที่ระบุว่าเขาลงทะเบียนเป็นนักศึกษาปริญญาตรี

"สวัสดี Charles พูดถึงเรื่องแต่งแล้ว คุณอยากอธิบายความไม่ตรงกันระหว่างที่คุณอ้างว่าออกจากหลักสูตรปริญญาเอก กับที่มหาวิทยาลัยยืนยันว่าคุณลงทะเบียนเป็นนักศึกษาปริญญาตรีไหม"

Laura Shin ผู้สื่อข่าวและผู้เขียน The Cryptopians โพสต์บน X วันที่ 6 มีนาคม 2022 (อ้างผ่าน Bitcoinist) ต้นฉบับ "Hi Charles, speaking of fiction, do you want to address the discrepancies between your claims of dropping out of a PhD program and the schools' assertions that you were enrolled as an undergrad?"

ForkLog สรุปว่า Hoskinson เรียนที่ MSU Denver และ University of Colorado Boulder แต่ไม่ได้รับปริญญา ภาพ: ForkLog (พฤศจิกายน 2024)

ในบทความของ ForkLog ปี 2024 Shin ให้ความเห็นเพิ่มว่าเธอติดต่อสถาบันที่เขาเคยเอ่ยถึงทั้งหมด พบว่าแห่งหนึ่งไม่มีหลักสูตรปริญญาเอกเลย ส่วนอีกแห่งเขาลงทะเบียนเป็นนักศึกษาปริญญาตรี และบอกว่าเคยนัดคุยกับฝั่งเขาเพื่อถามเรื่องนี้แต่ไม่มีใครมาตามนัด ForkLog เองสรุปว่าเขาเข้าเรียนวิชาคณิตศาสตร์และทฤษฎีจำนวนเชิงวิเคราะห์ แต่ไม่ได้รับปริญญาจากสองแห่งนี้

ฝั่ง Hoskinson ตอบผ่านคลิปบนช่อง YouTube ของเขาในเดือนเดียวกัน โดยยอมรับว่าตัวเองเป็นคนที่เรียนไม่จบตามเป้า แต่ยืนยันว่ามีวุฒิการศึกษาระดับวิทยาลัย และบอกว่าการเอาเรื่องส่วนตัวของเขาไปผูกกับความน่าเชื่อถือของ Cardano นั้นไม่ยุติธรรม เพราะงานของ Cardano เป็นผลงานของคนจำนวนมากที่เปิดเผยให้ตรวจสอบได้

"ผมไม่ได้มาตอบทุกเรื่อง บางเรื่องก็แปลกประหลาด (...) และบางเรื่องผมคิดว่าไม่ค่อยยุติธรรมและเป็นแค่การเล่นคำ ใช่ ผมมีวุฒิระดับวิทยาลัย ใช่ ผมมีหน่วยกิตระดับบัณฑิตศึกษาวิชาคณิตศาสตร์ที่ CU Boulder ใช่ ผมเป็นคนที่เรียนไม่จบ เพราะตามนิยามแล้วผมไม่ได้ทำสิ่งที่ตั้งใจไว้ในหลักสูตรที่ลงเรียนให้สำเร็จ"

Charles Hoskinson ในคลิปบนช่อง YouTube ของเขา มีนาคม 2022 (ถอดความโดย Bitcoinist) ต้นฉบับ "I'm not here to address everything, certainly some things are a bit bizarre (…) and other things I think are a bit unfair and semantical. Yes, I do have a college degree. Yes, I do have graduate credits at CU Boulder in Math. Yes, I am a dropout because I didn't by definition complete the things that I set out to do with the degrees programs I was in."

อีกไม่กี่วันต่อมา วันที่ 11 มีนาคม 2022 เขาโพสต์บน X ว่าวุฒิที่พูดถึงคืออนุปริญญาสาขาวิทยาศาสตร์ (Associate in Science) จาก Front Range Community College ที่ได้ตอนอายุ 18 ปีในปี 2005 และเชิญให้คนไปตรวจสอบเอง ถึงตอนนี้ข้อเท็จจริงที่ยืนยันได้คือเขาเคยเรียนคณิตศาสตร์ในระดับมหาวิทยาลัยแต่ไม่ได้รับปริญญาตรีหรือปริญญาเอกจากสองสถาบันที่มักถูกอ้างถึง ส่วนการตีความว่าคำบอกเล่าในอดีตของเขาเกินจริงหรือไม่ ยังขึ้นกับว่าผู้อ่านเชื่อคำอธิบายของฝั่งไหน

ปี 2013: Bitcoin Education Project และ BitShares

หลังลาออกจากงานที่ปรึกษาในปี 2013 Hoskinson เริ่มโปรเจกต์ชื่อ Bitcoin Education Project ซึ่งเป็นงานเผยแพร่ความรู้เรื่องศักยภาพของ Bitcoin ช่วงเดียวกันเขาเข้าไปมีบทบาทในโปรเจกต์ที่ต่อมากลายเป็น BitShares หนึ่งในต้นแบบของตลาดซื้อขายแบบกระจายศูนย์ (DEX) และ Stablecoin ที่ผูกค่ากับเงินดอลลาร์

บันทึกประวัติของ BitShares ที่ Stan Larimer เขียนไว้เล่าว่า วันที่ 2 มิถุนายน 2013 Dan Larimer (ต่อมาเป็นผู้สร้าง EOS) เผยแนวคิดเรื่อง bit-USD บนเว็บบอร์ด bitcointalk และ Hoskinson เข้ามาร่วมถกเถียงจนได้ช่วยกลั่นกรองไอเดียและเขียนแผนธุรกิจ จากนั้นเขานำแผนไปเสนอ Li Xiaolai นักลงทุนชาวจีนที่ตกลงให้ทุนพัฒนา และวันที่ 4 กรกฎาคม 2013 บริษัท Invictus Innovations ก็จดทะเบียนในรัฐ Virginia

บันทึกประวัติ BitShares ที่เล่าถึงการตั้ง Invictus Innovations ปี 2013 และการแยกทางของ Hoskinson กับ Dan Larimer ภาพ: BitShares Documentation

ในเดือนตุลาคม 2013 Hoskinson กับ Larimer ขึ้นนำเสนอวิสัยทัศน์ของ BitShares ด้วยกันที่งาน Atlanta Bitcoin Conference แต่หลังจากนั้นทั้งคู่ก็แยกทางกัน บันทึกของ BitShares ระบุว่าทั้งสองฝ่ายตกลงเก็บเหตุผลไว้เป็นความลับ และ Bo Shen ซึ่งเป็น CEO ของบริษัทในตอนนั้นออกแถลงการณ์สั้นๆ ที่ชมเขาไว้

"ความเห็นของเราคือ Charles Hoskinson เป็นนักเจรจาดีลที่เก่งที่สุดที่เราเคยเห็น และเราคิดถึงวิสัยทัศน์และความสามารถในการหาพันธมิตรของเขา ไม่ต้องสงสัยเลยว่าเขาจะช่วยให้ทีม Ethereum ทีมใหม่ของเขาประสบความสำเร็จอย่างมาก"

Bo Shen CEO ของ Invictus Innovations อ้างในบันทึกประวัติ BitShares ต้นฉบับ "It is our opinion that Charles Hoskinson is the best dealmaker we have ever seen, and we miss his vision and talent for recruiting allies. No doubt he will help make his new Ethereum team very successful."

BitShares เปิดใช้งานในช่วงกลางปี 2014 ส่วน Hoskinson ย้ายความสนใจไปอยู่กับโปรเจกต์ใหม่ที่เขาได้รู้จักระหว่างทำงานด้านการศึกษา นั่นคือ Ethereum ของ Vitalik Buterin

หกเดือนใน Ethereum

ปลายปี 2013 Vitalik Buterin เผยแพร่ Whitepaper ของ Ethereum บล็อกเชนที่รันโปรแกรมได้ หรือที่เรียกว่า Smart Contract Anthony Di Iorio นักลงทุนชาวแคนาดาที่ให้ทุนโปรเจกต์ในช่วงแรกเป็นคนแนะนำ Hoskinson ให้รู้จักกับ Buterin ตามคำของ Di Iorio ที่ Wikipedia อ้างไว้ Ethereum ก่อตั้งโดยคนห้าคนแรกในเดือนธันวาคม 2013 ได้แก่ Vitalik Buterin, Anthony Di Iorio, Charles Hoskinson, Mihai Alisie และ Amir Chetrit ก่อนจะเพิ่ม Joseph Lubin, Gavin Wood และ Jeffrey Wilcke เป็นผู้ก่อตั้งในต้นปี 2014 รวมเป็นแปดคน

Decrypt รายงานว่า Hoskinson ได้รับแต่งตั้งเป็น CEO ในเดือนธันวาคม 2013 และรับบทนำในการตั้งมูลนิธิที่สวิตเซอร์แลนด์และวางโครงสร้างทางกฎหมาย ในเดือนมกราคม 2014 ทีมประกาศ Ethereum อย่างเป็นทางการที่งาน North American Bitcoin Conference ในเมือง Miami และเช่าบ้านอยู่ด้วยกันเพื่อทำงานช่วงนั้น บล็อกทางการของ Ethereum วันที่ 23 มกราคม 2014 ระบุชื่อเขาเป็นหนึ่งในทีมหลักสี่คน

"Charles Hoskinson เป็นผู้ประกอบการและนักวิทยาการเข้ารหัสที่ทำธุรกิจในระบบนิเวศ Bitcoin เขาก่อตั้งทั้ง Bitcoin Education Project และ Invictus Innovations ก่อนจะรับบทบาทปัจจุบันในฐานะนักพัฒนาหลักของโปรเจกต์ Ethereum"

บล็อก Ethereum โพสต์ Ethereum: Now Going Public วันที่ 23 มกราคม 2014 ต้นฉบับ "Charles Hoskinson is an entrepreneur and cryptographer actively working on ventures in the Bitcoin ecosystem. He founded both the Bitcoin Education Project and Invictus Innovations prior to accepting his current role as a core developer of the Ethereum Project."

บล็อกทางการของ Ethereum วันที่ 23 มกราคม 2014 ที่ระบุ Hoskinson เป็นหนึ่งในทีมหลักสี่คน ภาพ: Ethereum Foundation Blog

ความขัดแย้งที่ตามมาเป็นเรื่องรูปแบบองค์กร ข้อมูลใน Wikipedia และรายงานของ Decrypt ตรงกันว่า Hoskinson อยากให้ Ethereum เป็นบริษัทที่แสวงกำไรและรับเงินลงทุนได้ ขณะที่ Buterin ต้องการให้เป็นองค์กรไม่แสวงกำไร วันที่ 7 มิถุนายน 2014 ผู้ก่อตั้งทั้งแปดคนนัดประชุมกันที่บ้านเช่าในเมือง Zug ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ที่ทีมตั้งชื่อเล่นว่า the spaceship

Decrypt เล่าว่าเอกสารจดทะเบียนที่ตั้งใจจะลงนามในวันนั้นไม่เคยถูกลงนาม Ethereum ยังเป็นองค์กรไม่แสวงกำไรต่อไป และผู้ก่อตั้งสองคนลงจากบทบาทในทีม ได้แก่ Hoskinson และ Amir Chetrit แต่ทั้งแปดคนยังถูกนับเป็นผู้ร่วมก่อตั้งมาจนถึงทุกวันนี้ Protos อ้างหนังสือ The Cryptopians ของ Laura Shin ว่าวันนั้นถูกเรียกว่า Game of Thrones Day

รายงานการประชุมผู้ก่อตั้ง Ethereum ที่ Zug ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ 7 มิถุนายน 2014 ภาพ: Decrypt

ส่วนฝั่งที่มองว่าเขาถูกให้ออก Camila Russo ผู้เขียนหนังสือ The Infinite Machine ซึ่งเป็นหนังสือประวัติ Ethereum เล่มแรก ให้สัมภาษณ์ Decrypt ว่าการถูกขอให้ออกเป็นเรื่องที่กระทบใจเขามาก

"มันเป็นเรื่องที่ทำให้เขาเสียใจมากตอนที่ถูกบอกให้ออก"

Camila Russo ผู้เขียน The Infinite Machine ให้สัมภาษณ์ Decrypt ต้นฉบับ "It was a huge crush to him when he was told to leave"

Hoskinson เองไม่ค่อยชอบเล่าเรื่องนี้ซ้ำ ForkLog รายงานว่าเขามักวิจารณ์ Ethereum แต่ไม่อยากพูดถึงบทบาทของตัวเองในช่วงแรก และเขามองว่าความไม่พอใจที่คนในชุมชน Ethereum มีต่อเขา ส่วนหนึ่งมาจากการที่เขาสนับสนุน Ethereum Classic หลังเหตุการณ์ The DAO ปี 2016 ซึ่งทำให้เครือข่าย Ethereum แยกเป็นสองเชน อ่านเรื่องเชนที่แยกออกมาได้ที่ Ethereum Classic คืออะไร และประวัติของผู้ก่อตั้งอีกคนที่ Vitalik Buterin คือใคร

ก่อตั้ง IOHK: บริษัทวิศวกรรมแทนมูลนิธิ

หลังออกจาก Ethereum Hoskinson ย้ายไปฮ่องกงและร่วมกับ Jeremy Wood ซึ่งเคยทำงานในทีม Ethereum ก่อตั้งบริษัท Input Output Hong Kong หรือ IOHK เว็บไซต์ของบริษัทระบุว่าก่อตั้งในปี 2015 ส่วน ForkLog ระบุเดือนมีนาคม 2015 และ Wikipedia เขียนว่าปลายปี 2014 แหล่งข้อมูลจึงต่างกันเล็กน้อย

สิ่งที่ Hoskinson ทำต่างจาก Ethereum คือแยกบทบาทออกเป็นหลายองค์กร IOHK เป็นบริษัทเอกชนที่รับจ้างพัฒนาเทคโนโลยี Cardano Foundation ที่สวิตเซอร์แลนด์ดูแลการกำกับและส่งเสริมโปรเจกต์ และ Emurgo ในญี่ปุ่นทำงานด้านการใช้งานเชิงพาณิชย์ Wikipedia ระบุด้วยว่าเขาเลือกไม่ระดมทุนจากกองทุนร่วมลงทุน (Venture Capital) ให้ Cardano เพราะมองว่าขัดกับหลักการของบล็อกเชนและอาจทำให้คนกลุ่มเล็กคุมโปรเจกต์มากเกินไป

หน้าประวัติบริษัทของ Input Output เล่าว่าช่วงปี 2015 ถึง 2020 บริษัททุ่มให้กับงานวิจัยและผลิตงานวิจัยที่ผ่านการตรวจโดยผู้ทรงคุณวุฒิ (Peer Review) มากกว่า 250 ชิ้น ปัจจุบันบริษัทระบุว่ามีพนักงานมากกว่า 600 คนในกว่า 50 ประเทศ ต่อมาบริษัทเปลี่ยนชื่อจาก IOHK เป็น Input Output Global หรือ IOG และวันที่ 5 ธันวาคม 2025 เปลี่ยนอีกครั้งเป็น Input Output โดยกลุ่มบริษัทในเครือใช้ชื่อ Input Output Group

หน้าประวัติของ Input Output บริษัทที่ Hoskinson ก่อตั้งเพื่อพัฒนา Cardano ภาพ: Input Output

ทำไมชื่อ Cardano และ ADA

ชื่อแพลตฟอร์ม Cardano มาจาก Gerolamo Cardano นักคณิตศาสตร์ชาวอิตาลีในศตวรรษที่ 16 การตั้งชื่อตามนักคณิตศาสตร์สะท้อนภาพที่ Hoskinson อยากให้คนจำ Cardano ว่าเป็นโปรเจกต์ที่สร้างบนพื้นฐานทางคณิตศาสตร์

Gerolamo Cardano นักคณิตศาสตร์ชาวอิตาลีศตวรรษที่ 16 ที่มาของชื่อแพลตฟอร์ม Cardano ภาพ: สาธารณสมบัติ ผ่าน Wikimedia Commons

ส่วนชื่อเหรียญ ADA มาจาก Ada Lovelace นักคณิตศาสตร์ชาวอังกฤษในศตวรรษที่ 19 ที่หลายคนยกย่องว่าเขียนอัลกอริทึมสำหรับเครื่องคำนวณเป็นคนแรกๆ หน่วยย่อยที่สุดของ ADA ก็ตั้งชื่อตามเธอว่า Lovelace โดย 1 ADA เท่ากับ 1,000,000 Lovelace เหมือนกับที่ Bitcoin มีหน่วยย่อยชื่อ Satoshi

ยุคการพัฒนาของ Cardano ก็ตั้งชื่อตามบุคคลเช่นกัน คือ Byron, Shelley, Goguen, Basho และ Voltaire เอกสารทางการของ Cardano ระบุว่าทั้งหมดเป็นชื่อกวีและนักเขียน ยกเว้น Goguen ที่ตั้งตามนักวิทยาการคอมพิวเตอร์ ส่วนยุคย่อยของกติกาบัญชี (Ledger Era) รุ่นหลังตั้งชื่อเรียงตามตัวอักษรตามคนที่มีผลงานด้านคณิตศาสตร์และวิทยาการคอมพิวเตอร์ เช่น Alonzo ที่ตั้งตาม Alonzo Church ผู้คิดค้นแคลคูลัสแลมบ์ดา แล้วตามด้วย Babbage

Ada Lovelace นักคณิตศาสตร์ชาวอังกฤษ ที่มาของชื่อเหรียญ ADA และหน่วยย่อย Lovelace ภาพวาดสีน้ำโดย Alfred Edward Chalon สาธารณสมบัติ ผ่าน Wikimedia Commons

ระดมทุนด้วยการขาย ADA voucher ในญี่ปุ่น

เรื่องที่ถูกเข้าใจผิดบ่อยคือ Cardano ไม่ได้ระดมทุน ความจริงคือ Cardano ระดมทุนก่อนเปิดเครือข่ายด้วยการขายบัตรกำนัล (voucher) ที่นำไปแลกเป็นเหรียญ ADA ได้หลังเครือข่ายเปิดใช้งาน วิธีนี้คล้ายกับ ICO ในยุคเดียวกัน แต่ต่างตรงที่ขายผ่านบริษัทตัวกลางและบังคับยืนยันตัวตนผู้ซื้อ

หน้า Genesis บนเว็บไซต์ cardano.org ระบุว่าผู้ที่รับผิดชอบหลักว่าจ้าง Attain Corporation บริษัทในญี่ปุ่นให้จัดการขาย voucher ช่วงเวลาที่ระบุในหน้าเดียวกันไม่ตรงกันเล็กน้อย ส่วนต้นหน้าเขียนว่าขายเป็นสี่ระยะระหว่างเดือนตุลาคม 2015 ถึงต้นเดือนมกราคม 2017 ส่วนรายงานตรวจสอบในหน้าเดียวกันเขียนว่าเริ่มตั้งแต่เดือนกันยายน 2015 และแบ่งเป็นห้าช่วง (tranche) คือ T1, T2, T3, T3.5 และ T4

เส้นทางของ ADA voucher ผู้ซื้อจ่ายเป็น Bitcoin หรือเยนที่แปลงเป็น Bitcoin ได้บัตรกำนัลไว้แลกเหรียญเมื่อเครือข่ายเปิดใช้งาน ภาพ: Bitcoin Addict

ตัวเลขสรุปตามตารางของ cardano.org มีดังนี้

• ยอดขายรวม: 108,844.5 BTC หรือราว 62.2 ล้านดอลลาร์ ตามมูลค่าตอนขาย (ตารางระบุ 62,236,134 ดอลลาร์)
• จำนวนใบแจ้งหนี้ที่ชำระแล้ว: 14,402 ใบ
• ADA ที่ขายไป: 25,927,070,538 ADA
• ช่วงที่ขายได้มากที่สุด: T2 ได้ 40,202.2 BTC และ T4 ได้ 32,820.7 BTC
• ผู้ซื้อจากญี่ปุ่น: 102,803.8 BTC หรือ 94.45% ของยอดขายทั้งหมด
• ผู้ซื้อจากประเทศไทย: 456.1 BTC หรือ 0.42% ของยอดขาย อยู่ในช่วง T3.5 และ T4

นอกจาก ADA ที่ขายให้ผู้ซื้อ บล็อกแรก (Genesis Block) ของ Cardano ยังสร้าง ADA เพิ่มอีกเท่ากับ 20% ของที่ขาย หรือ 5,185,414,108 ADA แบ่งให้สามองค์กรหลัก ได้แก่ IOHK 2,463,071,701 ADA, Emurgo 2,074,165,644 ADA และ Cardano Foundation 648,176,761 ADA รวม ADA ทั้งหมดตอนเปิดเครือข่ายเท่ากับ 31,112,484,646 ADA ส่วนเพดานสูงสุดของเหรียญคือ 45,000 ล้าน ADA ที่เหลือทยอยออกมาเป็นรางวัล Staking

ตารางสรุปการขาย ADA voucher ทุกช่วงที่ cardano.org เผยแพร่ ยอดรวม 108,844.5 BTC หรือราว 62.2 ล้านดอลลาร์ ภาพ: Cardano.org

เงินที่ได้จากการขายส่วนหนึ่งถูกบริจาคให้ Cardano Foundation โดยหน้า Genesis ระบุว่า Cardano Foundation ที่ Isle of Man ซึ่งเป็นองค์กรรุ่นก่อนได้รับ 1,090 BTC และ Cardano Foundation ที่สวิตเซอร์แลนด์ได้รับ 7,168 BTC ตัวเลขชุดนี้กลายเป็นจุดเริ่มต้นของข้อถกเถียงในปี 2026 ซึ่งจะเล่าในหัวข้อท้ายๆ

Cardano Foundation ตรวจสอบการขายสามรอบ และสรุปว่ายอด Bitcoin ที่เห็นบนบล็อกเชนตรงกับฐานข้อมูลการขายของ Attain โดยคลาดเคลื่อนไม่ถึง 0.01% รายงานยังระบุว่าพบปัญหาการยืนยันตัวตนในสองช่วงแรก เช่น ตัวแทนขายซื้อแทนลูกค้าโดยไม่ผ่านการตรวจ ซึ่งตัวแทนกลุ่มนั้นถูกระงับการขาย และกระบวนการดีขึ้นในช่วงหลัง

"ยอดรวมสุดท้ายของ Bitcoin ที่ได้รับและมองเห็นได้บนบล็อกเชน ตรงกับยอด Bitcoin ที่รายงานในฐานข้อมูลการขายของ Attain โดยมีค่าคลาดเคลื่อนน้อยกว่า 0.01%"

รายงานตรวจสอบการขาย ADA โดย Cardano Foundation เผยแพร่บนหน้า Genesis ของ cardano.org ต้นฉบับ "The final total of bitcoins received and visible on the blockchain agreed with the total bitcoin reported in Attains Sales database agreed with an error margin of less than 0.01%."

ตัวเลขในหน้าเดียวกันก็ยังมีจุดที่ไม่ตรงกัน ตารางแยกตามช่วงอายุของผู้ซื้อรวมได้ 62,993,614 ดอลลาร์ ขณะที่ตารางสรุปหลักรวมได้ 62,236,134 ดอลลาร์ บทความนี้ใช้ตัวเลขจากตารางสรุปหลัก ตารางตามช่วงอายุยังแสดงว่ากลุ่มผู้ซื้ออายุ 35 ถึง 44 ปีซื้อมากที่สุด ราว 20.4 ล้านดอลลาร์

Ouroboros: Proof of Stake ที่มีงานวิจัยรองรับ

จุดขายทางเทคนิคที่สำคัญที่สุดของ Cardano คือกลไกฉันทามติ (Consensus) ชื่อ Ouroboros ซึ่งเป็นแบบ Proof of Stake หมายความว่าผู้มีสิทธิ์สร้างบล็อกถูกเลือกตามสัดส่วนเหรียญที่ถือหรือที่ได้รับมอบหมาย แทนการแข่งกันใช้พลังประมวลผลแบบ Proof of Work ของ Bitcoin วิธีนี้ใช้พลังงานน้อยกว่ามาก

งานวิจัย Ouroboros: A Provably Secure Proof-of-Stake Blockchain Protocol เขียนโดย Aggelos Kiayias, Alexander Russell, Bernardo David และ Roman Oliynykov ส่งขึ้นคลังเอกสาร Cryptology ePrint Archive วันที่ 14 กันยายน 2016 และตีพิมพ์ในงานประชุมวิชาการ CRYPTO 2017 ซึ่งเป็นงานประชุมด้านวิทยาการเข้ารหัสระดับนำของโลก ในปีเดียวกัน IOHK ร่วมกับ University of Edinburgh ตั้งห้องปฏิบัติการ Blockchain Technology Laboratory ที่มี Kiayias เป็นหัวหน้า

งานวิจัย Ouroboros: A Provably Secure Proof-of-Stake Blockchain Protocol ที่ส่งขึ้น ePrint ปี 2016 และตีพิมพ์ในงาน CRYPTO 2017 ภาพ: IACR Cryptology ePrint Archive

"เรานำเสนอ Ouroboros โปรโตคอลบล็อกเชนแบบ Proof of Stake ตัวแรกที่มีการรับประกันความปลอดภัยอย่างเข้มงวด"

บทคัดย่องานวิจัย Ouroboros บน Cryptology ePrint Archive รหัส 2016/889 ต้นฉบับ "We present ``Ouroboros,'' the first blockchain protocol based on proof of stake with rigorous security guarantees."

หลักการคร่าวๆ คือเวลาบนเครือข่ายถูกแบ่งเป็นช่วงใหญ่ที่เรียกว่า Epoch และช่วงย่อยที่เรียกว่า Slot ในแต่ละ Slot ระบบสุ่มเลือก Stake Pool ที่ได้สิทธิ์สร้างบล็อก โดยโอกาสถูกเลือกขึ้นกับจำนวน ADA ที่ผู้ถือเหรียญมอบหมาย (Delegate) ไว้กับ Pool นั้น ผู้ถือ ADA จึงร่วม Staking ได้ด้วยการมอบหมายเหรียญให้ Pool งานวิจัยยังออกแบบระบบรางวัลที่พิสูจน์ว่าการทำตัวซื่อสัตย์คุ้มกว่าการโกง

หลักการคร่าวๆ ของ Ouroboros เวลาถูกแบ่งเป็นช่วงย่อย แต่ละช่วงสุ่มเลือก Stake Pool ผู้สร้างบล็อกตามสัดส่วนเหรียญที่ถูกมอบหมาย ภาพ: Bitcoin Addict

แนวทางนี้กลายเป็นเอกลักษณ์ของ Cardano คือเริ่มจากงานวิจัย แล้วทำต้นแบบ เขียนข้อกำหนดทางเทคนิค ก่อนลงมือเขียนโค้ดด้วยภาษา Haskell ที่เป็นภาษาเชิงฟังก์ชันและพิสูจน์ความถูกต้องทางคณิตศาสตร์ได้ง่ายกว่า ข้อดีคือระบบผ่านการตรวจอย่างรอบคอบ ข้อแลกเปลี่ยนคือฟีเจอร์สำคัญใช้เวลานาน ตัวอย่างเช่น Smart Contract มาถึงในเดือนกันยายน 2021 หรือราวสี่ปีหลังเปิดเครือข่าย

เปิดเครือข่ายปี 2017 และห้ายุคของ Cardano

Cardano เปิดเครือข่ายหลัก (Mainnet) ในเดือนกันยายน 2017 หน้าประวัติ Hard Fork ทางการบนเว็บ cardano.org ระบุว่า Epoch 0 ของยุค Byron เริ่มวันที่ 23 กันยายน 2017 ส่วน ForkLog ระบุวันเปิดตัวอย่างเป็นทางการว่า 29 กันยายน 2017 และเริ่มซื้อขาย ADA วันที่ 1 ตุลาคม 2017 ตอนเปิดตัว Cardano เป็นคริปโตแบบ Proof of Stake ที่ใหญ่ที่สุดในตลาด

ยุค Byron ยังเป็นเครือข่ายแบบรวมศูนย์ที่องค์กรผู้ก่อตั้งเป็นคนสร้างบล็อกเอง ผู้ใช้ทำได้แค่โอนและเก็บ ADA ผ่านกระเป๋า Daedalus และ Yoroi แผนการพัฒนาทั้งหมดแบ่งเป็นห้ายุค ได้แก่

• Byron: วางรากฐาน เปิดให้ซื้อขายและเก็บ ADA
• Shelley: กระจายการสร้างบล็อกไปให้ Stake Pool ของชุมชน และเปิดระบบ Staking
• Goguen: เพิ่ม Smart Contract และการสร้างโทเคนของตัวเอง
• Basho: ปรับปรุงความเร็วและการขยายตัวของเครือข่าย
• Voltaire: ระบบ Governance ให้ผู้ถือเหรียญโหวตเรื่องการพัฒนาและการใช้เงินคลัง

หน้า Cardano Roadmap ที่แบ่งการพัฒนาเป็นห้ายุค ตั้งแต่ Byron ถึง Voltaire ภาพ: IOHK

หน้า Roadmap ของ Cardano อธิบายว่าห้ายุคนี้ส่งมอบตามลำดับ แต่งานของแต่ละยุคทำคู่ขนานกันไป ตอนเปิดเครือข่าย องค์กรทั้งสามเรียกตัวเองว่าเป็นเพียงผู้ดูแลชั่วคราว และสัญญาว่าเมื่อเครือข่ายกระจายศูนย์เต็มที่ ชุมชนจะเป็นผู้ตัดสินอนาคตของ Cardano ผ่านระบบ Governance คำสัญญานี้กลายเป็นจริงในปี 2024 ถึง 2025 และย้อนกลับมาท้าทายตัว Hoskinson เองในปี 2026

จาก Shelley ถึง Alonzo: Staking และ Smart Contract

ก้าวใหญ่ครั้งแรกของ Cardano คือ Hard Fork ชื่อ Shelley วันที่ 29 กรกฎาคม 2020 ซึ่งเปลี่ยนเครือข่ายจากแบบที่องค์กรผู้ก่อตั้งสร้างบล็อกเอง มาเป็นแบบที่ Stake Pool ของชุมชนผลิตบล็อกมากขึ้นเรื่อยๆ พร้อมเปิดระบบ Staking ให้ผู้ถือ ADA มอบหมายเหรียญและรับรางวัล Cardano อัปเกรดแบบไม่ต้องหยุดเครือข่ายด้วยกลไกที่เรียกว่า Hard Fork Combinator ซึ่งทำให้ซอฟต์แวร์รุ่นใหม่รองรับกติกาเก่าและใหม่ได้พร้อมกัน

จากนั้นยุค Goguen ทยอยเพิ่มความสามารถผ่าน Hard Fork สามครั้ง ได้แก่ Allegra วันที่ 16 ธันวาคม 2020 ที่เพิ่มการล็อกโทเคน Mary วันที่ 1 มีนาคม 2021 ที่ทำให้สร้างโทเคนของตัวเอง (Native Token) บนเชนได้ และ Alonzo วันที่ 12 กันยายน 2021 ที่เปิดใช้ Smart Contract ด้วยภาษา Plutus ซึ่งพัฒนาบนพื้นฐานของ Haskell หลังจากนั้นแอปการเงินแบบกระจายศูนย์ (DeFi) ตลาด NFT และตลาดซื้อขายแบบ DEX ก็เริ่มเปิดบน Cardano

สิ่งที่ทำให้ Smart Contract ของ Cardano ต่างจาก Ethereum คือโมเดลบัญชี Cardano ใช้โมเดลแบบเดียวกับ Bitcoin ที่เรียกว่า UTXO แต่ขยายให้แนบข้อมูลและเงื่อนไขได้ จึงเรียกว่า Extended UTXO หรือ EUTXO เงินแต่ละก้อนเป็นหน่วยแยกกันที่ถูกใช้ได้ครั้งเดียว ส่วน Ethereum ใช้โมเดลบัญชีที่เก็บยอดคงเหลือของแต่ละที่อยู่

ความต่างระหว่างโมเดล EUTXO ของ Cardano ที่เงินเป็นก้อนย่อยพร้อมเงื่อนไข กับโมเดลบัญชีแบบ Ethereum ที่เก็บยอดคงเหลือ ภาพ: Bitcoin Addict

หลัง Alonzo การอัปเกรดหลักย้ายไปอยู่ในยุค Basho ที่เน้นความเร็ว ได้แก่ Vasil วันที่ 22 กันยายน 2022 ซึ่งตั้งชื่อเพื่อระลึกถึง Vasil Dabov นักคณิตศาสตร์ชาวบัลแกเรียผู้ล่วงลับที่เคยเป็นทูตของ Cardano และ Valentine วันที่ 14 กุมภาพันธ์ 2023 ส่วนการอัปเกรดล่าสุดตามหน้าทางการคือ van Rossem วันที่ 18 กรกฎาคม 2026 ที่ปรับกติกาบัญชีและเพิ่มประสิทธิภาพของ Plutus

สรุปเส้นทาง Hard Fork สำคัญตามหน้าประวัติทางการของ cardano.org มีดังนี้

• 23 กันยายน 2017 Byron: เปิดเครือข่ายหลักและเหรียญ ADA
• 29 กรกฎาคม 2020 Shelley: เปิด Staking และกระจายการสร้างบล็อก
• 1 มีนาคม 2021 Mary: เปิดให้สร้างโทเคนบนเชน
• 12 กันยายน 2021 Alonzo: เปิด Smart Contract
• 22 กันยายน 2022 Vasil: เพิ่มความเร็วและประสิทธิภาพ
• 1 กันยายน 2024 Chang: เปิด Governance ชุดแรก
• 29 มกราคม 2025 Plomin: เปิด Governance เต็มรูปแบบและบทบาท DRep
• 18 กรกฎาคม 2026 van Rossem: ปรับกติกาบัญชีและ Plutus

หน้าประวัติ Hard Fork ทางการของ Cardano ช่วงแรก ตั้งแต่เปิดเครือข่ายยุค Byron วันที่ 23 กันยายน 2017 ถึง Shelley วันที่ 29 กรกฎาคม 2020 ภาพ: Cardano.org

ราคา ADA: จากรอบปี 2021 ถึงขาลงปี 2026

ปี 2021 เป็นปีที่ Cardano ได้รับความสนใจมากที่สุด Wikipedia ระบุว่าในเดือนพฤษภาคม 2021 มูลค่าตลาดของ Cardano ขึ้นไปถึง 77,000 ล้านดอลลาร์ เป็นอันดับสี่ของตลาดคริปโตในตอนนั้น และตามข้อมูลของ CoinGecko ราคา ADA ทำจุดสูงสุดตลอดกาลที่ 3.09 ดอลลาร์ในต้นเดือนกันยายน 2021 ช่วงเดียวกับที่ใกล้เปิด Smart Contract

กราฟด้านล่างแสดงราคาปิด ADA ณ สิ้นแต่ละไตรมาส ตั้งแต่เดือนมิถุนายน 2018 ถึงเดือนกันยายน 2026 จากข้อมูลคู่ ADA/USDT ของ Binance ราคาปิดสิ้นไตรมาสเคยต่ำกว่า 0.05 ดอลลาร์ในช่วงปลายปี 2018 และช่วงปลายปี 2019 ถึงต้นปี 2020 ก่อนพุ่งขึ้นช่วงปี 2021 แล้วลงยาวในตลาดหมีปี 2022 ขึ้นอีกรอบช่วงปลายปี 2024 และกลับลงมาต่ำในปี 2026

ปัจจัยด้านกฎหมายก็กระทบราคา ในเดือนมิถุนายน 2023 คณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์สหรัฐ (SEC) ฟ้อง Binance และในคำฟ้องระบุว่า ADA เป็นหลักทรัพย์ IOG ตอบว่าคำฟ้องไม่ถูกต้องและ ADA ไม่ใช่หลักทรัพย์ Robinhood ประกาศถอด ADA ออกจากแพลตฟอร์มในเดือนมิถุนายน 2023 ก่อนจะกลับมาเปิดซื้อขายอีกครั้งปลายเดือนพฤศจิกายน 2024 ช่วงกลางปีถึงไตรมาสสามของปี 2023 ราคาปิดสิ้นไตรมาสในกราฟอยู่ราว 0.25 ถึง 0.29 ดอลลาร์

ช่วงขาลงปี 2026 หนักกว่ารอบก่อน ราคาปิดเดือนมิถุนายน 2026 อยู่ที่ 0.144 ดอลลาร์ และราคาต่ำสุดระหว่างเดือนตามข้อมูล Binance อยู่ที่ราว 0.138 ดอลลาร์ crypto.news รายงานเมื่อ 6 มิถุนายน 2026 ว่าราคาลงไปต่ำกว่า 0.20 ดอลลาร์ ต่ำสุดในรอบสี่ปี และต่ำกว่าจุดสูงสุดปี 2021 มากกว่า 90% ถึงสิ้นเดือนกันยายน 2026 ราคาปิดฟื้นขึ้นมาอยู่ที่ราว 0.247 ดอลลาร์ และ ณ 8 ตุลาคม 2026 CoinGecko จัด ADA อยู่อันดับ 17 ของตลาด

แอฟริกา: เป้าหมายที่ Hoskinson พูดถึงบ่อยที่สุด

นอกจากตลาดคริปโต Hoskinson พยายามวางตำแหน่ง Cardano เป็นโครงสร้างพื้นฐานสำหรับประเทศกำลังพัฒนา โดยเฉพาะในแอฟริกา ปี 2018 IOHK ลงนามบันทึกความเข้าใจกับรัฐบาลเอธิโอเปียเพื่อศึกษาการใช้ Cardano ในห่วงโซ่อุปทานกาแฟ และปี 2019 กระทรวงศึกษาธิการของจอร์เจียลงนามบันทึกความเข้าใจกับ Free University of Tbilisi เพื่อใช้ Cardano และซอฟต์แวร์ยืนยันตัวตน Atala ของ IOHK ทำระบบตรวจสอบวุฒิการศึกษา

ดีลที่ใหญ่ที่สุดประกาศในเดือนเมษายน 2021 Cointelegraph รายงานว่า IOHK จะช่วยรัฐบาลเอธิโอเปียทำระบบระบุตัวตนของนักเรียนและครู ยืนยันผลการเรียนแบบดิจิทัล และติดตามผลการเรียนของโรงเรียน ด้วยระบบ Atala PRISM ครอบคลุมนักเรียน 5 ล้านคนใน 3,500 โรงเรียน และครู 750,000 คน

"หลังทำวิจัยและพัฒนามาห้าปี ตอนนี้ Cardano พร้อมพอที่จะเป็นฐานของระบบบล็อกเชนที่ขยายไปรองรับประชากรได้ทั้งประเทศ"

John O'Connor ผู้อำนวยการฝ่ายปฏิบัติการแอฟริกาของ IOHK ให้ความเห็นกับ Cointelegraph เมษายน 2021 ต้นฉบับ "After five years of R&D, Cardano is now mature enough to underpin a blockchain solution which can scale to serve an entire national population."

IOHK ประกาศความร่วมมือกับรัฐบาลเอธิโอเปียทำระบบระบุตัวตนและบันทึกผลการเรียนบน Cardano เมษายน 2021 ภาพ: Cointelegraph

รายงานเดียวกันระบุว่า Hoskinson เชื่อว่าแอฟริกาจะมีบทบาทสำคัญในการใช้งานบล็อกเชนในห้าปีข้างหน้า และคาดว่าจะมีสำนักงานใหญ่หลายแห่งในทวีปนี้

ความคืบหน้าหลังจากนั้นช้ากว่าแผน รายงานของ U.Today วันที่ 24 กันยายน 2022 ซึ่งอ้างบทความที่ Hoskinson แชร์ ระบุว่าทางการการศึกษาของเอธิโอเปียเริ่มนำระบบระบุตัวตนดิจิทัลมาใช้กับนักเรียนและครู มีโรงเรียนรัฐราวสองโหลแห่งได้รับเลือกเข้าร่วม และเจ้าหน้าที่หวังว่าจะออกบัตรได้ครึ่งล้านใบภายในสิ้นปีนั้น รายงานเดียวกันระบุว่าถึงตอนนั้นมีการลงทะเบียนตัวตนไปไม่ถึง 100,000 รายการ แต่เขียนไว้ในย่อหน้าที่พูดถึงโครงการบัตรประชาชนดิจิทัลระดับประเทศด้วย จึงไม่ชัดว่าตัวเลขนี้หมายถึงระบบของนักเรียนหรือไม่

ในเดือนมีนาคม 2023 มีกระแสวิจารณ์ว่าดีลกับเอธิโอเปียล้มไปแล้ว Coin Edition รายงานว่า Hoskinson ตอบว่าระบบใช้งานจริงแล้ว สัญญาทำกับกระทรวงศึกษาธิการและเป็นระบบจัดการข้อมูลวุฒิการศึกษาของนักเรียน ไม่เคยตั้งใจให้เป็นระบบบัตรประชาชนของทั้งประเทศ และคาดว่าระบบจะครอบคลุมนักเรียนหนึ่งล้านคนก่อนสิ้นปี 2023 โดยให้เหตุผลว่าสงครามระหว่างรัสเซียกับยูเครนทำให้งานล่าช้า ตัวเลขนี้ยังห่างจากเป้า 5 ล้านคนที่ประกาศไว้ตอนแรก และบทความนี้ยังไม่พบตัวเลขทางการล่าสุดว่าโครงการไปถึงเป้าหรือไม่

ใช้เงินนอกวงการคริปโต: คณิตศาสตร์ อุกกาบาต และฟาร์ม

Hoskinson เป็นผู้บริหารคริปโตที่ใช้เงินกับโครงการนอกวงการอย่างเปิดเผยมากคนหนึ่ง วันที่ 22 กันยายน 2021 มหาวิทยาลัย Carnegie Mellon ประกาศว่าเขาบริจาค 20 ล้านดอลลาร์เพื่อตั้ง Hoskinson Center for Formal Mathematics ในคณะ Dietrich College ศูนย์นี้ทำงานด้านคณิตศาสตร์เชิงรูปนัย คือการเขียนทฤษฎีบทและบทพิสูจน์ในภาษาที่คอมพิวเตอร์ตรวจสอบได้ ผ่านแพลตฟอร์ม Lean

แนวคิดนี้เชื่อมกับวิธีที่ IOHK พัฒนา Cardano ซึ่งใช้วิธีการเชิงรูปนัย (Formal Methods) ตรวจว่าซอฟต์แวร์ทำงานตรงตามข้อกำหนด แบบเดียวกับที่ใช้ในซอฟต์แวร์การบินหรือระบบธนาคาร ตามที่หน้า Roadmap ของ Cardano อธิบายไว้

Carnegie Mellon University ประกาศรับเงินบริจาค 20 ล้านดอลลาร์จาก Hoskinson ตั้ง Hoskinson Center for Formal Mathematics กันยายน 2021 ภาพ: Carnegie Mellon University

ปี 2023 เขาให้เงิน 1.5 ล้านดอลลาร์สนับสนุนการสำรวจของ Galileo Project ที่นำโดย Avi Loeb นักดาราศาสตร์จาก Harvard เพื่อเก็บเศษอุกกาบาต IM1 ที่ตกลงในมหาสมุทรแปซิฟิกเมื่อปี 2014 Loeb เสนอว่าวัตถุนี้อาจสร้างโดยสิ่งมีชีวิตนอกโลก ซึ่งเป็นแนวคิดที่นักวิทยาศาสตร์ส่วนใหญ่ไม่สนับสนุน และงานวิจัยที่ตีพิมพ์โดย American Astronomical Society ในเดือนตุลาคมปีเดียวกันชี้ว่าองค์ประกอบทางเคมีที่ทีมพบใกล้เคียงกับเถ้าถ่านหินที่มนุษย์ผลิตมากที่สุด

ในรัฐ Wyoming ข้อมูลใน Wikipedia ระบุว่า ณ ปี 2022 เขาซื้อฟาร์มเลี้ยงควายไบซันขนาด 11,000 เอเคอร์ใกล้เมือง Wheatland และซื้อร้านอาหารในเมืองเดียวกัน ด้านการเมือง เขาเคยถูก Slate รายงานว่าสนับสนุนแคมเปญของ Robert F. Kennedy Jr. ในปี 2024 และในเดือนกุมภาพันธ์ 2025 ตั้งคณะกรรมการทางการเมือง (PAC) ชื่อ Wyoming Integrity หลังรัฐ Wyoming ไม่เลือก Cardano ในแผนออก Stablecoin ของรัฐ เขายังถูกวิจารณ์เมื่อเครื่องบินส่วนตัวของเขาติดอันดับผู้ปล่อยมลพิษสูงสุด 15 อันดับแรกในสหรัฐบนเว็บไซต์ Climate Jets ซึ่งเขาตอบว่าเครื่องถูกเช่าเหมาลำให้วง Metallica และทีมงานภาพยนตร์ด้วย

Ben McKenzie นักแสดงและผู้สื่อข่าว (ซ้าย) กับ Charles Hoskinson บนเวที Centre Stage งาน Web Summit 2022 วันที่ 4 พฤศจิกายน 2022 ภาพ: Sam Barnes/Web Summit via Sportsfile (CC BY 2.0) ผ่าน Wikimedia Commons

คลินิกที่ Gillette: โครงการใหญ่ที่ต้องเปลี่ยนมือ

โครงการนอกวงการที่ใหญ่ที่สุดของเขาคือ Hoskinson Health & Wellness Clinic ในเมือง Gillette รัฐ Wyoming ที่เปิดร่วมกับพ่อและพี่น้องชายซึ่งเป็นแพทย์ คลินิกนี้เน้นการแพทย์ชะลอวัยและการแพทย์ฟื้นฟู และวางเป้าว่าจะเป็น Mayo Clinic of the West หรือศูนย์การแพทย์ระดับสูงสำหรับชุมชนชนบท สื่อท้องถิ่นรายงานมูลค่าโครงการต่างกันตามช่วงเวลา บทความนี้จึงไม่อ้างตัวเลข

วันที่ 22 พฤษภาคม 2026 Cowboy State Daily รายงานว่าผู้บริหารคลินิกยืนยันว่าจะปิดในวันที่ 31 กรกฎาคม 2026 เพราะองค์กรไม่สามารถดำเนินการต่อทางการเงินได้ ต่อมาวันที่ 1 กรกฎาคม 2026 ครอบครัว Hoskinson ประกาศว่า Monument Health ระบบโรงพยาบาลจาก South Dakota ที่เป็นสมาชิกเครือข่าย Mayo Clinic Care Network จะเข้ามาดำเนินงานแทนภายใต้สัญญาเช่าอาคารและอุปกรณ์

"ตั้งแต่แรก เป้าหมายของเราคือนำการรักษาระดับ Mayo Clinic มาให้คนใน Gillette การเปลี่ยนผ่านไปอยู่กับสมาชิกเครือข่าย Mayo Clinic Care Network ทำให้วิสัยทัศน์นั้นเป็นจริงแล้ว"

แถลงการณ์ของครอบครัว Hoskinson ต่อ Cowboy State Daily วันที่ 1 กรกฎาคม 2026 ต้นฉบับ "From the beginning, our goal was to bring Mayo Clinic-level care to the people of Gillette. This transition to a Mayo Clinic Care Network member means that vision is now a reality."

ยุค Voltaire: ส่งอำนาจให้ผู้ถือเหรียญ

คำสัญญาที่ Hoskinson พูดมาตั้งแต่ปี 2017 คือวันหนึ่ง Cardano จะเป็นของชุมชน คำสัญญานี้เริ่มเป็นจริงผ่านข้อเสนอปรับปรุงหมายเลข CIP-1694 ที่ถูกแบ่งเปิดใช้สองขั้น ขั้นแรกคือ Hard Fork ชื่อ Chang วันที่ 1 กันยายน 2024 ที่เปิดให้โหวตเปลี่ยนค่าพารามิเตอร์และเริ่ม Hard Fork ได้ และขั้นที่สองคือ Plomin วันที่ 29 มกราคม 2025 ที่เปิดการโหวตทุกประเภท รวมถึงบทบาท DRep

ภายใต้ระบบนี้ ผู้ถือ ADA มอบสิทธิ์โหวตให้ตัวแทนที่เรียกว่า DRep (Delegated Representative) คล้ายผู้แทนที่ได้รับเลือก ตาม CIP-1694 ข้อเสนอแต่ละประเภทต้องผ่านผู้ลงคะแนนต่างกัน การถอนเงินจากคลังกลาง การแก้รัฐธรรมนูญ และการปรับค่าพารามิเตอร์ทั่วไป ต้องผ่าน DRep และคณะกรรมการรัฐธรรมนูญ (Constitutional Committee) ซึ่งทำหน้าที่ดูว่าข้อเสนอไม่ขัดรัฐธรรมนูญ ส่วน Stake Pool ร่วมโหวตเฉพาะบางเรื่อง ได้แก่ การเริ่ม Hard Fork ที่ต้องผ่านทั้งสามกลุ่ม การปรับพารามิเตอร์ที่เกี่ยวกับความปลอดภัยของระบบ และการลงมติไม่ไว้วางใจหรือเปลี่ยนตัวคณะกรรมการรัฐธรรมนูญ ซึ่งสองเรื่องหลังตัวคณะกรรมการเองไม่ได้ลงคะแนน ทั้งหมดนี้มีรัฐธรรมนูญ Cardano (Cardano Constitution) เป็นกรอบ Input Output เรียกรัฐธรรมนูญนี้ว่าเป็นรัฐธรรมนูญบนเชนฉบับแรกของวงการ อ่านพื้นฐานของระบบนี้เพิ่มเติมได้ที่ Governance Token และ DAO คืออะไร

โครงสร้าง Governance ของ Cardano หลังอัปเกรด Chang และ Plomin ผู้ถือ ADA มอบสิทธิ์โหวตให้ DRep ข้อเสนอถอนเงินคลังและแก้รัฐธรรมนูญต้องผ่าน DRep กับคณะกรรมการรัฐธรรมนูญ ส่วน Stake Pool ร่วมโหวตเฉพาะเรื่อง Hard Fork พารามิเตอร์ด้านความปลอดภัย และเรื่องตัวคณะกรรมการ ภาพ: Bitcoin Addict

Wikipedia สรุปว่าการเปลี่ยนผ่านครั้งนี้ทำให้การควบคุมการพัฒนาเครือข่ายย้ายจาก IOHK ไปอยู่กับชุมชน ในทางปฏิบัติ หมายความว่าองค์กรที่ Hoskinson บริหารต้องยื่นข้อเสนอของบประมาณจากคลังกลางเหมือนผู้ยื่นคนอื่น และอาจถูกโหวตค้านได้ ซึ่งเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นจริงในปี 2026

ปี 2025: ADA ในแผนทุนสำรองของ Trump

วันที่ 2 มีนาคม 2025 ประธานาธิบดี Donald Trump โพสต์เสนอแผนทุนสำรองคริปโตของสหรัฐ ที่นอกจาก Bitcoin และ Ether แล้วยังมี XRP, Solana และ ADA อยู่ด้วย Cointelegraph รายงานว่า ADA พุ่งขึ้น 76% ภายในไม่กี่ชั่วโมงจาก 0.647 ดอลลาร์ไปสูงสุดที่ 1.14 ดอลลาร์ ก่อนจะร่วงลง 30% ในวันถัดมา

Hoskinson บอกในคลิปวันที่ 5 มีนาคม 2025 ว่าเขาตื่นมาเจอข้อความแสดงความยินดีราว 150 ข้อความโดยไม่รู้ว่าเกิดอะไรขึ้น และไม่มีใครจากฝั่งรัฐบาลคุยกับทีม Cardano มาก่อน เขายังบอกว่าตั้งสมมติฐานไว้ว่าตัวเองไม่ได้รับเชิญไปงานประชุมคริปโตที่ทำเนียบขาววันที่ 7 มีนาคม

"เราไม่รู้อะไรเลยว่า ADA ถูกเลือกเข้าทุนสำรอง มันเป็นข่าวใหม่สำหรับผม"

Charles Hoskinson ในคลิปวันที่ 5 มีนาคม 2025 (รายงานโดย Cointelegraph) ต้นฉบับ "We knew nothing about ADA being selected for the reserve. It was news to me,"

Hoskinson บอกว่าไม่รู้มาก่อนว่า ADA จะอยู่ในแผนทุนสำรองคริปโตที่ Donald Trump โพสต์ มีนาคม 2025 ภาพ: Cointelegraph

ข้อกล่าวหาเรื่อง 318 ล้าน ADA และผลตรวจสอบปี 2025

ในเดือนพฤษภาคม 2025 Hoskinson เจอข้อกล่าวหาครั้งใหญ่ Masato Alexander ศิลปิน NFT ในชุมชน Cardano กล่าวหาว่าเขาใช้กุญแจของ Genesis เปลี่ยนแปลงบัญชีบล็อกเชนเพื่อคุม ADA มูลค่าราว 619 ล้านดอลลาร์ (Cointelegraph อ้างว่าเกิดช่วง Hard Fork ชื่อ Allegra ปี 2021 แต่ตามหน้าทางการ Allegra เปิดใช้ตั้งแต่ธันวาคม 2020) Cointelegraph ระบุว่ามีธุรกรรมประเภท Move Instantaneous Rewards ลงวันที่ 24 ตุลาคม 2021 ที่ย้าย ADA มากกว่า 318 ล้านเหรียญ ประเด็นที่ถูกตั้งคำถามคือ ADA จาก voucher ที่ผู้ซื้อยุคแรกยังไม่ได้แลกไปอยู่ที่ใด

Hoskinson ปฏิเสธบน X ว่า ADA ส่วนใหญ่ถูกผู้ซื้อแลกไปแล้ว และช่องทางแลกยังเปิดต่ออีกสามปีหลังธุรกรรมนั้น รวมเวลาเปิดให้แลกทั้งหมดเจ็ดปี ส่วนที่ไม่มีใครมาแลกถูกบริจาคให้ Intersect องค์กรสมาชิกที่ดูแลงานด้าน Governance ของ Cardano

"IOG ไม่เคยให้ ADA ที่ไม่มีคนแลก 350 ล้านเหรียญกับตัวเอง นี่เป็นเรื่องโกหก ส่วนใหญ่ถูกแลกไปแล้ว และส่วนที่ถูกริบหลังรอมาเจ็ดปีก็บริจาคให้ Intersect"

Charles Hoskinson โพสต์บน X วันที่ 6 พฤษภาคม 2025 (รายงานโดย Cointelegraph) ต้นฉบับ "IOG never gave itself 350 million unclaimed ADA. This is a lie. The vast majority was claimed, and the remaining that was forfeited after seven years of waiting was donated to Intersect,"

Hoskinson ปฏิเสธข้อกล่าวหาเรื่อง ADA ที่ยังไม่ถูกแลกและสัญญาว่าจะเปิดผลตรวจสอบ พฤษภาคม 2025 ภาพ: Cointelegraph

เขายอมรับต่อสาธารณะว่ารู้สึกเจ็บปวดกับปฏิกิริยาของชุมชน และสัญญาว่าจะเปิดเผยผลตรวจสอบ วันที่ 3 กันยายน 2025 ผลตรวจสอบที่ทำโดยบริษัทบัญชี BDO และสำนักงานกฎหมาย McDermott Will & Emery ถูกเผยแพร่ U.Today รายงานว่า Joel Telpner ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายกฎหมายของ Input Output แถลงผลว่าไม่พบหลักฐานการฉ้อโกงหรือการใช้เงินผิดวัตถุประสงค์ โดยมีตัวเลขสำคัญดังนี้

• voucher ที่ถูกแลกแล้ว: 14,282 ใบ หรือ 99.2% คิดเป็น ADA 25,850 ล้านเหรียญ
• ผู้ซื้ออายุเกิน 65 ปี: มีเพียง 6.1% ซึ่งใช้ตอบข้อกล่าวหาเดิมที่ว่าการขายมุ่งเป้าผู้สูงอายุ
• การบล็อกการแลกเหรียญ: ไม่พบสัญญาณว่ามีการจงใจขัดขวาง

ผลตรวจสอบกระบวนการแลก ADA voucher ที่เผยแพร่เดือนกันยายน 2025 ไม่พบหลักฐานการฉ้อโกง ภาพ: U.Today

หลังผลตรวจออกมา Hoskinson เรียกร้องให้คนที่กล่าวหาขอโทษ ตัวเลขในข่าวช่วงนั้นยังไม่ตรงกันอยู่บ้าง เช่น U.Today อ้างคำพูดของ Hoskinson ว่าแลกไปแล้ว 99.8% ขณะที่ผลตรวจระบุ 99.2% บทความนี้ใช้ตัวเลขจากผลตรวจ ส่วน cryptonews.com อธิบายในภายหลังว่ารายงานยาว 128 หน้าและสรุปว่าไม่พบการยักยอก

Midnight และเหรียญ NIGHT

โปรเจกต์ใหญ่ถัดจาก Cardano ของ Input Output คือ Midnight เครือข่ายที่เน้นความเป็นส่วนตัวด้วยเทคนิค Zero-Knowledge Proof และเชื่อมกับ Cardano ในรูปแบบ Partner Chain Wikipedia ระบุว่า Cardano เริ่มแนะนำแนวคิด Partner Chain ในเดือนพฤศจิกายน 2023 และ Midnight เป็นตัวอย่างแรก

การแจกเหรียญ NIGHT ของ Midnight ใช้วิธีที่เรียกว่า Glacier Drop เปิดให้ผู้ที่ถือ ADA, BTC, ETH, SOL, XRP, BNB, AVAX และ BAT ในกระเป๋าที่ดูแลเองตามภาพสแนปช็อตวันที่ 11 มิถุนายน 2025 เข้ามาเคลมระหว่างวันที่ 5 สิงหาคม ถึง 20 ตุลาคม 2025 บล็อกของ Midnight ระบุว่ามีที่อยู่ที่มีสิทธิ์มากกว่า 170,000 ที่อยู่ และบุคคลเคลมไปกว่า 3,500 ล้าน NIGHT วันที่ 4 ธันวาคม 2025 เหรียญ NIGHT เปิดตัวบน Cardano อย่างเป็นทางการ พร้อมเริ่มทยอยปลดล็อกเหรียญกว่า 4,500 ล้าน NIGHT ที่ชุมชนเคลมจากทั้ง Glacier Drop และเฟส Scavenger Mine

ประกาศเปิดตัวเหรียญ NIGHT ของเครือข่าย Midnight บน Cardano วันที่ 4 ธันวาคม 2025 ภาพ: Midnight Network

วันรุ่งขึ้น 5 ธันวาคม 2025 IOG ประกาศเปลี่ยนชื่อเป็น Input Output โดยอธิบายว่าบริษัทขยายงานจากบล็อกเชนไปสู่ด้านอื่นทั้งสุขภาพ ควอนตัมคอมพิวติ้ง การยืนยันตัวตนดิจิทัล และฟินเทค

"การเปลี่ยนชื่อครั้งนี้คือก้าวต่อไปตามธรรมชาติในการเดินทางของเรา"

Charles Hoskinson CEO ของ Input Output ในประกาศเปลี่ยนชื่อบริษัท 5 ธันวาคม 2025 ต้นฉบับ "This rebrand marks the natural next step in our journey."

ปี 2026: ราคาร่วง โปรเจกต์ปิด และระบบที่โหวตค้านผู้ก่อตั้ง

ครึ่งแรกของปี 2026 เป็นช่วงที่ยากที่สุดช่วงหนึ่งของ Cardano วันที่ 2 มิถุนายน 2026 TapTools แพลตฟอร์มวิเคราะห์ข้อมูลที่ทำบน Cardano มาสี่ปี ประกาศปิดตัวเพราะต้นทุนโครงสร้างพื้นฐาน การพัฒนา และการดูแลลูกค้าสูงเกินกว่าจะแบกรับต่อได้ Hoskinson ออกคลิปบน YouTube เตือนว่านี่อาจไม่ใช่รายสุดท้าย

"ผมพูดไว้ตั้งแต่ต้นปีว่าเราจะเห็นหลายคนล้มเพราะตลาดแย่มาก จะมีคลื่นความล้มเหลวเกิดขึ้นในระบบนิเวศ"

Charles Hoskinson ในคลิปบนช่อง YouTube (รายงานโดย crypto.news 3 มิถุนายน 2026) ต้นฉบับ "I said at the beginning of the year, we're going to see a lot of people collapse because the markets are really bad. There's going to be a wave of failures in the ecosystem."

ในคลิปเดียวกัน เขาปฏิเสธว่าตัวเองไม่ได้คุมอนาคตของเครือข่ายเพียงคนเดียว และบอกว่าปัญหาต้องแก้ร่วมกันทั้งชุมชน แต่ก็บ่นว่าข้อเสนอให้ใช้เงินคลังสนับสนุนแอปบนเครือข่ายไม่ค่อยได้รับเสียงสนับสนุน และยกตัวอย่างการที่ชุมชนโหวตไม่จัดงาน Cardano Summit ประจำปี

ตัวเลข TVL หรือมูลค่าเงินที่ล็อกอยู่ในแอป DeFi บน Cardano สะท้อนภาพเดียวกัน ตามข้อมูลของ DefiLlama ค่า TVL รายวันเคยสูงสุดราว 721 ล้านดอลลาร์ในวันที่ 7 ธันวาคม 2024 แต่ ณ สิ้นเดือนกันยายน 2026 เหลือราว 66.1 ล้านดอลลาร์ และวันที่ 8 ตุลาคม 2026 อยู่ที่ราว 66.8 ล้านดอลลาร์ กราฟด้านล่างแสดงค่า ณ วันสิ้นแต่ละไตรมาส

ความขัดแย้งด้าน Governance เกิดขึ้นพร้อมกัน crypto.news รวบรวมไว้ในบทวิเคราะห์เดือนพฤษภาคม 2026 ว่ามีการต่อสู้สามเรื่อง เรื่องแรกเริ่มเดือนพฤศจิกายน 2025 เมื่อองค์กรหลักทั้ง Input Output, Emurgo, Cardano Foundation, Midnight Foundation และ Intersect ยื่นขอถอน 70 ล้าน ADA จากคลังกลางเพื่อทำงานเชื่อมต่อกับ Stablecoin ผู้รับฝากเหรียญ และ Oracle ในปี 2026 ชุมชนบางส่วนค้านว่าองค์กรเหล่านี้ควรใช้ ADA ที่ได้จาก Genesis เอง ซึ่ง Hoskinson ไลฟ์ตอบในวันที่ 30 พฤศจิกายน 2025 ว่า Genesis ADA เป็นรายได้จากความเสี่ยงที่องค์กรผู้ก่อตั้งแบกไว้ในช่วงแรก ไม่ใช่เงินของส่วนรวม

เรื่องที่สองคือข้อเสนองบประมาณจัดงาน Cardano Summit 2026 ที่สิงคโปร์ จำนวน 7.8 ล้าน ADA ซึ่งถูกปฏิเสธจนผู้จัดยกเลิกงาน และเรื่องที่สามคือข้อเสนอวิจัย Cardano Vision 2026 ของ Input Output จำนวน 32.9 ล้าน ADA สำหรับงานขยายความเร็ว Ouroboros Leios และวิทยาการเข้ารหัสที่ทนต่อคอมพิวเตอร์ควอนตัม ซึ่งเจอเสียงค้านหนักจาก DRep ก่อนกำหนดปิดโหวตวันที่ 8 มิถุนายน 2026

หลังข้อพิพาทหลายรอบบนโซเชียลมีเดีย Hoskinson เสนอให้ย้ายกิจกรรมของชุมชน Cardano ส่วนใหญ่จาก X ไปอยู่บน Discord และให้คำถามใน AMA ครั้งต่อไปมาจากห้องสนทนาของ Cardano และ Midnight โดยเฉพาะ ตัวเขาให้เหตุผลว่าต้องการบทสนทนาที่มีประสิทธิภาพ (Effective Conversation) บน Discord และเวทีที่มีโครงสร้าง มากกว่าการโต้กันบน X ส่วน cryptonews.com วิจารณ์ว่าการบอกให้ผู้วิจารณ์ย้ายออกจาก X ขณะที่ยังไม่เปิดเอกสาร ไม่ได้ช่วยตอบคำถามที่ค้างอยู่

กรณี 1,096 BTC: เงินจากการขายยุคแรกไปอยู่ที่ไหน

ข้อถกเถียงที่ได้รับความสนใจมากที่สุดของปี 2026 เริ่มจาก Thomas Braziel ผู้ก่อตั้ง 117 Partners ที่ลงทุนในสิทธิเรียกร้องจากคดีล้มละลายของบริษัทคริปโต ราววันที่ 7 ถึง 8 มิถุนายน 2026 เขาโพสต์บน X ว่าได้รวบรวมเอกสารจดทะเบียนของ Cardano Foundation รุ่นแรกที่ Isle of Man และที่สวิตเซอร์แลนด์ และตั้งคำถามว่า Bitcoin ราว 1,090 เหรียญที่มูลนิธิ Isle of Man ได้รับจากการขาย ตอนนี้อยู่ในการควบคุมของใคร เพราะมูลนิธินั้นถูกยุบเลิกไปในเดือนธันวาคม 2025

ตัวเลข 1,090 BTC ตรงกับที่หน้า Genesis ของ cardano.org ระบุไว้เอง ขณะที่ในการอธิบายภายหลังของ Hoskinson และสื่อส่วนใหญ่ใช้ตัวเลข 1,096 BTC แหล่งข้อมูลจึงต่างกันอยู่ 6 BTC Braziel บอกด้วยว่าเอกสารระบุ Michael Kenneth Parsons เป็นประธาน และ Bruce Robert Milligan เป็นรองประธานของบอร์ดที่สวิตเซอร์แลนด์ในปี 2016 และย้ำว่าเขาไม่ได้กล่าวหาว่ามีการฉ้อโกง

ส่วน Genesis Proceeds บน cardano.org ระบุเงินจากการขายที่บริจาคให้ Cardano Foundation ทั้งองค์กรที่ Isle of Man และที่สวิตเซอร์แลนด์ ภาพ: Cardano.org

Hoskinson ตอบใน AMA วันที่ 14 มิถุนายน 2026 ตามรายงานของ Bitcoin.com News, crypto.news และ cryptonews.com เขาอธิบายว่า Bitcoin ก้อนนี้ถูกใช้ในปี 2016 ถึง 2017 เป็นค่าตรวจสอบการขาย ADA ในญี่ปุ่น ตามคำขอทางอีเมลของ Michael Parsons ในเดือนมีนาคม 2016 และแบ่งจ่ายให้ผู้ตรวจสามคน ได้แก่ Parsons, John Maguire และ Bruce Milligan

"1,096 BTC ถูกใช้เป็นค่าตรวจสอบในปี 2016 ถึง 2017"

Charles Hoskinson ใน AMA เดือนมิถุนายน 2026 (รายงานโดย Bitcoin.com News 15 มิถุนายน 2026) ต้นฉบับ "1,096 BTC was used for audit costs in 2016/2017,"

Hoskinson อ้างใน AMA ว่าราคา Bitcoin ปิดที่ 414 ดอลลาร์ในวันที่ 13 มีนาคม 2016 ตามที่ CryptoPotato รายงาน และ cryptonews.com คำนวณต่อว่า Bitcoin 1,096 เหรียญมีมูลค่าราว 454,000 ดอลลาร์ในตอนนั้น แต่เมื่อคิดตามราคาเดือนมิถุนายน 2026 มีมูลค่าราว 70 ล้านดอลลาร์ Bitcoin.com News และ cryptonews.com ให้ความเห็นว่าค่าตรวจสอบระดับนี้สำหรับการขายข้ามหลายประเทศเป็นตัวเลขที่อธิบายได้สำหรับยุคนั้น แต่ประเด็นอยู่ที่ว่ามีเอกสารยืนยันหรือไม่ ส่วนสมาชิกชุมชนบางคนแย้งว่าคำถามควรส่งไปที่ Cardano Foundation ในฐานะองค์กรที่สืบทอดมูลนิธิเดิม ไม่ใช่ตัว Hoskinson

ฝั่ง Braziel ยังไม่พอใจกับคำอธิบาย เขาขอใบแจ้งหนี้และสัญญาจ้างของผู้ตรวจทั้งสามคน มติบอร์ดที่อนุมัติการจ่าย และหลักฐานบนเชนว่ากระเป๋าไหนรับ Bitcoin ไปเมื่อไร เขายังตั้งคำถามว่าการตรวจสอบน่าจะเกิดขึ้นในช่วงหลังที่ราคา Bitcoin สูงกว่านี้ และบอกว่าอดีตพนักงานบางคนติดต่อเขาเป็นการส่วนตัว

"คำถามไม่เคยเป็นเรื่องที่ว่าการตรวจสอบต้องใช้เงินหรือไม่ คำถามคือ 1,096 BTC ไปอยู่ที่ไหน ใครเป็นคนรับ และเพราะอะไร"

Thomas Braziel ผู้ก่อตั้ง 117 Partners โพสต์บน X (รายงานโดย crypto.news และ cryptonews.com 15 มิถุนายน 2026) ต้นฉบับ "The question was never whether audits cost money. The question was where 1,096 BTC went, who received it, and why."

ย่อหน้าข่าวที่ Thomas Braziel ระบุเอกสารที่ต้องการ ได้แก่ ใบแจ้งหนี้ สัญญาจ้าง มติอนุมัติ และหลักฐานการโอน 1,096 BTC มิถุนายน 2026 ภาพ: Cryptonews

ถึงต้นเดือนตุลาคม 2026 บทความนี้ยังไม่พบรายงานว่ามีการเปิดเผยเอกสารเพิ่มเติม หรือมีหน่วยงานใดเปิดการสอบสวนเรื่องนี้อย่างเป็นทางการ ข้อเท็จจริงที่ยืนยันได้จึงมีเพียงตัวเลขบนหน้า Genesis การยุบเลิกมูลนิธิ Isle of Man และคำอธิบายของสองฝั่ง ส่วนข้อสรุปว่าเงินถูกใช้ตามที่ Hoskinson อธิบายหรือไม่ ต้องรอเอกสารที่ Braziel ร้องขอ

Hoskinson กับคู่แข่ง: Ethereum, Bitcoin และ XRP

นอกจากเรื่องของ Cardano เอง Hoskinson ยังเป็นที่รู้จักจากการวิจารณ์โปรเจกต์อื่นอย่างตรงไปตรงมา ForkLog รายงานว่าในเดือนตุลาคม 2023 เขากล่าวหาว่า Ethereum ลอกแนวคิด หลังบทความของ Vitalik Buterin เรื่องข้อเสนอการกระจายศูนย์ ซึ่งเขามองว่าเป็นการยอมรับว่านักพัฒนา Ethereum ต้องหยิบแนวทางของ Ouroboros ไปใช้ และเขามักพูดถึงความต่างระหว่างการพัฒนาแบบมีระเบียบของ Cardano กับ Ethereum

ในทางกลับกัน เขาก็ชมโปรเจกต์อื่นเป็นบางครั้ง crypto.news รายงานในเดือนพฤษภาคม 2026 ว่าเขาชม XRP Ledger ว่าเป็นผลิตภัณฑ์แบบ Web2.5 ที่ดีกว่า Tether หรือ Circle เพราะใครก็เข้าใช้ XRPL ได้โดยไม่ต้องขออนุมัติจาก Ripple ส่วนในเดือนกรกฎาคม 2026 เขาเตือนว่า Bitcoin อาจเสียอันดับหนึ่งถ้าระบบตัดสินใจของ Bitcoin ไม่สามารถตกลงอัปเกรดให้ทนต่อคอมพิวเตอร์ควอนตัมได้ทัน และเสนอแผนดึง Bitcoin ที่ไม่ได้ใช้งานมาสร้างผลตอบแทนบน Cardano

Charles Hoskinson บนเวที Crypto งาน Web Summit 2022 ที่ลิสบอน 3 พฤศจิกายน 2022 ภาพ: Piaras Ó Mídheach/Web Summit via Sportsfile (CC BY 2.0) ผ่าน Wikimedia Commons

มุมไทย: คนไทยกับ Cardano

คนไทยมีส่วนร่วมกับ Cardano ตั้งแต่ก่อนเครือข่ายเปิด ตารางการขาย voucher บน cardano.org ระบุว่าผู้ซื้อจากประเทศไทยจ่ายรวม 456.1 BTC หรือ 0.42% ของยอดขายทั้งหมด แบ่งเป็น 5.4 BTC ในช่วง T3.5 และ 450.7 BTC ในช่วง T4 เป็นอันดับสี่รองจากญี่ปุ่น เกาหลีใต้ และจีน

ตารางยอดขาย ADA voucher แยกตามประเทศและช่วงการขาย ผู้ซื้อจากประเทศไทยรวม 456.1 BTC หรือ 0.42% ของยอดขาย ภาพ: Cardano.org

ปัจจุบัน ADA มีให้ซื้อขายเป็นคู่เงินบาทบนศูนย์ซื้อขายที่ได้รับใบอนุญาตจากสำนักงาน ก.ล.ต. เช่น Bitkub ส่วนตัว Hoskinson บทความนี้ยังไม่พบหลักฐานว่าเขาเคยเดินทางมาไทยหรือพูดถึงตลาดไทยโดยตรง ผู้ที่สนใจรายละเอียดของตัวเหรียญอ่านต่อได้ที่ Cardano (ADA) คืออะไร

บทเรียนจากเส้นทางของ Charles Hoskinson

เส้นทางของ Hoskinson ให้บทเรียนหลายข้อกับคนที่ติดตามโปรเจกต์คริปโต ข้อแรกคือโครงสร้างองค์กรสำคัญพอๆ กับเทคโนโลยี เขาออกจาก Ethereum เพราะเรื่องรูปแบบองค์กร แล้วสร้าง Cardano ด้วยการแยกบริษัทพัฒนา มูลนิธิ และบริษัทเชิงพาณิชย์ออกจากกัน ผ่านไปสิบปี คำถามที่ใหญ่ที่สุดเกี่ยวกับ Cardano ก็ยังเป็นเรื่องโครงสร้าง ทั้งเรื่องเงินจากการขายยุคแรก Genesis ADA และใครมีสิทธิ์ใช้เงินคลัง

ข้อสองคือเอกสารที่เปิดเผยตั้งแต่แรกช่วยได้มาก Cardano เผยแพร่ตัวเลขการขายละเอียดถึงระดับประเทศและช่วงอายุ และเผยแพร่ที่อยู่กระเป๋า Bitcoin ของแต่ละช่วงการขายไว้ เอกสารชุดนี้เองที่ทำให้ทั้งฝ่ายตรวจสอบและฝ่ายปกป้องมีข้อมูลตั้งต้นที่ตรงกัน ส่วนจุดที่ไม่มีเอกสาร เช่น การจ่ายเงินของมูลนิธิ Isle of Man กลายเป็นจุดที่ถูกตั้งคำถาม

ข้อสามคือระบบ Governance ที่ดีอาจให้ผลที่ผู้ออกแบบไม่ชอบ Hoskinson ผลักดันให้ผู้ถือเหรียญได้อำนาจจริง และเมื่อพวกเขาใช้อำนาจนั้นโหวตค้านข้อเสนอขององค์กรผู้ก่อตั้ง นั่นคือระบบทำงานตามที่ออกแบบไว้ ไม่ว่าผลจะดีต่อเครือข่ายในระยะยาวหรือไม่ก็ตาม และข้อสุดท้ายคือราคาเหรียญกับคุณภาพงานวิจัยไม่ได้เดินไปด้วยกันเสมอ งานวิจัยของ Ouroboros ได้รับการยอมรับในวงวิชาการ แต่ราคา ADA ณ เดือนตุลาคม 2026 ยังต่ำกว่าจุดสูงสุดปี 2021 มากกว่า 90%

ไทม์ไลน์ชีวิต Charles Hoskinson ตั้งแต่เกิดจนถึงปี 2026

สรุปเหตุการณ์สำคัญในชีวิตของ Charles Hoskinson และเส้นทางของ Cardano เรียงตามลำดับเวลา ช่วงแรกคือเส้นทางก่อนเปิดเครือข่าย Cardano

• 5 พฤศจิกายน 1987: เกิดที่เกาะ Maui รัฐ Hawaii
• ปี 2005: ได้อนุปริญญาสาขาวิทยาศาสตร์จาก Front Range Community College ตามที่เขาโพสต์ไว้เอง
• ปี 2007: ทำงานระดมทุนให้แคมเปญหาเสียงของ Ron Paul
• ปี 2013: ลาออกจากงานที่ปรึกษา เริ่ม Bitcoin Education Project
• 4 กรกฎาคม 2013: Invictus Innovations จดทะเบียนในรัฐ Virginia
• ตุลาคม 2013: นำเสนอ BitShares ที่ Atlanta แล้วแยกทางกับ Dan Larimer
• ธันวาคม 2013: เป็นหนึ่งในผู้ก่อตั้งห้าคนแรกของ Ethereum และรับตำแหน่ง CEO
• มกราคม 2014: Ethereum ประกาศตัวที่ Miami
• 7 มิถุนายน 2014: ประชุมที่ Zug และออกจากทีม Ethereum
• ปี 2015: ก่อตั้ง IOHK กับ Jeremy Wood และเริ่มขาย ADA voucher ในญี่ปุ่น
• 14 กันยายน 2016: งานวิจัย Ouroboros ขึ้นคลัง ePrint
• มกราคม 2017: ขาย voucher จบ รวม 108,844.5 BTC
• 23 กันยายน 2017: Cardano เปิดเครือข่ายหลักยุค Byron

Charles Hoskinson ในงาน Consensus Hong Kong กุมภาพันธ์ 2026 ภาพ: Xuthoria (CC BY-SA 4.0) ผ่าน Wikimedia Commons

ช่วงที่สองคือหลังเปิดเครือข่าย ตั้งแต่ยุค Shelley จนถึงปี 2026

• 29 กรกฎาคม 2020: Hard Fork Shelley เปิด Staking
• 29 เมษายน 2021: ข่าวความร่วมมือด้านการศึกษากับรัฐบาลเอธิโอเปีย
• 12 กันยายน 2021: Hard Fork Alonzo เปิด Smart Contract
• 22 กันยายน 2021: บริจาค 20 ล้านดอลลาร์ให้ Carnegie Mellon University
• มีนาคม 2022: ตอบข้อสงสัยเรื่องประวัติการศึกษา
• 22 กันยายน 2022: Hard Fork Vasil
• 1 กันยายน 2024: Hard Fork Chang เปิด Governance ชุดแรก
• 29 มกราคม 2025: Hard Fork Plomin เปิด Governance เต็มรูปแบบ
• มีนาคม 2025: ADA อยู่ในแผนทุนสำรองคริปโตที่ Trump โพสต์
• 3 กันยายน 2025: เผยแพร่ผลตรวจสอบกรณี ADA ที่ยังไม่ถูกแลก
• 4 ถึง 5 ธันวาคม 2025: เหรียญ NIGHT เปิดตัว และ IOG เปลี่ยนชื่อเป็น Input Output
• 2 มิถุนายน 2026: TapTools ปิดตัว Hoskinson เตือนเรื่องคลื่นความล้มเหลว
• มิถุนายน 2026: ข้อถกเถียงเรื่อง 1,096 BTC ของมูลนิธิ Isle of Man
• 1 กรกฎาคม 2026: Monument Health เข้ารับช่วงคลินิกที่ Gillette
• 18 กรกฎาคม 2026: Hard Fork van Rossem

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Charles Hoskinson

Charles Hoskinson เป็นคนชาติอะไร อายุเท่าไหร่

Charles Hoskinson เป็นชาวอเมริกัน เกิดวันที่ 5 พฤศจิกายน 1987 ที่เกาะ Maui รัฐ Hawaii ในเดือนตุลาคม 2026 เขาอายุ 38 ปี และจะอายุครบ 39 ปีในเดือนพฤศจิกายน 2026

Charles Hoskinson เป็นผู้ก่อตั้ง Ethereum จริงไหม

จริง เขาเป็นหนึ่งในผู้ก่อตั้งห้าคนแรกของ Ethereum ในเดือนธันวาคม 2013 และเป็นหนึ่งในแปดผู้ร่วมก่อตั้งที่ได้รับการยอมรับ แต่อยู่กับทีมราวหกเดือนก่อนออกไปหลังการประชุมที่ Zug ในเดือนมิถุนายน 2014

Cardano ระดมทุนไปเท่าไหร่

Cardano ขาย ADA voucher ผ่าน Attain Corporation ในญี่ปุ่นระหว่างปลายปี 2015 ถึงต้นปี 2017 ได้รับรวม 108,844.5 BTC หรือราว 62.2 ล้านดอลลาร์ตามมูลค่าตอนขาย ผู้ซื้อส่วนใหญ่มาจากญี่ปุ่น

Charles Hoskinson จบปริญญาเอกไหม

ไม่ได้จบ เขาเคยเรียนคณิตศาสตร์ที่ Metropolitan State University of Denver และ University of Colorado Boulder แต่ไม่ได้รับปริญญาจากสองแห่งนี้ ตัวเขายืนยันว่ามีหน่วยกิตระดับบัณฑิตศึกษาที่ CU Boulder และมีอนุปริญญาจาก Front Range Community College ส่วน Laura Shin ตั้งคำถามว่าคำบอกเล่าเรื่องปริญญาเอกขัดกับข้อมูลของสถาบัน

Hoskinson ยังเป็น CEO ของ Input Output อยู่ไหม

ยังเป็นอยู่ ณ เดือนตุลาคม 2026 ประกาศเปลี่ยนชื่อบริษัทเมื่อเดือนธันวาคม 2025 ระบุตำแหน่งของเขาว่า CEO ของ Input Output

กรณี 1,096 BTC คืออะไร

เป็นคำถามว่า Bitcoin ที่มูลนิธิ Cardano รุ่นแรกที่ Isle of Man ได้รับจากการขาย ADA ถูกใช้ไปอย่างไร หลังมูลนิธินั้นยุบเลิกในเดือนธันวาคม 2025 Hoskinson อธิบายว่าเป็นค่าตรวจสอบการขายปี 2016 ถึง 2017 ส่วน Thomas Braziel ขอเอกสารยืนยัน และยังไม่มีข้อสรุป

Charles Hoskinson กับ Mike Butcher บรรณาธิการใหญ่ของ TechCrunch บนเวที Crypto งาน Web Summit 2022 วันที่ 3 พฤศจิกายน 2022 ภาพ: Piaras Ó Mídheach/Web Summit via Sportsfile (CC BY 2.0) ผ่าน Wikimedia Commons

ADA เคยขึ้นไปสูงสุดเท่าไหร่

ตามข้อมูลของ CoinGecko ราคาสูงสุดตลอดกาลของ ADA อยู่ที่ 3.09 ดอลลาร์ในต้นเดือนกันยายน 2021 ส่วนช่วงกลางปี 2026 ราคาลงไปต่ำกว่า 0.20 ดอลลาร์

Midnight เกี่ยวอะไรกับ Hoskinson

Midnight เป็นเครือข่ายที่เน้นความเป็นส่วนตัวซึ่ง Input Output พัฒนาขึ้นและเชื่อมกับ Cardano เหรียญ NIGHT ของเครือข่ายเปิดตัวบน Cardano วันที่ 4 ธันวาคม 2025 หลังการแจกเหรียญแบบ Glacier Drop ให้ผู้ถือเหรียญหลายเครือข่าย

สรุป: Charles Hoskinson ผู้ก่อตั้ง Cardano ที่ยังถูกตั้งคำถาม

Charles Hoskinson คือผู้ก่อตั้ง Cardano และ CEO ของ Input Output เคยร่วมก่อตั้ง Ethereum และร่วมวางแผนธุรกิจให้ BitShares เขาสร้าง Cardano ด้วยเงินจากการขาย ADA voucher 108,844.5 BTC ในญี่ปุ่น และสร้างแบรนด์บล็อกเชนที่พัฒนาตามงานวิจัย ตั้งแต่ Ouroboros ไปจนถึงระบบ Governance ที่ส่งอำนาจให้ผู้ถือเหรียญ

ในอีกด้าน ปี 2025 ถึง 2026 เป็นช่วงที่เขาถูกตั้งคำถามมากที่สุด ทั้งเรื่องเงิน ADA และ BTC จากการขายยุคแรก ราคาที่ร่วงลงมาก และระบบ Governance ที่โหวตค้านข้อเสนอขององค์กรที่เขาบริหาร คำถามสำคัญต่อจากนี้คือเอกสารเรื่อง 1,096 BTC จะถูกเปิดเผยหรือไม่ และ Cardano จะหาจุดสมดุลระหว่างวิสัยทัศน์ของผู้ก่อตั้งกับเสียงของชุมชนได้อย่างไร

บทความนี้ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุน ผู้ที่สนใจลงทุนใน ADA หรือคริปโตอื่นควรศึกษาความเสี่ยง และเลือกซื้อขายผ่านผู้ให้บริการที่ได้รับอนุญาตจากสำนักงาน ก.ล.ต. อ่านศัพท์คริปโตที่ใช้ในบทความนี้เพิ่มเติมได้ที่ รวมศัพท์คริปโต ฉบับภาษาไทย และเรื่องการเก็บรักษาเหรียญที่ Hot Wallet และ Cold Wallet

อ่านประวัติบุคคลสำคัญคนอื่นในโลกคริปโตต่อได้ที่ แฟ้มบุคคลในโลกคริปโต และประวัติผู้สร้าง Bitcoin ที่ Satoshi Nakamoto คือใคร

ภาพบุคคล: Charles Hoskinson โดย Xuthoria (CC BY-SA 4.0) และโดย Web Summit via Sportsfile (CC BY 2.0) ผ่าน Wikimedia Commons ภาพ Gerolamo Cardano และ Ada Lovelace เป็นสาธารณสมบัติ ผ่าน Wikimedia Commons

ภาพปก: Charles Hoskinson โดย Web Summit (CC BY 2.0) ผ่าน Wikimedia Commons ดัดแปลงโดย Bitcoin Addict