Smart DCA: วิธี DCA Bitcoin ยังไงให้ไม่ติดดอย

ถ้าถามว่ามือใหม่ควรเริ่มลงทุน Bitcoin ยังไง คำตอบยอดฮิตคือ DCA หรือทยอยซื้อเท่าๆ กันทุกงวดโดยไม่ต้องสนใจราคา ซึ่งเป็นคำแนะนำที่ดีในแง่ของวินัย แต่มันมีจุดอ่อนที่คนไม่ค่อยพูดถึง

จุดอ่อนคือ DCA แบบธรรมดา ซื้อเท่าเดิมไม่ว่าของจะถูกหรือแพง พอตลาดร้อนแรงราคาพีค เราก็เทเงินเข้าไปเท่าเดิม ถ้าจังหวะไม่ดี เริ่ม DCA ตอนใกล้ยอดหรือซื้อหนักในช่วงราคาสูงเกินจริง ต้นทุนเฉลี่ยของเราก็ค่อยๆ ไต่ขึ้น จนมีโอกาส ติดดอย ได้เหมือนกัน แม้จะ DCA อยู่ก็ตาม

ผมถือ Bitcoin เป็นแกนหลักของพอร์ตมาตั้งแต่ปี 2017 วิธีที่ผมใช้จริงคือ DCA แบบปรับตามความถูกแพง ของถูกก็ซื้อเยอะ ของแพงก็ซื้อน้อยลงหรือหยุด เราเรียกมันว่า Smart DCA ส่วนเครื่องมือที่ผมใช้วัดว่าตอนนี้ถูกหรือแพงคือข้อมูล On-chain บทความนี้จะเล่าตั้งแต่พื้นฐานไปจนถึงการทดสอบจริงว่ามันได้ผลแค่ไหน

On-chain Analysis คืออะไร

On-chain Analysis คือการวิเคราะห์จากข้อมูลบนบล็อกเชนโดยตรง ไม่ใช่การตีกราฟราคา แต่เป็นการอ่านพฤติกรรมคนจากธุรกรรมจริงบนเชน จุดที่ทำให้วิธีนี้ใช้ได้กับคริปโตคือ ความโปร่งใส ทุกธุรกรรมบน Bitcoin เปิดให้คนทั้งโลกเห็น เราเห็นการโอนเข้าออกของแต่ละ Address แม้จะไม่รู้ว่าเจ้าของเป็นใคร

หลักคิดง่ายๆ คือ ทุกครั้งที่ Bitcoin ถูกโอนเปลี่ยนมือ เราถือว่าเป็นการเปลี่ยนต้นทุนของเหรียญนั้นไปอยู่กับเจ้าของคนใหม่ เช่นถ้านาย A ซื้อ 1 BTC ที่ 10,000 ดอลลาร์แล้วโอนเข้ากระเป๋าตัวเอง เราถือว่าเหรียญนี้มีต้นทุน 10,000 พอโอนกลับไปขายที่ 20,000 ต้นทุนก็ขยับเป็น 20,000 วิธีนี้ไม่แม่น 100% เพราะบางการโอนก็แค่ย้ายกระเป๋าตัวเอง แต่ในภาพรวมของคนทั้งตลาดมันใช้บอกทิศทางได้ดี

Realized Price: ต้นทุนเฉลี่ยของคนทั้งตลาด

เมื่อเอาต้นทุนของ Bitcoin ทุกเหรียญมาเฉลี่ยกัน เราจะได้ Realized Price หรือต้นทุนเฉลี่ยของคนทั้งตลาด ยิ่งราคาตลาดเข้าใกล้ Realized Price เท่าไหร่ ก็ยิ่งใกล้ราคาทุนของคนส่วนใหญ่ ซึ่งเป็นจุดที่เราถือว่าซื้อได้เปรียบ ในทางกลับกัน ถ้าราคาสูงกว่า Realized Price ไปมากๆ นั่นคือโซนที่การซื้อเริ่มเสี่ยงติดดอย

MVRV: ราคาตอนนี้เป็นกี่เท่าของต้นทุนเฉลี่ย

เอาราคาปัจจุบันหารด้วย Realized Price จะได้ตัวชี้วัดชื่อ MVRV แปลง่ายๆ คือ ราคาตอนนี้เป็นกี่เท่าของต้นทุนเฉลี่ยทั้งตลาด แนวทางคร่าวๆ ที่ผมใช้คือ

• MVRV ต่ำกว่า 1 คือจุดที่ตลาดแตกและน่าซื้อที่สุด ราคาต่ำกว่าต้นทุนเฉลี่ย คนส่วนใหญ่ขาดทุน เกิดตอน FTX ล้มที่ 16,000 หรือ Covid ปี 2020 ที่ราคาไป 3,000 แต่ไม่ได้เกิดบ่อย และตอนนั้นตลาดน่ากลัวจนคนส่วนใหญ่ไม่กล้ากดซื้อ
• MVRV 1 ถึง 2.5 คือโซนเก็บของ เทคนิคส่วนตัวคือผมจะซื้อเมื่อต่ำกว่า 2
• MVRV เกิน 3 คือโซนที่เสี่ยงติดดอยที่สุด เป็นภาวะกระทิงสุดขั้ว ผมเคยวิเคราะห์ย้อนหลัง 3 รอบที่ผ่านมา ช่วง MVRV เกิน 3 มีอยู่แค่ราว 100 วันเท่านั้น การ DCA แบบไม่ดูอะไรเลยแล้วเทเงินเข้าโซนนี้ คือทางที่ทำให้ต้นทุนพุ่งและติดดอยง่ายที่สุด

ตรงจุด "ต่ำกว่า 1" นี้ผมมีเรื่องส่วนตัว ในชีวิตนี้ผมใช้ Leverage แค่ครั้งเดียวคือตอน Covid ปี 2020 ที่ไปยืมเงินพ่อมาซื้อ Bitcoin ซึ่งเสี่ยงมาก เพราะถ้ามันไม่ไปต่อผมคงโดนพ่อบ่นไปอีกนาน จุดที่ MVRV ต่ำกว่า 1 มันเป็นแบบนั้น คือของถูกจริง แต่บรรยากาศน่ากลัวจนคนส่วนใหญ่ไม่กล้าซื้อ

STH-MVRV: มุมของนักลงทุนระยะสั้น

นอกจาก MVRV ปกติที่มองระยะยาว ยังมีอีกตัวชื่อ STH-MVRV (Short-Term Holder MVRV) มันคือ MVRV แบบเดียวกัน แต่คัดมาเฉพาะ Address ที่ถือ Bitcoin ต่ำกว่า 155 วัน หรือดูว่านักลงทุนระยะสั้นตอนนี้กำไรหรือขาดทุน อ่านเหมือนกันคือยิ่งต่ำยิ่งน่าซื้อ เก็บ MVRV กับ STH-MVRV สองตัวนี้ไว้ในหัวก่อน เดี๋ยวเราจะเอามาใช้จริง

Smart DCA ทำได้ 2 สไตล์

พอเรามีเครื่องวัดว่าตอนนี้ถูกหรือแพงแล้ว การทำให้ DCA ฉลาดขึ้นทำได้ 2 สไตล์ เลือกอันที่เข้ากับตัวเอง

สไตล์ A เลือกวันซื้อ (ข้ามวันแพง) ง่ายที่สุด ซื้อเท่าเดิมทุกวัน แต่ข้ามวันที่แพงไปเลย เช่นซื้อเฉพาะวันที่ MVRV ต่ำกว่า 2 วันที่เกินก็พัก แต่สไตล์นี้มีจุดอ่อนสำคัญที่ต้องรู้ก่อน คือ เหรียญที่เก็บได้จะน้อยลง เพราะวันที่เราข้ามคือเงินที่หายไปจากแผนเฉยๆ ไม่ได้ถูกโยกไปซื้อวันอื่นแทน

สไตล์ B ปรับจำนวนเงิน (เร่งตอนถูก) แก้จุดอ่อนของสไตล์ A ตรงๆ คือซื้อทุกวันเหมือนเดิม แต่ไม่ใส่เงินเท่ากัน วันที่ของถูกอัดเงินเพิ่ม วันที่ของแพงลดหรือหยุด เท่ากับเอาเงินที่ไม่ลงวันแพงไปอัดวันถูกแทน ผลคือได้ทั้งต้นทุนถูกลงและเหรียญมากขึ้น

วิธีทำจริง ทำตามได้เลย

สไตล์ A เลือกวันซื้อ ไม่ต้องคำนวณอะไรเลย ตั้งงบไว้ก้อนเดียว ขอใช้วันละ 108 บาท ตามกระแสเก็บเงินวันละ 108 ที่คนฮิตกันช่วงนี้เลยแล้วกัน แต่ละวันเปิดดูค่า MVRV (ดูฟรีได้ที่ BGeometrics หรือ Glassnode) ถ้าต่ำกว่า 2 ก็ซื้อ 108 บาทตามปกติ ถ้าเกินก็ไม่ซื้อ จบแค่นั้น

สไตล์ B ปรับเงินตาม MVRV ตั้งงบปกติเป็น "1 เท่า" (108 บาทเท่ากัน) แล้วแต่ละวันปรับเงินซื้อตามตารางนี้

หลักคือ ถูกมากซื้อหนัก แพงมากหยุด ไม่ต้องเดาตลาด ถ้าอยากละเอียดขึ้นค่อยเพิ่มดู STH-MVRV จับจังหวะย่อ แล้วคูณเข้าไปอีกชั้น

ตัวอย่าง วันที่ MVRV = 1.2 (ได้ 2 เท่า) และ STH = 0.85 (คูณ 2) เท่ากับซื้อ 2x2 = 4 เท่าของงบปกติ หรือ 108 x 4 = 432 บาทในวันนั้น

ลองจริง: DCA ย้อนหลัง 3 ปี และ 5 ปี ได้ผลยังไง

ผมลองจำลองการ DCA วันละ 108 บาท ทั้ง 2 สไตล์ กรอบ 5 ปีนับจากวันที่ 1 มกราคม 2021 ถึง 31 ธันวาคม 2025 และ กรอบ 3 ปีนับจากวันที่ 1 มกราคม 2023 ถึง 31 ธันวาคม 2025 ผลออกมาคนละมุม แต่ต้นทุนต่อเหรียญถูกลงทั้งคู่ ต่างกันที่จำนวนเหรียญที่ได้กับเงินที่ต้องลง เราโชว์ครบทุกช่องให้เห็น (ต้นทุนยิ่งต่ำยิ่งดี)

สไตล์ A ซื้อเท่าเดิม ข้ามวันแพง (108 บาทเท่าเดิม เฉพาะวันเข้าเงื่อนไข)

ต้นทุนถูกลงจริงตามคาด แต่จุดอ่อนที่บอกไว้ก็โผล่ชัดในคอลัมน์ขวาสุด คือ ได้เหรียญน้อยลงทุกแบบ เพราะพอข้ามวันแพง เงินที่ลงทั้งหมดก็หายไปตามจำนวนวันที่ข้าม ยิ่งตั้งเงื่อนไขแคบยิ่งได้เหรียญน้อย

สไตล์ B เร่งเงินตอนถูก (วันถูกซื้อ 2-3 เท่า วันแพงหยุด)

สไตล์นี้แก้จุดอ่อนของสไตล์ A ได้จริง ได้เหรียญมากขึ้นและต้นทุนถูกลงพร้อมกัน แลกกับต้องเตรียมเงินลงเพิ่มตอนตลาดถูก (5 ปีลงเงินเพิ่มถึง 52% ในแบบเต็ม)

ทำไม STH-MVRV ถึงเป็นแค่ตัวเสริม ไม่ใช่พระเอก

จากตารางจะเห็นว่า MVRV ช่วยลดต้นทุนได้จริงทั้งสองช่วงเวลา แต่การเติม STH เข้าไปช่วยได้เฉพาะกรอบ 5 ปี พอเป็นกรอบ 3 ปีกลับฉุดให้แย่ลง เห็นชัดสุดที่แถวล่างของตาราง 3 ปี สไตล์ A ที่ต้นทุนดีขึ้นแค่ 3% แต่ได้เหรียญน้อยลงถึง 75%

เหตุผลอยู่ที่ธรรมชาติของ STH-MVRV เอง พอราคาเด้งขึ้นจากก้น นักลงทุนระยะสั้นจะพลิกเป็นกำไรเร็วมาก STH-MVRV เลยกระโดดเกิน 1 ทันทีทั้งที่ราคายังถูกอยู่ กลายเป็นว่ามันปิดสวิตช์ตอนของยังไม่แพง และในทางกลับกัน เวลาตลาดกระทิงย่อแรงๆ ที่ราคาสูง STH-MVRV ก็ดันต่ำลงจนหลอกให้เราเข้าซื้อของแพง

ที่ STH ช่วยได้ในกรอบ 5 ปี เพราะกรอบนั้นมีตลาดหมีลึกปี 2022 ที่ STH-MVRV ต่ำยาวๆ ตอนราคาถูกจริง แต่พอเป็นช่วงฟื้นและกระทิงเป็นหลักอย่าง 2023 ถึง 2025 มันเลยพลิก นี่คือเหตุผลว่าทำไมต้องมี MVRV คุมภาพใหญ่ไว้ก่อน แล้วให้ STH ทำหน้าที่จับจังหวะสั้นๆ ข้างในเท่านั้น ไม่ใช่ปล่อยให้มันตัดสินใจเดี่ยวๆ

สรุปสูตรที่ผมใช้จริง

หัวใจคือ ให้ MVRV เป็นตัวคุมภาพใหญ่ว่าถูกหรือแพง แล้ว STH เป็นตัวจับจังหวะย่อสั้นๆ ข้างใน แต่ถ้ารู้สึกว่าซับซ้อนเกินไป ก็ไม่ต้องคิดมากครับ แค่จำหลักเดียวว่า อย่าซื้อหนักตอน MVRV เกิน 2 เท่านี้ก็ช่วยให้ต้นทุนดีกว่า DCA แบบหลับตาซื้อไปเยอะแล้ว ตัวผมเองเวลาขี้เกียจก็ใช้หลักง่ายๆ แค่นี้แหละ

เราทำเครื่องมือให้ดูง่ายขึ้น ใช้ได้เลยวันนี้

ปัญหาคือคนทั่วไปต้องไปเปิดดูค่า MVRV กับ STH-MVRV เองทุกวัน ซึ่งน่าเบื่อและพลาดง่าย เราเลยทำหน้า Smart DCA Indicator ที่สรุปให้ในหน้าเดียวว่าวันนี้ดัชนีแต่ละตัวอยู่โซนไหน และถ้าใช้กฎตามบทความนี้ ตัวคูณวันนี้ออกมาเท่าไหร่ อัปเดตให้วันละครั้ง ใช้ฟรีได้ที่ bitcoinaddict.com/tools/smart-dca

อยากศึกษาต่อ ดูที่ไหนได้บ้าง

นี่เป็นแค่ตัวอย่างเบื้องต้นของ On-chain ยังมีตัวชี้วัดอีกเยอะ เช่น Unrealized Profit/Loss, Realized Profit/Loss หรือ Stablecoin Supply Ratio แหล่งที่ดูได้ก็มีหลายเจ้า

• Glassnode ง่ายและมีบทวิเคราะห์เยอะสุด แต่ Premium แพง
• Cryptoquant ถูกกว่า ดึงข้อมูลมาพล็อตเองได้ แต่คำอธิบายน้อยกว่า
• Chainexposed และ BGeometrics สายฟรี หน้าตาไม่สวยเท่า แต่ตัวชี้วัดครบ และ BGeometrics ดึงข้อมูลออกมาทำเองได้

ตัวเลข backtest ทั้งหมดในบทความนี้คำนวณจากข้อมูลย้อนหลังจริงถึงปลายปี 2025 แต่อย่าลืมว่าอดีตไม่ได้การันตีอนาคต สุดท้ายมันคือการชั่งน้ำหนักความเสี่ยงกับข้อมูลที่มีแล้ว Bet ออกไป ไม่มีอะไรชัวร์ 100%

บทความนี้ให้ความรู้เรื่องการอ่านข้อมูล On-chain ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุน ผลย้อนหลังคำนวณถึงปลายปี 2025 อาจต่างจากอนาคต ควรศึกษาและกระจายความเสี่ยงด้วยตัวเอง