ประวัติ Ren Protocol ธุรกิจคริปโตของ Taiyang Zhang (ไทหยาง ซาง) สามี สส.สุชาดา ตั้งแต่ ICO ถึงขายทีมให้ Alameda

ปลายเดือนกันยายนถึงต้นเดือนตุลาคม 2026 ชื่อ Ren Protocol กลับมาอยู่ในข่าวไทยอีกครั้ง ไม่ใช่เพราะราคาเหรียญหรือเทคโนโลยี แต่เพราะ Taiyang Zhang (ไทหยาง ซาง) ผู้ร่วมก่อตั้งโปรเจกต์นี้ ถูกสื่อไทยระบุว่าเป็นคู่สมรสของ สส.สุชาดา แทนทรัพย์ (ไอเดียร์) ตามบัญชีทรัพย์สินที่ยื่นต่อ ป.ป.ช. และเงินให้กู้ยืมก้อนใหญ่ในบัญชีนั้นถูกนำมาตั้งคำถาม บทความนี้ไม่ได้ตัดสินใคร แต่เล่าประวัติของ Ren ทีละช่วงจากเอกสารและรายงานที่เปิดอ่านได้ ตั้งแต่วันที่เริ่มต้นเป็น Republic Protocol ปี 2017 ระดมทุนได้เท่าไร เปิดตัวสะพานข้ามเชนอย่างไร ถูกอะไรกล่าวหา ทีมขายให้ Alameda อย่างไร จนถึงวันที่ระบบถูกปิดและสินทรัพย์ที่เหลือถูกโอนไปยังกระเป๋าของ FTX ทุกตัวเลขมีที่มากำกับ และส่วนไหนที่ยังไม่มีใครรู้ เราเขียนไว้ตรงๆ ว่ายังไม่รู้

ทำไม Ren Protocol ถึงกลับมาเป็นข่าวในไทย

วันที่ 1 ตุลาคม 2026 รังสิมันต์ โรม สส.พรรคประชาชน อภิปรายในสภาโดยพาดพิงถึงสามีของ สส.ภูมิใจไทยคนหนึ่ง และถูกให้ออกจากห้องประชุม สุชาดาปฏิเสธว่าไม่มีมูล ท้าให้เปิดหลักฐาน และระบุว่าจะปรึกษาทนายเรื่องหมิ่นประมาท ตามรายงานของ Post Today ต่อมาวันที่ 2 ตุลาคม ศิริโชค โสภา อดีต สส. ตั้งข้อสังเกตเรื่องเงินให้กู้ยืมที่ผู้กู้อ่านตรงกับ Three Arrows Capital (3AC) ยอดตามสัญญา 1,440,469,809.26 บาท ยอดคงเหลือ 1,343,127,369.60 บาท ต่างกัน 97,342,439.66 บาท และขอให้ตรวจเอกสารสามชุด คือเอกสารประกอบเงินกู้ สัญญาซื้อ Ren ที่ Alameda ทำเมื่อเดือนมกราคม 2021 และคำร้องที่ Zhang ยื่นต่อศาล BVI เมื่อ 22 สิงหาคม 2024 ตามรายงานของเดลินิวส์และผู้จัดการออนไลน์ ตามรายงานของ The Standard และสยามรัฐ รังสิมันต์เตรียมเรียกสุชาดาและสามีชี้แจงที่คณะกรรมาธิการวันที่ 7 ตุลาคม

ภาพ: พาดหัวข่าวจากเดลินิวส์ออนไลน์ 2 ตุลาคม 2569 (ตัดเฉพาะส่วนพาดหัว)

ศิริโชคเองย้ำว่ายังไม่พบคำพิพากษาว่า Zhang กระทำความผิด และทีมข่าวของเราก็ไม่พบรายงานใดที่ระบุว่า Zhang ถูกกล่าวหาหรือถูกดำเนินคดีในเรื่อง FTX หรือการฟอกเงิน การขายธุรกิจให้บริษัทหนึ่งไม่ใช่ความผิด การให้กู้ยืมแก่กองทุนที่ล้มภายหลังก็ไม่ใช่ความผิดเช่นกัน เรื่องที่เราทำได้คือแยกเรื่องของตัวโปรเจกต์ออกมาให้ชัด เพราะ Ren Protocol เป็นโปรเจกต์ที่มีประวัติยาว มีทั้งเงินระดมทุนจริง ผู้ใช้จริง และรายงานเรื่องเงินผิดกฎหมายที่ไหลผ่านสะพานของมัน ซึ่งเป็นคนละเรื่องกับคำถามเรื่องบัญชีทรัพย์สิน ข่าวที่เราเคยรายงานไว้ก่อนหน้านี้อยู่ที่ เปิดทรัพย์สิน ‘สุชาดา’ แหล่งข่าวชี้ สามีเคยขายธุรกิจให้ Alameda ในเครือ FTX

Ren คืออะไร ไม่ใช่เชน แต่เป็นเครือข่ายโหนดที่ทำหน้าที่เป็นสะพาน

Ren ไม่ใช่บล็อกเชนหลักแบบ Bitcoin หรือ Ethereum มันเป็นเครือข่ายของโหนดที่รันเครื่องเสมือนชื่อ RenVM ทำหน้าที่ถือเหรียญจากเชนหนึ่งไว้ แล้วออกเหรียญตัวแทนให้ใช้บนอีกเชนหนึ่ง ตัวอย่างที่คนรู้จักที่สุดคือ renBTC ผู้ใช้ส่ง Bitcoin เข้าไปที่ที่อยู่ซึ่ง RenVM กำหนด แล้วได้ renBTC บน Ethereum ในอัตรา 1 ต่อ 1 เอาไปใช้ในแอป DeFi ได้ พอเลิกใช้ก็ทำลาย renBTC (เรียกว่าเบิร์น) เพื่อรับ Bitcoin ของจริงกลับ พูดง่ายๆ คือฝาก Bitcoin ไว้กับเครือข่าย แล้วรับใบรับฝากไปใช้ต่อบนอีกเชน

ภาพ: ไดอะแกรมประกอบโดย Bitcoin Addict

โหนดของเครือข่ายเรียกว่า Darknode ใครจะรันต้องวางเหรียญ REN เป็นหลักประกัน 100,000 เหรียญ และได้ค่าธรรมเนียมจากการทำงาน ส่วนสะพานที่คนทั่วไปใช้ผ่านหน้าเว็บเรียกว่า RenBridge จุดที่ต้องจำสำหรับเนื้อเรื่องต่อไปคือ สะพานแบบนี้ไม่ได้ซ่อนตัวตนของผู้ใช้โดยตรง แต่มันทำให้เหรียญที่มาจากเชนหนึ่งไปโผล่อีกเชนหนึ่งได้เร็ว ซึ่งเป็นสิ่งที่คนฟอกเงินก็ต้องการ เราจะกลับมาที่ประเด็นนี้ตอนเล่าถึงรายงานของ Elliptic

2017 ถึง 2018: จากไอเดีย dark pool สู่การระดมทุน ICO

Ren ไม่ได้เริ่มต้นด้วยชื่อนี้ โปรเจกต์ก่อตั้งปี 2017 ในชื่อ Republic Protocol โดย Taiyang Zhang เป็น CEO และ Loong Wang เป็น CTO ตามประวัติที่ IQ.wiki และสื่อคริปโตหลายแห่งตรงกัน ไอเดียแรกคือ dark pool แบบไม่ต้องไว้ใจใคร ตลาดซื้อขายที่ไม่เปิดเผยคำสั่งซื้อขายต่อสาธารณะ เหมาะกับคนที่ต้องการซื้อขายเหรียญก้อนใหญ่โดยไม่ให้ราคาสะเทือน CoinDesk รายงานวันที่ 12 กุมภาพันธ์ 2018 โดยอ้างคำของ Zhang ว่าปัญหาใหญ่ของเหรียญคริปโตคือราคาลื่นไถลมากเมื่อซื้อขายก้อนใหญ่ และ dark pool คือทางออกที่ไม่ต้องต่อรองราคากับโบรกเกอร์ OTC หรือไว้ใจใคร

ภาพ: ส่วนพาดหัวของบทความ CoinDesk 12 กุมภาพันธ์ 2018

การระดมทุนทำในช่วงปลายเดือนมกราคมถึงต้นกุมภาพันธ์ 2018 CoinDesk รายงานว่าได้ 35,000 ETH ตอนนั้นมีมูลค่าราว 30.5 ล้านดอลลาร์ โดยมี Polychain Capital และ FBG Capital เป็นรายนำ ร่วมกับ Huobi Capital, Hyperchain Capital และ Signal Ventures แหล่งข้อมูลอื่นเขียนยอดรวมเป็นราว 35 ล้านดอลลาร์ เพราะนับรอบเอกชนและรอบสาธารณะต่างราคา เราจึงใช้เลขของ CoinDesk ที่เขียนขณะเกิดเหตุเป็นหลัก เหรียญ REN มีอุปทานคงที่ 1,000 ล้านเหรียญ และตามรายงานมีราว 60.2% ที่ถูกขายให้นักลงทุน

6 ธันวาคม 2018: เข้า Binance และเปิด RenEx

ปลายปี 2018 ทีมเปิดตลาด dark pool ของตัวเองชื่อ RenEx และวันที่ 6 ธันวาคม 2018 Binance เปิดซื้อขาย REN คู่กับ BTC และ BNB ตามประกาศของ Binance การเข้าตลาดใหญ่ช่วยให้โปรเจกต์มีสภาพคล่องและคนรู้จักมากขึ้น แต่ธุรกิจ dark pool เองไม่ได้โตตาม ตลาดเทรดแบบนี้ต้องมีคนใช้จำนวนมาก ขณะที่ปี 2018 ถึง 2019 ตลาดคริปโตซบเซาทั้งวงการ ทีมจึงเริ่มมองหาทางใหม่

2019: เปลี่ยนชื่อเป็น Ren และเลิกเน้น dark pool

ปี 2019 Republic Protocol เปลี่ยนชื่อเป็น Ren และหันจากการทำตลาดเทรดแบบลับไปทำโครงสร้างเชื่อมเชน ซึ่งเป็นส่วนที่ตลาดต้องการจริง ตามบล็อกของ Ren และรีวิวของ Coin Bureau ปีนั้นทีมทดสอบ RenVM เวอร์ชันแรกชื่อ SubZero เป็นสองเฟส เริ่มจากเทสต์เน็ตเดือนสิงหาคม ตามด้วยเครือข่ายทดลอง Chaosnet เดือนพฤศจิกายน การเปลี่ยนทิศนี้เป็นจุดที่ทำให้ Ren ไม่ใช่โปรเจกต์ dark pool อีกต่อไป และเป็นจุดที่ชื่อ renBTC เริ่มมีความหมาย

27 พฤษภาคม 2020: RenVM เปิดเมนเน็ต และคำถามเรื่องการกระจายอำนาจ

RenVM เปิดเมนเน็ตระยะแรกวันที่ 27 พฤษภาคม 2020 รองรับ Bitcoin, Bitcoin Cash และ Zcash ตามบล็อกของ Ren และรายงานของ CryptoTicker ช่วงนั้นเป็นจังหวะเดียวกับที่ตลาด DeFi บน Ethereum กำลังขึ้น ผู้ใช้ต้องการเอา Bitcoin ไปใช้ในแอปกู้ยืมและเทรดบน Ethereum ซึ่งเป็นสิ่งที่ renBTC ตอบได้

ประเด็นที่ถูกตั้งคำถามตั้งแต่แรกคือเครือข่ายนี้กระจายอำนาจแค่ไหน เมื่อวันที่ 26 สิงหาคม 2020 Ni Li บรรณาธิการของ Wanchain เผยแพร่บทความบน Medium ชี้ว่าเอกสารของ RenVM บอกว่าขับเคลื่อนด้วยเครื่องเสมือนแบบกระจายอำนาจ แต่ในทางปฏิบัติ Bitcoin ที่ผู้ใช้ฝากทั้งหมด (มากกว่า 9,000 BTC) อยู่ในกระเป๋าเดียวที่ทีม Ren ควบคุม Decrypt รายงานเรื่องนี้เมื่อ 29 สิงหาคม 2020 โดยตั้งหัวข่าวว่า Ren ถือ Bitcoin มูลค่า 100 ล้านดอลลาร์ไว้ในกระเป๋ารวมศูนย์ ตอนนั้นมี Bitcoin ล็อกในโปรโตคอลเกือบ 200 ล้านดอลลาร์ และจำนวน renBTC โตขึ้นกว่า 200% ภายในเดือนสิงหาคมเดือนเดียว

ภาพ: ส่วนพาดหัวของบทความ Decrypt ลงวันที่ 29 สิงหาคม 2020

Ren ตอบกลับด้วยบทความของตัวเอง Loong Wang CTO ยอมรับว่าทีมรันทุกโหนดในเครือข่ายที่เรียกว่า Greycore ซึ่งออกแบบมาเพื่อกระจายการถือครองสินทรัพย์ และผู้โจมตีต้องยึดอย่างน้อย 5 จาก 13 โหนดที่กระจายอยู่ทั่วโลกจึงจะเข้าถึงเงินได้ ทีมให้เหตุผลว่าระบบรุ่นแรกจำเป็นต้องรวมศูนย์มากกว่าปกติเพื่อรับมือความผิดพลาดได้เร็ว และกระจายอำนาจเต็มรูปแบบไม่ได้แปลว่าปลอดภัยกว่าเสมอไป พนักงาน Ren อีกคนบอกกับ Decrypt ว่าเทคโนโลยี sMPC (การคำนวณหลายฝ่ายแบบลับ) ทำให้ไม่มีโหนดใดรู้กุญแจส่วนตัวทั้งดอก ทีมระบุว่าเผยแพร่เอกสารแบ่งเฟสการกระจายอำนาจให้ผู้ใช้ตั้งแต่เดือนกันยายน 2019 และมีแผนส่งโหนดให้ Polychain Capital, Infinite Capital และ Curve Finance ในอนาคต ในบล็อกครบรอบหนึ่งปีเมื่อ 28 พฤษภาคม 2021 Ren ยังบอกว่า Greycore จะทยอยเปิดตลอดปี 2021 ถึง 2022 อย่างช้าๆ เพื่อความปลอดภัยของเงิน ทั้งหมดนี้ทำให้ข้อกล่าวอ้างเรื่องไร้ศูนย์กลางอ่อนลงมากในช่วงแรก แม้ทีมจะอธิบายว่ามีแผนและเหตุผลรองรับ เรื่องนี้จะกลับมาเป็นประเด็นสำคัญเมื่อ Elliptic ออกรายงานในปี 2022

renBTC ในตัวเลข: ยอดซื้อขาย ยอดล็อก โหนด และรายได้

ตัวเลขชุดนี้มาจากรายงานประจำเดือนที่ทีม Ren เผยแพร่เองบน Medium (Ren Ecosystem Update) โดยดึงจากหน้าสถิติของเมนเน็ตบนเว็บ Ren ทีมข่าวไม่ได้ตรวจย้อนกลับกับข้อมูลบนเชน ดังนั้นต้องอ่านเป็นตัวเลขที่ Ren รายงานเอง คำศัพท์ที่ใช้ในรายงาน TVT (Total Volume Transacted) คือมูลค่ารวมของการ mint และ burn สะสมตั้งแต่เปิดระบบ ส่วน TVL (Total Value Locked) คือมูลค่าสินทรัพย์ที่ล็อกอยู่ในระบบ ณ วันนั้น

• 19 พฤศจิกายน 2020: TVT 1,267.8 ล้านดอลลาร์ TVL 308.8 ล้านดอลลาร์ มี Darknode 1,463 โหนด วางเหรียญ REN เป็นหลักประกัน 146.3 ล้านเหรียญ ช่วงนี้ชุมชน Ren โหวตขึ้นค่าธรรมเนียมการ mint เป็น 0.25% ส่วนค่าเบิร์นอยู่ที่ 0.1% และ Ren ระบุว่าถูกจัดเป็นโปรโตคอลที่ทำกำไรสูงเป็นอันดับ 6 บนเว็บ Cryptofees.info
• มกราคม 2021: TVT เกิน 2,300 ล้านดอลลาร์ และจ่ายค่าตอบแทนให้ผู้ร่วมเครือข่ายไปแล้วกว่า 3.2 ล้านดอลลาร์
• 23 กุมภาพันธ์ 2021: บนเชน Ethereum TVT 2,930.3 ล้านดอลลาร์ TVL 852.8 ล้านดอลลาร์ ซึ่งเป็นยอดล็อกสูงสุดที่ Ren เปิดเผยเองในชุดรายงานที่เราตรวจ มี Darknode 1,775 โหนด วางเหรียญ REN 177.5 ล้านเหรียญ หรือ 17.75% ของเหรียญทั้งหมดถูกผูกไว้เป็นหลักประกัน ส่วนฝั่ง Binance Smart Chain ที่เพิ่งเปิดมียอดล็อก 69,243 ดอลลาร์
• 4 พฤษภาคม 2021: Ren โพสต์ใน X ว่ามีมูลค่ากว่า 4,600 ล้านดอลลาร์ หรือใกล้ 200,000 BTC ที่ถูกข้ามสะพานมาแล้วสะสม
• 31 พฤษภาคม 2021: TVT บน Ethereum 5,349.2 ล้านดอลลาร์ TVL ลดเหลือ 389.5 ล้านดอลลาร์ ฝั่ง BSC มี TVT 144.2 ล้านดอลลาร์ และ TVL 39.8 ล้านดอลลาร์ ค่าตอบแทนเครือข่ายสะสมถึง 8.28 ล้านดอลลาร์ และเหลือ Darknode 1,742 โหนด วางเหรียญ REN 174.2 ล้านเหรียญ
• ธันวาคม 2022: ก่อนปิดรุ่น 1.0 เหลือ renBTC บน Ethereum ราว 1,130 เหรียญ มูลค่าราว 19.2 ล้านดอลลาร์ ตาม The Block

อ่านตัวเลขชุดนี้พร้อมกันแล้วเห็นว่ายอดซื้อขายสะสมวิ่งขึ้นตลอด เพราะเป็นยอดสะสมจึงไม่มีทางลด แต่ยอดล็อกขึ้นลงตามราคา Bitcoin และกระแส DeFi ยอดล็อกที่ลดจาก 852.8 ล้านเหลือ 389.5 ล้านดอลลาร์ภายในสามเดือน ตรงกับช่วงที่ตลาดคริปโตปรับฐานเดือนพฤษภาคม 2021 ส่วนค่าธรรมเนียม 0.25% ต่อการ mint เป็นรายได้หลักที่จ่ายให้ผู้ร่วมเครือข่าย เทียบกับ WBTC คู่แข่งที่ใหญ่กว่ามาก ซึ่งเป็นคู่แข่งที่ครองส่วนแบ่งตลาด Bitcoin ที่ห่อแล้วไปมากกว่า renBTC ในช่วงนั้น แต่ Ren ก็เป็นหนึ่งในทางเลือกของผู้ที่ไม่อยากพึ่งผู้รับฝากรายเดียวแบบ WBTC

รายได้ค่าธรรมเนียมของ Ren: ใครได้เงิน และประมาณการได้แค่ไหน

คำถามที่คนถามกันมากคือ Ren หาเงินจากอะไร และเงินไหลไปที่ทีมหรือโปรโตคอลเท่าไร คำตอบแบ่งเป็นสามก้อนที่ต้องแยกกัน ก้อนแรกคือค่าธรรมเนียมที่ผู้ใช้จ่ายตอนข้ามสะพาน ก้อนที่สองคือเหรียญ REN ที่จัดสรรให้ทีม และก้อนที่สามคือเงินที่ Alameda ให้ทีมหลังเข้าซื้อ ส่วนที่ข้อมูลสาธารณะตอบได้ไม่ครบ เราเขียนเป็นการประมาณการแบบหยาบและบอกวิธีคิดไว้ เพื่อให้คนอ่านตรวจสอบตัวเลขเองได้

ก้อนที่ 1: ค่าธรรมเนียมการข้ามสะพาน ไปที่ผู้รันโหนด ไม่ใช่ตรงถึงทีม

ตามบทความของ Loong Wang CTO ที่เผยแพร่เมื่อ 9 พฤษภาคม 2019 โมเดลค่าธรรมเนียมของ RenVM เก็บเป็นเปอร์เซ็นต์ของจำนวนเหรียญที่ย้าย ขั้นต่ำ 0.1% ของเหรียญที่ย้าย และจ่ายเป็นเหรียญตัวนั้นเอง เช่น ย้าย Bitcoin ก็จ่ายเป็น Bitcoin ค่าธรรมเนียมถูกแบ่งเท่ากันให้ Darknode ทุกโหนดที่ทำงานต่อเนื่องตลอดรอบ ซึ่งยาวราวหนึ่งเดือน โหนดที่หลุดกลางรอบหรือเข้ามากลางรอบไม่ได้รับ ต่อมาชุมชน Ren โหวตขึ้นค่ามิ้นต์เป็น 0.25% (เบิร์นคงที่ 0.1%) ตามรายงานเดือนพฤศจิกายน 2020 และในเดือนพฤษภาคม 2021 มีข้อเสนอปรับค่าเริ่มต้นเป็น 0.15% (RIP-007) ที่ยังอยู่ระหว่างการโหวต

แปลว่าค่าธรรมเนียมส่วนนี้ไม่ได้ตกเป็นรายได้ของบริษัทหรือผู้ก่อตั้งโดยตรง แต่ไปที่ผู้รันโหนด ซึ่งต้องวางเหรียญ REN 100,000 เหรียญเป็นหลักประกันต่อโหนด ทีมงาน Ren รันโหนดเองจำนวนหนึ่งในช่วงแรก (ตามที่ Loong Wang ยอมรับกับ Decrypt) ส่วนที่ทีมได้จากการรันโหนดจึงเข้าทางนั้น แต่เราไม่พบตัวเลขว่าทีมรันกี่โหนดและได้เท่าไร

ภาพ: ไดอะแกรมประกอบโดย Bitcoin Addict จากบทความโมเดลค่าธรรมเนียมของ Ren ปี 2019

ตัวเลขที่ Ren รายงานเอง: ค่าตอบแทนที่จ่ายให้ผู้ร่วมเครือข่ายสะสม 3.2 ล้านดอลลาร์เมื่อมกราคม 2021 และ 8.28 ล้านดอลลาร์ ณ 31 พฤษภาคม 2021 เมื่อเทียบกับมูลค่าการซื้อขายสะสม (TVT) ณ วันเดียวกันที่ 5,349.2 ล้านดอลลาร์บน Ethereum และ 144.2 ล้านดอลลาร์บน BSC รวม 5,493.4 ล้านดอลลาร์ ได้ค่าธรรมเนียมเฉลี่ยที่ถูกเก็บจริงประมาณ 0.15% (8.28 หารด้วย 5,493.4) ซึ่งอยู่ในกรอบ 0.1% ถึง 0.25% ที่ประกาศไว้ ส่วนเดือนมกราคม 2021 คำนวณได้ราว 0.14% (3.2 หารด้วย 2,300) ตัวเลขทั้งหมดนี้เป็นตัวเลขที่ Ren เผยแพร่เอง

หากเฉลี่ยตัวเลขเดือนพฤษภาคม 2021 ต่อโหนด (8.28 ล้านดอลลาร์ หาร 1,742 โหนด) จะได้ราว 4,750 ดอลลาร์ต่อโหนดตลอดช่วงปีแรกของเครือข่าย แต่เป็นค่าเฉลี่ยหยาบ เพราะโหนดเข้าร่วมในเวลาต่างกัน และค่าตอบแทนจ่ายเป็นเหรียญที่ถูกย้าย ไม่ใช่เป็นเหรียญ REN

ประมาณการแบบหยาบ: ค่าธรรมเนียมสะสมถึงวันที่ปิดรุ่น 1.0

เราไม่พบตัวเลขค่าธรรมเนียมหลังเดือนพฤษภาคม 2021 ที่เปิดอ่านได้ รายงานเดือนพฤศจิกายน 2020 ของ Ren ระบุว่า Ren ติดอันดับ 6 บน Cryptofees.info แต่มีรายงานจากชุมชนว่าภายหลัง Ren ถูกถอดจากเว็บนั้น เพราะรางวัลของ RenVM ย้ายไปเก็บบนหลายเชน จนติดตามบน Ethereum อย่างเดียวไม่ได้ ถ้าจะประมาณคร่าวๆ ใช้สมมติฐานสองข้อ ข้อแรก Ren บอกเองในบล็อกครบรอบหนึ่งปีว่าปริมาณซื้อขายเฉลี่ยราว 1,250 ล้านดอลลาร์ต่อไตรมาส ข้อสอง ค่าธรรมเนียมเฉลี่ย 0.15% ตามที่คำนวณย้อนกลับด้านบน ช่วงมิถุนายน 2021 ถึงพฤศจิกายน 2022 มี 6 ไตรมาส ปริมาณซื้อขายสมมติ 7,500 ล้านดอลลาร์ คูณ 0.15% ได้ราว 11.3 ล้านดอลลาร์ บวกกับ 8.28 ล้านดอลลาร์ที่รายงานไว้แล้ว ทำให้ค่าธรรมเนียมสะสมที่จ่ายผู้ร่วมเครือข่ายตลอดชีวิตของรุ่น 1.0 อยู่ราว 19 ถึง 20 ล้านดอลลาร์ ตัวเลขนี้เป็นการประมาณหยาบมาก และน่าจะสูงเกินจริง เพราะปริมาณซื้อขายช่วงตลาดหมีปี 2022 น่าจะต่ำกว่าค่าเฉลี่ยที่ Ren ใช้ ตอนยอดล็อกหดลงมาก จนเหลือ renBTC บน Ethereum ราว 19 ล้านดอลลาร์ก่อนปิดระบบ

ก้อนที่ 2: เหรียญ REN ที่จัดสรรให้ทีม

ตามที่ Kraken Learn และ Coingape สรุปการจัดสรรเหรียญ REN (จากทั้งหมด 1,000 ล้านเหรียญ) ขายให้นักลงทุนรอบ ICO 60.2% สำรองไว้ในกองทุนสำรอง 19.9% จัดให้ที่ปรึกษา ทีม และผู้ก่อตั้ง 9.9% และอีก 10% สำหรับพันธมิตรและการพัฒนา โดยโทเคนของทีมล็อกสองปี และของที่ปรึกษาล็อกหกเดือน ก้อน 9.9% เท่ากับ 99 ล้านเหรียญ ซึ่งเป็นก้อนที่แบ่งกันระหว่างที่ปรึกษา ทีม และผู้ก่อตั้งทั้งหมด ไม่ใช่ส่วนของคนใดคนหนึ่ง เราไม่พบเอกสารที่ระบุสัดส่วนของแต่ละคน

เพื่อให้เห็นขนาด เมื่อคูณ 99 ล้านเหรียญกับราคาปิดสิ้นเดือน REN บน Binance จะได้มูลค่าตามกระดานราว 103.7 ล้านดอลลาร์ตอนปิดเดือนกุมภาพันธ์ 2021 (1.047 ดอลลาร์) ราว 4.2 ล้านดอลลาร์ตอนปิดเดือนธันวาคม 2024 (0.0427 ดอลลาร์) และราว 0.29 ล้านดอลลาร์ที่ราคา 0.002966 ดอลลาร์ของวันที่ 3 ตุลาคม 2026 มูลค่าตามกระดานนี้เป็นตัวเลขทางทฤษฎี ไม่ใช่เงินที่ได้รับจริง เพราะเราไม่ทราบว่ามีการขายเมื่อไร ที่ราคาเท่าไร หรือยังถืออยู่ เหรียญก้อนนี้ปลดล็อกประมาณต้นปี 2020 ตามเงื่อนไขล็อกสองปีนับจาก ICO และราคา REN ในช่วงนั้นอยู่ราว 0.04 ถึง 0.05 ดอลลาร์ตามข้อมูลรายเดือนของ Binance

ภาพ: หน้าสรุปราคาเหรียญ REN บน CoinGecko ณ 3 ตุลาคม 2026

ก้อนที่ 3: เงินที่ Alameda ให้ทีมหลังเข้าซื้อ

สื่อหลายแห่งรายงานว่า Alameda ให้งบพัฒนาแก่ทีม Ren ไตรมาสละราว 700,000 ดอลลาร์ ทีมข่าวยังหาต้นทางตรงที่เปิดอ่านได้ไม่พบ ถ้าตัวเลขนี้จริงและจ่ายครบตั้งแต่ไตรมาสแรกของปี 2021 จนถึงไตรมาสที่ 3 ของปี 2022 (ก่อน Alameda ล้ม) รวม 7 ไตรมาส จะเป็นราว 4.9 ล้านดอลลาร์ แต่เงินก้อนนี้เป็นงบทำงานของทีมพัฒนา ใช้จ่ายค่าเงินเดือนและต้นทุนระบบ ไม่ใช่รายได้หรือกำไรของโปรโตคอลหรือผู้ก่อตั้ง ส่วนราคาที่ Alameda จ่ายซื้อ Ren ไม่เคยเปิดเผย เราจึงไม่ประมาณตัวเลขนี้ เพราะไม่มีข้อมูลที่ยึดได้

สรุปสั้นๆ ตัวเลขที่เปิดเผยแล้วคือค่าธรรมเนียมสะสมราว 8.28 ล้านดอลลาร์ถึงพฤษภาคม 2021 ซึ่งตกกับผู้รันโหนด ตัวเลขที่ประมาณได้หยาบๆ คือค่าธรรมเนียมสะสมราว 19 ถึง 20 ล้านดอลลาร์ตลอดอายุรุ่น 1.0 มูลค่าตามกระดานของเหรียญทีม ที่ 0.3 ถึง 104 ล้านดอลลาร์ แล้วแต่ราคาที่เลือกใช้ และงบทำงานจาก Alameda ราว 4.9 ล้านดอลลาร์ถ้าตัวเลขจริง ทั้งสามก้อนรวมกันแทนไม่ได้ว่าผู้ก่อตั้งคนใดได้เงินเท่าไร และไม่ควรเอาไปอ่านว่าเป็นรายได้ส่วนตัวของใคร

เหรียญ REN เอาไปทำอะไรได้

REN คือเหรียญประจำโปรเจกต์ที่ขายในรอบ ICO ปี 2018 ผู้ใช้ทั่วไปไม่จำเป็นต้องถือ REN ก็ข้ามสะพานได้ เพราะค่าธรรมเนียมจ่ายเป็นเหรียญที่ย้าย เช่น ย้าย Bitcoin ก็จ่ายเป็น Bitcoin ตามโมเดลค่าธรรมเนียมที่ Ren เผยแพร่ปี 2019 ตัวเหรียญ REN จึงมีบทบาทหลักสามอย่าง

• วางเป็นหลักประกันเพื่อรัน Darknode: ผู้รันโหนดต้องผูกเหรียญ REN 100,000 เหรียญต่อโหนด เหรียญนี้เป็นตัวค้ำให้ผู้รันโหนดทำงานตามกติกา ณ 23 กุมภาพันธ์ 2021 มี Darknode 1,775 โหนด ผูก REN รวม 177.5 ล้านเหรียญ หรือ 17.75% ของเหรียญทั้งหมดตามที่ Ren รายงาน แปลว่าเหรียญส่วนใหญ่ไม่ได้ถูกล็อกในระบบ ผลตอบแทนของผู้รันโหนดคือค่าธรรมเนียมที่โหนดได้รับตามที่เล่าด้านบน
• ลงคะแนนกำหนดทิศทางโปรโตคอล: ตามบล็อกครบรอบหนึ่งปีของ RenVM เมื่อ 28 พฤษภาคม 2021 Ren ตั้งระบบธรรมาภิบาลผ่านผู้รันโหนด โดยมีการโหวตบนเว็บ Snapshot และตั้งกองทุน Community Ecosystem Fund ข้อเสนอที่ผ่านกระบวนการนี้ เช่น การขึ้นค่ามิ้นต์เป็น 0.25% ในปี 2020 และข้อเสนอ RIP-006 กับ RIP-007 ที่ปรับค่าธรรมเนียมในปี 2021
• ซื้อขายและใช้ในแอป DeFi: Binance เปิดซื้อขาย REN ตั้งแต่วันที่ 6 ธันวาคม 2018 ต่อมา Bittrex Global, FTX (ทั้งสปอตและฟิวเจอร์ส, กุมภาพันธ์ 2021), Kraken และ Bittrex (พฤษภาคม 2021) เปิดซื้อขายเพิ่ม และ Anchorage Digital เพิ่มบริการเก็บรักษา REN ในเดือนพฤษภาคม 2021 ในฝั่ง DeFi มีโครงการให้ฝาก REN และ renBTC เพื่อรับรางวัลบน Alpha Finance (พฤศจิกายน 2020) และมี sREN กับ iREN บน Enzyme Finance (กุมภาพันธ์ 2021)

ภาพ: อินโฟกราฟิกประกอบโดย Bitcoin Addict จากรายงานของ Ren

จุดที่ควรรู้คือ REN ไม่ได้รับส่วนแบ่งค่าธรรมเนียมของโปรโตคอลโดยตรง ความต้องการเหรียญมาจากผู้รันโหนดที่ต้องผูกเหรียญ และจากการเก็งกำไรในตลาด เมื่อ Alameda ล้มและ Ren ปิดรุ่น 1.0 ในปลายปี 2022 เหรียญ REN ยังซื้อขายได้ต่อ แต่ระบบรุ่น 1.0 ที่ผู้รันโหนดใช้ผูกเหรียญถูกปิดแล้ว ราคา REN ปิดสิ้นเดือนธันวาคม 2024 อยู่ที่ราว 0.04 ดอลลาร์ และ Binance ถอด REN ออกจากการซื้อขายวันที่ 10 ธันวาคม 2024 ตามที่เล่าด้านล่าง ณ วันที่ 3 ตุลาคม 2026 CoinGecko แสดงราคา REN 0.002966 ดอลลาร์ มูลค่าตลาด 2.97 ล้านดอลลาร์ และปริมาณซื้อขาย 24 ชั่วโมงราว 202,000 ดอลลาร์ ซึ่งต่ำกว่าราคาสูงสุดระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ 2021 ที่ 1.84 ดอลลาร์ราว 99.8%

renBTC ใช้ทำอะไรได้บ้าง: use case ที่เกิดขึ้นจริงปี 2020 ถึง 2021

เหตุผลที่ renBTC โตเร็วคือมันถูกต่อเข้ากับแอป DeFi จำนวนมาก รายชื่อด้านล่างมาจากรายงานประจำเดือนของ Ren ที่เผยแพร่ในพฤศจิกายน 2020, กุมภาพันธ์ 2021 และพฤษภาคม 2021 ซึ่งเป็นการประกาศโดยทีม Ren เอง บางโปรเจกต์เป็นแค่ข้อเสนอที่รอชุมชนโหวต เราแยกให้ชัดว่าอันไหนเปิดใช้แล้ว

1. ฝากสภาพคล่องและเก็บค่าธรรมเนียม

• Curve Finance: เป็นหนึ่งในโปรเจกต์แรกที่ต่อกับ RenVM โดยตรง (มิถุนายน 2020) ผู้ใช้ส่ง Bitcoin จริงเข้าสระของ Curve ได้ผ่าน RenJS โดยไม่ต้องไปแลกเป็น wBTC ก่อน และสระคู่ renBTC กับ wBTC ถูกใช้เป็นฐานของผลิตภัณฑ์อื่นต่อ
• Shell Protocol, Bancor, KeeperDAO, Alpha Finance: เปิดสระหรือโครงการให้ผู้ถือ renBTC หรือ REN ฝากสภาพคล่องแล้วได้ค่าธรรมเนียมหรือโทเคนตอบแทน (พฤศจิกายน 2020)
• PancakeSwap บน BSC: เมื่อ RenVM รองรับ Binance Smart Chain ในกุมภาพันธ์ 2021 ผู้ใช้เทรดและฝากสภาพคล่องกับสินทรัพย์ที่มาจาก Ren บน BSC ได้

2. ฟาร์มผลตอบแทนอัตโนมัติ (vault)

• Pickle Finance: ฝาก renBTC เข้า vault แล้วรับผลตอบแทน (พฤศจิกายน 2020)
• BadgerDAO และ Badger Bridge: โปรเจกต์ DeFi ที่เน้น Bitcoin ผู้ถือ renBTC ที่ mint ไว้ก่อนเปิดตัวได้สิทธิ์รับโทเคน BADGER เป็นรางวัล ตามที่ Ren ประกาศเดือนพฤศจิกายน 2020 ต่อมาเว็บ wbtc.cafe ย้ายมาใช้ Badger Bridge ที่ต่อกับ RenVM ทำให้ผู้ใช้ฝาก BTC จริงเพื่อรับดอกเบี้ยได้ (รายงานพฤษภาคม 2021)
• Mushrooms Finance: ผู้ใช้ฝาก BTC จริง รับ renBTC แล้วทำฟาร์มต่อผ่านเครื่องมือ ZAP (รายงานพฤษภาคม 2021)

3. ใช้เป็นหลักประกันกู้ยืม

• MakerDAO: รับ renBTC เป็นหลักประกันกู้ DAI และเดือนพฤษภาคม 2021 เพดานหนี้ถูกขึ้นจาก 2 ล้านเป็น 10 ล้านดอลลาร์ (ท้ายที่สุด Maker ก็ถอด renBTC ออกในปลายปี 2022 ตามที่เล่าไว้ด้านล่าง)
• Synthetix: ผู้ใช้ยืม sUSD, sETH หรือ sBTC ด้วยการวาง renBTC เป็นหลักประกัน (กุมภาพันธ์ 2021)
• Aave และ CREAM: ในรายงานเดือนพฤศจิกายน 2020 การเพิ่ม renBTC บน Aave และ renZEC บน CREAM ยังเป็นข้อเสนอที่รอชุมชนโหวต ต่อมาเดือนพฤษภาคม 2021 Aave เพิ่ม renFIL (เหรียญ Filecoin ที่มาทาง Ren) เป็นหลักประกัน

ภาพ: อินโฟกราฟิกประกอบโดย Bitcoin Addict จากรายงานประจำเดือนของ Ren

4. รวมกับสินทรัพย์ Bitcoin ตัวอื่น

• mStable: เหรียญ mBTC ถูกสร้างได้จากการฝาก wBTC, renBTC หรือ sBTC และแลกกลับเป็นตัวใดตัวหนึ่งในสามได้

5. สินทรัพย์อื่นนอกจาก Bitcoin

Ren ไม่ได้ทำแค่ BTC ปลายปี 2020 RenVM เพิ่มการรองรับ Bitcoin Cash, DigiByte, Dogecoin, Filecoin, Terra (LUNA) และ Zcash ผู้ใช้จึง mint renDOGE, renZEC, renFIL และอื่นๆ ได้ OpenDAO ใช้ RenJS นำ Dogecoin มาบน Ethereum (มกราคม 2021) Linkswap เปิดให้เทรดและฝากสภาพคล่องกับ DOGE จริง และ Zerion ให้ผู้ใช้ซื้อขาย renDOGE ได้ในแอป

6. กระเป๋าเงินและความเป็นส่วนตัว

• MyEtherWallet: เป็นกระเป๋าที่ต่อกับ RenVM (พฤศจิกายน 2020)
• Suterusu: ให้ผู้ถือ renBTC ปกป้องที่อยู่ด้วยเครื่องมือ Suter Shield (กุมภาพันธ์ 2021)

7. ขยายไปหลายเชนและเข้าตลาดเทรด

• เชนปลายทาง: Ethereum (พฤษภาคม 2020), Binance Smart Chain (กุมภาพันธ์ 2021), Polygon และ Fantom (พฤษภาคม 2021) โดย Ren ประกาศแผนต่อ Avalanche, Arbitrum, Solana และ Moonbeam ในรายงานครบรอบหนึ่งปี
• ตลาดเทรด: Binance ลิสต์ renBTC (พฤศจิกายน 2020) Bittrex Global ลิสต์ REN และ renBTC ส่วน FTX ลิสต์ REN ทั้งสปอตและฟิวเจอร์ส (กุมภาพันธ์ 2021) และ Kraken กับ Bittrex ลิสต์ REN (พฤษภาคม 2021) ผู้ให้บริการเก็บรักษาสินทรัพย์ Anchorage Digital เพิ่มการดูแล REN ในเดือนเดียวกัน

มองรวมๆ use case ของ renBTC คือการเปลี่ยน Bitcoin ให้ไหลเข้าระบบ DeFi ได้โดยไม่ต้องผ่านเว็บเทรด เหตุผลที่สะพานแบบนี้ถูกใช้เยอะคือมันเปิดให้ผู้ใช้เอา BTC ไปทำงานต่อได้ ส่วนข้อเสียที่ต้องรับคือระดับความไว้ใจที่ต้องวางกับเครือข่ายที่ถือ Bitcoin จริงเอาไว้ ซึ่งเป็นประเด็นของหัวข้อก่อนหน้านี้ และเป็นเหตุผลที่เมื่อโปรเจกต์ล้ม ผู้ถือ renBTC ต้องรีบถอนออก

ปลายปี 2020 ถึงต้นปี 2021: ยอดฝากพุ่ง ราคา REN ทำสถิติ

ช่วง DeFi ร้อนแรง renBTC กลายเป็นเหรียญตัวแทน Bitcoin ที่ใช้กันมากเป็นอันดับต้นๆ บน Ethereum รายงานของ The Block วันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2021 ระบุว่า RenVM มีเงินที่ผู้ใช้ฝากไว้มากกว่า 600 ล้านดอลลาร์ในตอนนั้น ราคาเหรียญ REN ขึ้นไปสูงสุดระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ 2021 ที่ 1.84 ดอลลาร์ ตามข้อมูลรายเดือนของ Binance (เว็บติดตามราคาบางแห่งระบุว่าวันสูงสุดคือ 20 กุมภาพันธ์ 2021) กลางเดือนเดียวกันนั้น Ren เปิดตัว RenBridge v2 ตามรายงานของ CryptoNinjas และทีมกำลังเพิ่มการรองรับ Solana ตามที่ The Block รายงาน

2 กุมภาพันธ์ 2021: Alameda ซื้อทีม Ren ขายอย่างไร ได้เท่าไร

นี่คือส่วนที่คนตามข่าวอยากรู้ที่สุด และเป็นส่วนที่ข้อมูลน้อยที่สุด CoinDesk และ The Block รายงานวันที่ 2 และ 3 กุมภาพันธ์ 2021 ว่า Alameda Research บริษัทเทรดคริปโตของ Sam Bankman-Fried (ผู้ก่อตั้ง FTX) ซื้อตัวทีม Ren ในรูปแบบที่เรียกว่า acqui-hire คือรับทีมพัฒนาหลักราว 10 ถึง 20 คนเข้าไปทำงานในบริษัท โดยจะใช้ทีมนี้เพิ่มการรองรับ Solana ให้ RenVM Zhang ซึ่งตอนนั้นยังเป็น CEO ให้สัมภาษณ์ว่าคาดว่าจะเริ่มเชื่อมสินทรัพย์ไปมากับ Solana ได้ในไตรมาส 2 Cointelegraph รายงานภายหลังว่า Zhang บอกว่าการเข้าร่วม Alameda จะช่วยเร่งการกระจายอำนาจ เพราะ Alameda มีทรัพยากรหนุนหลัง

ภาพ: ส่วนพาดหัวของบทความ The Block 3 กุมภาพันธ์ 2021

เรื่องราคา: ไม่มีรายงานฉบับไหนที่เราเปิดอ่านได้ระบุราคาซื้อ จำนวนเงิน หรือจำนวนเหรียญ REN ที่เกี่ยวข้อง The Block ระบุชัดว่าไม่เปิดเผยเงื่อนไขทางการเงิน และ DailyCoin เขียนว่า Alameda เป็นแหล่งเงินทุนเพียงแหล่งเดียวของโปรเจกต์ตั้งแต่นั้น สื่อหลายแห่งรายงานว่า Alameda ให้งบพัฒนาแก่ทีม Ren ไตรมาสละราว 700,000 ดอลลาร์ แต่นี่คืองบทำงานของทีม ไม่ใช่ราคาที่จ่ายซื้อ และต้นทางของตัวเลขนี้ทีมข่าวยังไม่พบฉบับที่เปิดอ่านได้โดยตรง เดลินิวส์และผู้จัดการออนไลน์รายงานเพิ่มว่าตามเอกสารที่เกี่ยวกับการล้มละลายของ FTX บริษัทที่อยู่เบื้องหลังโปรเจกต์ Ren มีสามแห่ง ได้แก่ Dappbase Pty, MPC Technologies และ Dappbase Ventures และ Alameda Ventures ซื้อทั้งสามแห่งในเดือนมกราคม 2021 เรื่องนี้ศิริโชคระบุเช่นกัน ทีมข่าวเปิดเอกสารฉบับเต็มเองไม่ได้ จึงถือเป็นข้อมูลที่สื่อรายงาน ไม่ใช่ข้อเท็จจริงที่เราตรวจเอง

สิ่งที่เกิดกับ Zhang หลังดีล: IQ.wiki ระบุว่าเขากับ Loong Wang ถอยไปเป็นที่ปรึกษา ซึ่งเรายืนยันได้จากแหล่งเดียว ต่อมา Global Venturing ระบุในรายการ GCV Powerlist 2022 ว่าเขาเข้าร่วม Alameda Research Ventures ในตำแหน่ง venture partner เมื่อเดือนตุลาคม 2021 ตามข้อมูลที่เปิดเผยในบัญชีทรัพย์สิน ป.ป.ช. เขาให้ 3AC กู้เมื่อวันที่ 4 มีนาคม 2021 ห่างจากดีล Alameda ราวหนึ่งเดือนเศษ ทั้งนี้ไม่มีเอกสารใดที่เปิดเผยแล้วระบุว่าเงินกู้ก้อนนี้มาจากการขาย Ren ศิริโชคเองก็บอกว่ายังขาดหลักฐานเชื่อมสองเรื่องนี้

สิงหาคม 2022: Elliptic ชี้ เงินผิดกฎหมายอย่างน้อย 540 ล้านดอลลาร์ผ่าน RenBridge

Elliptic บริษัทวิเคราะห์ข้อมูลบล็อกเชนสัญชาติอังกฤษที่ตั้งอยู่ในลอนดอน ใช้เครื่องมือติดป้ายที่อยู่ในบล็อกเชนว่าเกี่ยวกับอะไร ขายซอฟต์แวร์นี้ให้เว็บเทรด ธนาคาร และหน่วยงานรัฐ ออกรายงานเมื่อ 10 สิงหาคม 2022 ว่ามีเงินที่เกี่ยวกับอาชญากรรมอย่างน้อย 540 ล้านดอลลาร์ไหลผ่าน RenBridge ตั้งแต่ปี 2020 แยกเป็น

• เงินที่ถูกขโมยจากการแฮก 267.2 ล้านดอลลาร์ ซึ่งเป็นก้อนใหญ่สุด
• เงินค่าไถ่แรนซัมแวร์กว่า 153 ล้านดอลลาร์ แยกเป็นกลุ่ม Ryuk กว่า 92 ล้านดอลลาร์ และกลุ่ม Conti กว่า 53 ล้านดอลลาร์ (Conti คือกลุ่มที่เคยโจมตีรัฐบาลคอสตาริกา)
• ส่วนที่เหลือเป็นแชร์ลูกโซ่ ตลาดมืด และอื่นๆ

ภาพ: กราฟจากรายงานของ Elliptic ซึ่งเผยแพร่ 10 สิงหาคม 2022 (ภาพจากหน้าที่แสดงวันที่ 9 พฤษภาคม 2023) ตัวเลขเป็นขอบเขตล่าง ข้อมูลจาก Elliptic Nexus

ในนั้นมีเงิน 33.8 ล้านดอลลาร์ที่ถูกขโมยจาก Liquid เว็บเทรดญี่ปุ่น ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการแฮกมูลค่า 97 ล้านดอลลาร์ที่ Elliptic ระบุว่ามีการโยงกับเกาหลีเหนือ และเงินจากการแฮก Nomad ราว 2.4 ล้านดอลลาร์ ตัวเลข 540 ล้านเป็นยอดขั้นต่ำเท่าที่ Elliptic ตามรอยได้ ไม่ใช่ยอดรวมทั้งหมด และยอดนี้รวมตั้งแต่ปี 2020 โดยรายงานไม่แยกว่าส่วนไหนเกิดในช่วงที่ Zhang เป็น CEO และส่วนไหนเกิดหลังจากนั้น สื่อบางแห่งเขียนว่า Elliptic ระบุชื่อกลุ่ม Lazarus ของเกาหลีเหนือ แต่ในหน้ารายงานของ Elliptic ที่เราเปิดอ่านไม่พบการระบุชื่อกลุ่มนี้ เราจึงเขียนตามถ้อยคำของรายงานว่ามีการโยงกับเกาหลีเหนือ

Ren ตอบว่าอย่างไร

RenMAX ผู้ร่วมงานฝ่ายปฏิบัติการของ Ren Labs ออกมาตอบหลังรายงาน (CryptoSlate รายงานวันที่ 11 สิงหาคม 2022) ว่าทุกธุรกรรมผ่าน RenBridge เปิดเผยต่อสาธารณะและอยู่บนเชนทั้งหมด เป็นไปไม่ได้ที่จะซ่อนหรือฟอกสินทรัพย์ผ่าน Ren เพราะตามรอยได้ผ่าน Ren Explorer Tom Robinson ผู้ร่วมก่อตั้ง Elliptic ตอบกลับว่าข้อนี้ไม่จริง การพักเงินผ่านสะพานแล้วต่อไปหลายทอดทำให้ที่มาของเงินคลุมเครือได้ และการฟอกเงินไม่จำเป็นต้องทำให้ตามรอยไม่ได้ ข้อที่น่าสังเกตคือคำตอบของ Ren ไม่ได้อ้างว่าห้ามไม่ได้เพราะเป็นระบบไร้ศูนย์กลาง แต่อ้างความโปร่งใสแทน ซึ่งต่างจากข้อแก้ตัวของโปรเจกต์ผสมเหรียญอย่าง Tornado Cash เรากลับมาเทียบสองกรณีนี้ในหัวข้อถัดไป

Ren ต่างจาก Tornado Cash อย่างไร

Tornado Cash เป็นเครื่องผสมเหรียญบน Ethereum ที่ตัดความเชื่อมโยงระหว่างผู้ส่งกับผู้รับ ส่วน Ren เป็นสะพานข้ามเชนที่ผู้ใช้ทั่วไปใช้ย้าย Bitcoin ไป Ethereum สองอย่างนี้ต่างกันที่ตัวสัญญาและคนคุม ศาลอุทธรณ์สหรัฐฯ เขต 5 ตัดสินเมื่อ 26 พฤศจิกายน 2024 ว่าสัญญาอัจฉริยะของ Tornado Cash ที่แก้ไขไม่ได้ไม่ใช่ทรัพย์สินที่ OFAC จะอายัดได้ เพราะไม่มีใครเป็นเจ้าของหรือควบคุมมัน ฝั่ง Ren ทีมควบคุมโหนดและวอลเล็ตในช่วงแรก และเดือนเมษายน 2023 Ren ยังประกาศเองว่า FTX กับ Alameda อนุญาตและสั่งให้ย้ายสินทรัพย์ทั้งหมดของแพลตฟอร์ม แปลว่ามีคนสั่งได้จริง ข้อแก้ตัวแบบ "ทำอะไรไม่ได้เพราะไม่มีใครคุม" จึงใช้กับ Ren ยากกว่ามาก

ภาพ: ไดอะแกรมประกอบโดย Bitcoin Addict

เรื่องคดี: Roman Storm ผู้ร่วมก่อตั้ง Tornado Cash ถูกคณะลูกขุนตัดสินเมื่อ 6 สิงหาคม 2025 ว่าผิดข้อหาสมคบดำเนินธุรกิจโอนเงินโดยไม่มีใบอนุญาตเพียงข้อเดียว ส่วนข้อหาสมคบฟอกเงินและละเมิดคว่ำบาตรลูกขุนตัดสินไม่ได้ ตามที่เรารายงานไว้ใน อัยการสหรัฐฯ ขอนัดพิจารณาคดีใหม่ Roman Storm ทีมข่าวไม่พบคดีอาญา การคว่ำบาตร หรือการฟ้องร้องใดที่ระบุชื่อ Ren หรือ Zhang ในเรื่องนี้ สิ่งที่ยกเคส Tornado ขึ้นมาเทียบไม่ได้ทำนายว่าเรื่องของ Ren จะจบแบบไหน แต่ทำให้เห็นว่าการพิสูจน์ความผิดฐานฟอกเงินต้องพิสูจน์เจตนา ซึ่งยากกว่าการพิสูจน์ว่ามีเงินสกปรกไหลผ่านมาก

พฤศจิกายนถึงธันวาคม 2022: Alameda ล้ม Ren ปิดรุ่น 1.0

วันที่ 11 พฤศจิกายน 2022 FTX และ Alameda ยื่นล้มละลาย (อ่านเรื่องเต็มที่ FTX ล้มใน 9 วัน เงินลูกค้าหายไปไหน และได้คืนแค่ไหน) Ren ซึ่งมี Alameda เป็นแหล่งเงินทุนเดียวเจอผลกระทบทันที ทีม Ren ประกาศแยกจาก Alameda ปลายเดือนพฤศจิกายน และจากการประชุมชุมชน มีรายงานว่าเงินทุนเหลือราว 160,000 ดอลลาร์ พอให้ทำงานถึงสิ้นปี ตามรายงานของ CoinGape

ช่วงเดียวกัน Unchained รายงานเมื่อ 20 ถึง 21 พฤศจิกายน 2022 ว่าผู้ดูดเงินจาก FTX ย้าย ETH ราว 29.3 ล้านดอลลาร์ผ่านสะพาน Ren เป็น BTC โดย Chainalysis ระบุว่าน่าจะเป็นขั้นก่อนแคชเอาต์ และ PeckShield รายงานก้อน renBTC หลายก้อน เช่น 1,755 และ 1,070 renBTC ผ่านสะพานเดียวกัน แต่การที่เงินสกปรกไหลผ่านสะพานไม่ได้แปลว่าทีมสะพานมีส่วนเกี่ยวข้อง

ผลต่อเนื่องอีกอย่างคือ MakerDAO ผู้ออกสเตเบิลคอยน์ DAI ที่ให้คนใช้เหรียญเป็นหลักประกันกู้ DAI ได้ โหวตถอด renBTC ออกจากรายการหลักประกันปลายเดือนพฤศจิกายน 2022 ทีมความเสี่ยงของ Maker ระบุเหตุผลเรื่องความไม่แน่นอนของ Ren หลัง Alameda ล้มละลายและปัญหาเงินทุนของทีม ไม่ใช่เรื่องการฟอกเงิน ตามรายงานของ The Block วันที่ 25 พฤศจิกายน การโหวตผ่านด้วยเสียงเห็นด้วยทั้งหมดของผู้แทนที่ลงคะแนน

วันที่ 7 ถึง 8 ธันวาคม 2022 Ren ประกาศปิดเครือข่ายรุ่น 1.0 และจะแทนด้วย Ren 2.0 ที่ชุมชนดูแลแบบโอเพนซอร์ส แต่รับประกันไม่ได้ว่าสินทรัพย์ในรุ่น 1.0 จะใช้ต่อในรุ่น 2.0 ได้ ผู้ใช้ถูกบอกให้เบิร์น renBTC กลับไปเชนต้นทางโดยเร็ว มิเช่นนั้นเสี่ยงเสียเหรียญ การเปิดฝากถูกปิดก่อน และการถอนจะปิดภายใน 30 วัน The Block รายงานว่าตอนที่ประกาศ ยังมี renBTC บน Ethereum ราว 1,130 เหรียญ มูลค่าราว 19.2 ล้านดอลลาร์ ที่ต้องเบิร์นกลับ เทียบกับยอดฝากกว่า 600 ล้านดอลลาร์ที่เคยรายงานเมื่อต้นปี 2021 แล้ว ตัวเลขที่เหลือเล็กลงมาก

ภาพ: ส่วนพาดหัวของบทความ The Block 8 ธันวาคม 2022 (อัปเดต 17 ธันวาคม 2022)

renBTC วันนี้: เหลือ 302 เหรียญ และซื้อขายที่ราวหนึ่งในห้าของ Bitcoin

ณ วันที่ 3 ตุลาคม 2026 หน้า Etherscan ของ renBTC ระบุว่าซัพพลายสูงสุดเหลือ 302.03 เหรียญ มีผู้ถือ 4,475 ราย และมูลค่าตลาดบนเชน 5.06 ล้านดอลลาร์ ส่วน CoinGecko แสดงราคา 16,840 ดอลลาร์ ซึ่งเท่ากับ 0.2001 BTC ตามอัตราแลกเปลี่ยนบนหน้าเดียวกัน ปริมาณซื้อขาย 24 ชั่วโมงอยู่ที่ 29,073 ดอลลาร์ แปลว่าตอนนี้ renBTC ซื้อขายที่ราวหนึ่งในห้าของราคา Bitcoin ทั้งที่ตอนเปิดตัว renBTC ถูกออกแบบให้มีค่าเท่ากับ 1 BTC เสมอ

ทีมข่าวไม่พบรายงานที่อธิบายส่วนลดนี้ตรงๆ ข้อสังเกตของเราคือ การเบิร์น renBTC กลับเป็น Bitcoin ถูกปิดภายในราว 30 วันหลังประกาศเมื่อ 7 ถึง 8 ธันวาคม 2022 และ Bitcoin ที่หนุนหลังถูกโอนไปกระเป๋าของ FTX debtors ในเดือนเมษายน 2023 ตามที่เล่าด้านล่าง เหรียญที่เหลือจึงไถ่คืนไม่ได้ นี่เป็นการอนุมานของเรา ไม่ใช่ข้อมูลที่ Ren หรือผู้ตรวจสอบรายใดยืนยัน อีกจุดที่น่าสังเกตคือ ก่อนปิดรุ่น 1.0 เหลือ renBTC บน Ethereum ราว 1,130 เหรียญตามรายงานของ The Block ตอนนี้เหลือ 302 เหรียญ ส่วนต่างราว 828 เหรียญน่าจะถูกเบิร์นไปก่อนปิดการเบิร์น แต่นี่ก็เป็นการเทียบตัวเลขสองแหล่งในช่วงเวลาที่ต่างกัน ไม่ใช่ตัวเลขที่ยืนยันจากต้นทาง

ภาพ: หน้าสรุปของ renBTC บน Etherscan ณ 3 ตุลาคม 2026

เมษายน 2023 ถึง 2025: สินทรัพย์ไปอยู่กับ FTX ถูก Binance ถอด และบริษัทถูกชำระบัญชี

วันที่ 12 เมษายน 2023 Ren ประกาศว่า FTX, Alameda และบริษัทในเครือที่ซื้อแพลตฟอร์มได้อนุญาตและสั่งให้โอนสินทรัพย์ทั้งหมดของแพลตฟอร์มไปยังกระเป๋าเก็บเย็นของ FTX debtors ซึ่งแยกจากกระเป๋าอื่นของลูกหนี้ ตามรายงานของ Cointelegraph และ CoinDesk รายงานเฉพาะส่วนที่เป็น Bitcoin ราว 437 BTC มูลค่าราว 13 ล้านดอลลาร์ ตามหลักฐานที่ผู้ดูแลช่อง Discord ของ renBTC โพสต์ ราคาเหรียญ REN ร่วงสูงสุดราว 11% ภายใน 24 ชั่วโมง ตามรายงานของ CoinDesk ช่วงนั้นผู้ใช้บางส่วนในชุมชนเรียกเหตุการณ์นี้ว่าถูก "rug pull" ตามกฎหมาย ตามที่ Protos รายงาน

ภาพ: ส่วนพาดหัวของบทความ Decrypt 12 เมษายน 2023

Binance ถอด REN ออกจากการซื้อขายวันที่ 10 ธันวาคม 2024 พร้อมเหรียญอื่นอีกสี่ตัว ตามประกาศที่ออกล่วงหน้า และ Binance.US ตามมาวันที่ 10 มีนาคม 2025 ส่วน Bybit ถอดวันที่ 10 เมษายน 2025 ทีมข่าวไม่พบประกาศที่ระบุว่า Binance ถอด REN ด้วยเหตุผลเรื่องเงินผิดกฎหมายโดยตรง

ด้านบริษัท: Dappbase Ventures ซึ่งเป็นบริษัทที่เกี่ยวกับ Ren ถูกถอนชื่อออกจากทะเบียนที่หมู่เกาะบริติชเวอร์จิน (BVI) ต่อมาวันที่ 22 สิงหาคม 2024 Zhang Taiyang ซึ่งระบุที่อยู่ในกรุงเทพฯ ยื่นคำร้องต่อศาล BVI ในคดี Zhang Taiyang v. The Registrar of Corporate Affairs เพื่อขอคืนสถานะบริษัท OffshoreAlert โพสต์ชื่อคดีนี้ใน X เมื่อ 11 ธันวาคม 2024 ซึ่งยืนยันว่าคดีมีอยู่จริง ต่อมาบริษัทเข้าสู่การชำระบัญชีโดยสมัครใจ โดย Grant Thornton เป็นผู้ชำระบัญชี และบัญชีทางการของ Ren ใน X ลงประกาศเรียกเจ้าหนี้ยื่นข้อเรียกร้องเมื่อ 17 เมษายนและ 9 มิถุนายน 2025 เหตุผลที่ Zhang ยื่นขอคืนสถานะบริษัท ทีมข่าวยังไม่พบคำอธิบายจากแหล่งใด เป็นหนึ่งในสามเอกสารที่ศิริโชคขอให้ตรวจ

Garden Finance: โปรเจกต์ที่แตกออกมาจากทีม Ren

ปี 2023 ทีมพัฒนาเดิมบางคนของ Ren ตั้งโปรเจกต์ใหม่ชื่อ Garden Finance ทำการสลับ Bitcoin ข้ามเชนแบบ atomic swap โดย Jaz Gulati ผู้ร่วมก่อตั้ง Republic Protocol เป็นผู้ก่อตั้งร่วม ตามรายงานของ Cryptonews ทีมข่าวไม่พบรายงานที่ระบุว่า Zhang ร่วมก่อตั้งหรือถือหุ้นใน Garden

ZachXBT นักสืบออนเชนที่คนรู้จักกันมาก ตอบกลับผู้ก่อตั้ง Garden ใน X เมื่อ 21 มิถุนายน 2025 ว่ามากกว่า 80% ของค่าธรรมเนียม Garden มาจากคนฟอกเงินชาวจีนที่ย้ายเงินของ Lazarus Group จากการแฮก Bybit (CryptoTimes อ้างโพสต์นี้) และโพสต์ตอบอีกฉบับเมื่อ 15 ตุลาคม 2025 ระบุว่า Garden ช่วงเดือนเมษายนถึงกรกฎาคม 2025 มากกว่า 75% ของทั้งหมด ประโยคถูกตัดท้าย ทีมข่าวเปิดโพสต์ต้นทางที่ครบกว่านี้ไม่ได้ ตัวเลขทั้งสองจึงต้องอ่านพร้อมคำเตือนว่าอาจเป็นคนละมาตรวัด (ค่าธรรมเนียมกับปริมาณธุรกรรม) วันที่ 30 ตุลาคม 2025 Garden ถูกแฮกเสียหายราว 5.5 ถึง 11 ล้านดอลลาร์ตามรายงานที่ต่างกัน ZachXBT ไม่ได้พูดถึง Ren รุ่นเก่าหรือ Zhang ตามโพสต์ที่เราตรวจ

ภาพ: ส่วนพาดหัวของบทความ The Crypto Times 21 มิถุนายน 2025

ข้อเท็จจริงที่ยังไม่มีคำตอบ

• ราคาที่ Alameda จ่ายซื้อ Ren และผู้ก่อตั้งได้เงินเท่าไร ไม่เคยเปิดเผย
• เงินให้กู้ยืมแก่ 3AC ซึ่งบัญชีทรัพย์สินระบุว่าลงวันที่ 4 มีนาคม 2021 มาจากแหล่งใด และส่วนต่างราว 97 ล้านบาทระหว่างยอดตามสัญญากับยอดคงเหลือคืออะไร
• ในช่วงที่ Zhang เป็น CEO ซึ่งทับกับช่วงที่ Elliptic นับเงินผิดกฎหมายผ่านสะพาน ทีมทราบเรื่องนี้หรือไม่ และมีมาตรการอะไร เช่น บล็อกที่อยู่ได้หรือไม่
• เหตุผลที่ Zhang ยื่นขอคืนสถานะ Dappbase Ventures ต่อศาล BVI ปี 2024

คำถามที่พบบ่อย

renBTC ใช้ทำอะไรได้
ฝากสภาพคล่องกับ Curve และ Shell เข้า vault ของ Pickle และ Badger ใช้เป็นหลักประกันกู้ยืมบน MakerDAO และ Synthetix รวมกับ wBTC ใน mStable และใช้ผ่านกระเป๋าอย่าง MyEtherWallet ตามรายงานประจำเดือนของ Ren

มีเงินล็อกใน Ren สูงสุดเท่าไร
ตามตัวเลขที่ Ren รายงานเองในชุดรายงานที่เราตรวจ ยอดล็อกสูงสุดคือ 852.8 ล้านดอลลาร์ ณ 23 กุมภาพันธ์ 2021 และเหลือราว 19.2 ล้านดอลลาร์ในรูป renBTC บน Ethereum เมื่อธันวาคม 2022

เหรียญ REN เอาไปทำอะไรได้
วางเป็นหลักประกัน 100,000 เหรียญเพื่อรัน Darknode ลงคะแนนธรรมาภิบาลผ่านผู้รันโหนด และซื้อขายหรือฝากในแอป DeFi ผู้ใช้ทั่วไปไม่ต้องถือ REN เพื่อข้ามสะพาน เพราะค่าธรรมเนียมจ่ายเป็นเหรียญที่ย้าย

Alameda ซื้อ Ren ด้วยเงินเท่าไร
ไม่มีการเปิดเผยราคา The Block รายงานว่าไม่เปิดเผยเงื่อนไข เป็นการซื้อตัวทีมพัฒนา 10 ถึง 20 คน

Elliptic พบเงินผิดกฎหมายผ่าน RenBridge เท่าไร
อย่างน้อย 540 ล้านดอลลาร์ตั้งแต่ปี 2020 ตามรายงาน 10 สิงหาคม 2022 เป็นยอดขั้นต่ำเท่าที่ตามรอยได้ ไม่ใช่คำพิพากษา

Taiyang Zhang ถูกดำเนินคดีไหม
ทีมข่าวไม่พบรายงานคดีอาญาหรือการคว่ำบาตรที่ระบุชื่อเขาหรือ Ren ณ วันที่เผยแพร่ ศิริโชคระบุเองว่ายังไม่พบคำพิพากษา

สรุป

Ren Protocol เป็นโปรเจกต์ที่เริ่มด้วยไอเดียตลาดเทรดลับ ระดมทุนราว 30 ล้านดอลลาร์ในปี 2018 เปลี่ยนมาเป็นสะพานข้ามเชนที่มียอดฝากกว่า 600 ล้านดอลลาร์ในปี 2021 แล้วถูกซื้อตัวทีมโดย Alameda ด้วยราคาที่ไม่เคยเปิดเผย สามปีต่อมา Elliptic ชี้ว่ามีเงินผิดกฎหมายอย่างน้อย 540 ล้านดอลลาร์ไหลผ่านสะพานนี้ และเมื่อ Alameda ล้ม โปรเจกต์ก็ปิดรุ่น 1.0 ตามไป โดยในช่วงแรกของระบบ ทีมควบคุมโหนดและกระเป๋าเองตามที่ Ren ยอมรับ ส่วนช่วงที่ Elliptic ออกรายงานปี 2022 โปรไฟล์ของ Zhang ที่เรามีระบุว่าเขาไม่ได้เป็น CEO แล้ว ข้อเท็จจริงเหล่านี้มีหลักฐานรองรับ ส่วนที่ยังไม่มีคำตอบคือเรื่องเงินที่ผู้ก่อตั้งได้ ที่มาของเงินกู้ 3AC และว่าทีมทราบเรื่องเงินผิดกฎหมายที่ไหลผ่านสะพานหรือไม่ คำถามเหล่านี้เป็นเรื่องที่ต้องรอเอกสารจริง ไม่ใช่เรื่องที่ควรสรุปเอาจากรายงานข่าว

ที่มา: CoinDesk (12 ก.พ. 2018 เรื่อง ICO และ 2 ก.พ. 2021 เรื่อง Alameda), The Block (3 ก.พ. 2021, 25 พ.ย. 2022, 8 ธ.ค. 2022), Decrypt (29 ส.ค. 2020 และ เม.ย. 2023), Elliptic (รายงาน RenBridge ส.ค. 2022), CryptoSlate (11 ส.ค. 2022), Cointelegraph (3 ก.พ. 2021 และ 12 เม.ย. 2023), Unchained (พ.ย. 2022), Binance (ประกาศ 6 ธ.ค. 2018 และ 10 ธ.ค. 2024), IQ.wiki, Global Venturing (GCV Powerlist 2022), CryptoTimes (21 มิ.ย. 2025), OffshoreAlert และ Ren (X), Post Today, เดลินิวส์, ผู้จัดการออนไลน์, The Thaiger, สยามรัฐ และข้อมูลบัญชีทรัพย์สิน ป.ป.ช. ตามที่สื่อไทยรายงาน

เครดิตภาพปก: รูปถ่าย Taiyang Zhang จาก IQ.wiki (หน้าโปรไฟล์ของเขา ไม่ทราบสิทธิ์ผู้ถ่ายภาพ) ประกบโดย Bitcoin Addict โดยไม่ตกแต่งหน้า ฉากหลังเป็นภาพ 3 มิติที่สร้างด้วย AI และโลโก้ Ren ในภาพทำเป็นสามมิติจากโลโก้ทางการ