Bakkt เปิด Bitcoin Futures แบบส่งมอบเหรียญจริง 23 ก.ย. 2019 จากความหวังเงินสถาบันสู่วันแรกที่เทรดแค่ 71 สัญญา

เช้าวันที่ 23 กันยายน 2019 ตามเวลาไทย ตลาดล่วงหน้า ICE Futures U.S. ในเครือเดียวกับตลาดหุ้นนิวยอร์ก (NYSE) เปิดให้ซื้อขายสัญญา Bitcoin Futures ของ Bakkt เป็นครั้งแรก จุดที่ต่างจากสัญญาที่มีมาก่อนคือเมื่อสัญญาครบกำหนด ผู้ซื้อจะได้รับ Bitcoin จริงเข้าคลังเก็บเหรียญ ไม่ใช่รับส่วนต่างเป็นเงินสด คนในวงการรอวันนี้มานานกว่าหนึ่งปีเพราะเชื่อว่าจะเป็นประตูให้เงินสถาบันเข้าสู่ Bitcoin แต่วันแรกกลับมีสัญญาเปลี่ยนมือเพียง 71 สัญญา บทความนี้ย้อนดูว่า Bakkt เกิดขึ้นได้อย่างไร ทำไมเลื่อนเปิดหลายรอบ ทำงานต่างจากสัญญาของ CME อย่างไร และบริษัทนี้เดินทางมาถึงวันนี้แบบไหน

ICE ประกาศตั้ง Bakkt เดือนสิงหาคม 2018

วันที่ 3 สิงหาคม 2018 Intercontinental Exchange หรือ ICE เจ้าของตลาดหุ้นนิวยอร์ก ประกาศแผนตั้งบริษัทใหม่ชื่อ Bakkt เพื่อสร้างระบบนิเวศสำหรับสินทรัพย์ดิจิทัลที่มีการกำกับดูแล ข่าวแจกระบุว่าจะทำงานร่วมกับ BCG, Microsoft และ Starbucks ให้ทั้งผู้บริโภคและสถาบันซื้อ ขาย เก็บ และใช้จ่ายสินทรัพย์ดิจิทัลได้บนเครือข่ายเดียว ICE ยื่นรายงาน Form 8-K ต่อ ก.ล.ต. สหรัฐฯ (SEC) ยืนยันเรื่องนี้ในวันเดียวกัน

ที่มา: ir.theice.com ผ่าน Internet Archive Wayback Machine

ชิ้นแรกในแผนคือสัญญา Bitcoin Futures แบบรายวันที่ส่งมอบเหรียญจริง พร้อมคลังเก็บเหรียญของตัวเอง ตั้งเป้าเปิดเดือนพฤศจิกายน 2018 โดยต้องรอให้คณะกรรมการกำกับการซื้อขายสินค้าล่วงหน้าสหรัฐฯ (CFTC) ตรวจสอบก่อน ผู้ลงทุนรอบแรกมีทั้ง M12 ซึ่งเป็นกองทุนของ Microsoft, Galaxy Digital, Pantera Capital, Susquehanna และอีกหลายราย Bakkt ปิดระดมทุนรอบแรกได้ 182.5 ล้านดอลลาร์จากพันธมิตรและนักลงทุน 12 ราย ตามที่บริษัทประกาศเมื่อ 31 ธันวาคม 2018

คนที่ ICE เลือกให้นั่งตำแหน่ง CEO คือ Kelly Loeffler ผู้บริหารของ ICE ที่ดูแลฝ่ายสื่อสารและการตลาดมาหลายปี เธอเป็นภรรยาของ Jeffrey Sprecher ผู้ก่อตั้งและ CEO ของ ICE ตามที่บทความของ Fortune ซึ่งถูกนำมายื่นเป็นเอกสาร SEC ระบุไว้

"เมื่อเรานำโครงสร้างพื้นฐานที่มีการกำกับดูแลและเชื่อมต่อกัน มารวมกับแอปพลิเคชันสำหรับสถาบันและผู้บริโภค เราตั้งใจสร้างความเชื่อมั่นในสินทรัพย์ประเภทนี้ในระดับโลก เหมือนที่เราเคยนำความโปร่งใสและความไว้ใจไปสู่ตลาดที่ไม่เคยมีการกำกับดูแลมาก่อน"

Jeffrey Sprecher ข่าวแจก ICE 3 สิงหาคม 2018 ต้นฉบับ "In bringing regulated, connected infrastructure together with institutional and consumer applications for digital assets, we aim to build confidence in the asset class on a global scale, consistent with our track record of bringing transparency and trust to previously unregulated markets,"

เลื่อนแล้วเลื่อนอีกกว่าหนึ่งปี

กำหนดเดือนพฤศจิกายน 2018 ไม่เกิดขึ้น เดือนตุลาคม 2018 ICE เลื่อนเป็น 12 ธันวาคม และวันที่ 20 พฤศจิกายน 2018 Loeffler เขียนบนบล็อกของ Bakkt ว่าจะเลื่อนไปเป็น 24 มกราคม 2019 เพื่อให้ผู้ร่วมตลาดพร้อมเทรดตั้งแต่วันแรก

ที่มา: Bakkt Blog บน Medium ผ่าน Internet Archive Wayback Machine

แต่วันที่ 24 มกราคม 2019 ก็ยังเปิดไม่ได้ ปัญหาหลักอยู่ที่การกำกับดูแล เพราะ Bakkt ตั้งใจจะรอให้ CFTC อนุมัติผลิตภัณฑ์ ซึ่งยืดเยื้อหลายเดือน สุดท้ายเดือนพฤษภาคม 2019 ICE Futures U.S. เปลี่ยนไปใช้วิธี self-certification คือตลาดยื่นรับรองสัญญาของตัวเองต่อ CFTC ตามกฎที่ตลาดล่วงหน้าในสหรัฐฯ ใช้กันทั่วไป CME Group ก็ใช้วิธีเดียวกันตอนเปิด Bitcoin Futures ในเดือนธันวาคม 2017 ดังนั้นที่ถูกต้องคือสัญญาของ Bakkt ผ่านการ self-certify ไม่ใช่ได้รับคำอนุมัติเป็นรายตัวจาก CFTC

ในโพสต์เดือนพฤษภาคม 2019 บริษัทยังเปิดเผยรูปแบบสินค้าที่ชัดขึ้น คือจะมีสองสัญญา สัญญารายวันสำหรับซื้อขายและส่งมอบภายในวันเดียว และสัญญารายเดือนสำหรับซื้อขายล่วงหน้าหลายเดือน

NYDFS ไฟเขียวคลังเก็บเหรียญ

ชิ้นส่วนสุดท้ายที่ขาดคือใบอนุญาตรับฝากเหรียญ วันที่ 16 สิงหาคม 2019 กรมบริการทางการเงินของรัฐนิวยอร์ก (NYDFS) ประกาศให้ Bakkt Trust Company LLC ดำเนินงานเป็นบริษัททรัสต์ตามกฎหมายธนาคารของนิวยอร์ก และอนุญาตให้รับฝาก Bitcoin ควบคู่กับการเปิดสัญญาแบบส่งมอบเหรียญจริง

ที่มา: dfs.ny.gov ผ่าน Internet Archive Wayback Machine

วันเดียวกัน Loeffler โพสต์บทความชื่อ Cleared to Launch ประกาศวันเปิดคือ 23 กันยายน 2019 เธอระบุว่าคลังเก็บเหรียญ Bakkt Warehouse มีประกันคุ้มครอง 125 ล้านดอลลาร์ และ Bakkt ใส่เงินเพิ่ม 35 ล้านดอลลาร์เข้ากองทุนค้ำประกันของสำนักหักบัญชี ICE Clear US

ภาพรวมของระบบคือ ผู้ซื้อขายส่งคำสั่งผ่านตลาด ICE Futures U.S. สัญญาถูกชำระบัญชีผ่าน ICE Clear US และเมื่อครบกำหนด Bitcoin จะถูกโอนเข้าบัญชีใน Bakkt Warehouse ซึ่งอยู่ภายใต้บริษัททรัสต์ที่ NYDFS กำกับ ทุกขั้นอยู่ภายใต้หน่วยงานที่สถาบันการเงินคุ้นเคย

ส่งมอบเหรียญจริงต่างจาก CME อย่างไร

ก่อน Bakkt ตลาดสหรัฐฯ มี Bitcoin Futures อยู่แล้วสองเจ้า Cboe เปิดเมื่อ 10 ธันวาคม 2017 และ CME เปิดเมื่อ 18 ธันวาคม 2017 ทั้งสองแบบเป็นสัญญาชำระด้วยเงินสด เมื่อครบกำหนดจะคิดกำไรขาดทุนจากราคาอ้างอิง ของ CME ใช้ดัชนี CME CF Bitcoin Reference Rate โดยไม่มี Bitcoin เปลี่ยนมือจริง

ที่มา: ice.com ประกาศตลาด ICE Futures U.S.

สัญญาของ Bakkt ใช้สัญลักษณ์ BTM ขนาด 1 สัญญาเท่ากับ 1 Bitcoin และระบุว่าชำระราคาสุดท้ายด้วยการส่งมอบจริงใน Bakkt Warehouse ประกาศของ ICE Futures U.S. ลงวันที่ 10 กันยายน 2019 ระบุว่าการซื้อขายของวันทำการ 23 กันยายน จะเริ่มตั้งแต่ 20:00 น. เวลานิวยอร์กของวันอาทิตย์ที่ 22 กันยายน ตรงกับ 07:00 น. เวลาไทยของวันจันทร์ที่ 23 กันยายน 2019 และยกเว้นค่าธรรมเนียมตลาดและค่าชำระบัญชีถึงสิ้นปี 2019

ฝั่ง Bakkt ชูว่าข้อดีของการส่งมอบจริงคือราคาไม่ต้องพึ่งตลาด spot ที่ไม่มีการกำกับดูแล จึงเป็นกลไกค้นหาราคาที่โปร่งใสกว่า อีกด้านคือสัญญาแบบนี้ทำให้สถาบันที่อยากถือ Bitcoin จริงมีช่องทางซื้อผ่านตลาดที่ถูกกำกับ โดยไม่ต้องไปเปิดบัญชีกับเว็บเทรดคริปโตโดยตรง

คืนเปิดตลาด วันแรกเทรดแค่ 71 สัญญา

ตามรายงานของ CNBC Bakkt โพสต์บน Twitter ว่าการซื้อขายแรกเกิดขึ้นเวลา 20:02 น. เวลานิวยอร์ก ที่ราคา 10,115 ดอลลาร์ต่อ Bitcoin ส่วนหน้า Markets บนเว็บไซต์ Bakkt ที่ถูกเก็บไว้ในวันนั้น โปรยว่าเป็นโครงสร้างพื้นฐานที่มีการกำกับดูแลสำหรับตลาดและการรับฝาก Bitcoin

ที่มา: bakkt.com ผ่าน Internet Archive Wayback Machine (23 ก.ย. 2562)

ตัวเลขที่ออกมากลับน้อยกว่าที่หลายคนคาด ข้อมูลตลาดของเว็บ Bakkt ที่ถูกเก็บไว้ใน Internet Archive เวลา 06:33 น. GMT หรือราว 6 ชั่วโมงครึ่งหลังเปิด แสดงว่าสัญญาเดือนตุลาคมเปลี่ยนมือไปเพียง 18 สัญญา เมื่อครบ 24 ชั่วโมงแรก สื่อหลายแห่งรายงานตรงกันว่ามีสัญญารายเดือนเปลี่ยนมือ 71 สัญญา ส่วนสัญญารายวันแทบไม่มีคนเทรดเลย มีเพียง 1 ถึง 2 สัญญาตามแต่แหล่ง เมื่อ 1 สัญญาเท่ากับ 1 BTC ที่ราคาราว 1 หมื่นดอลลาร์ วันแรกจึงมีมูลค่าซื้อขายไม่ถึง 1 ล้านดอลลาร์

"ผมตกใจที่ไม่มีวอลุ่มเลย ผมคิดจริงๆ ว่าสัญญานี้จะพุ่งทะยานตั้งแต่เปิด แปลกมาก"

Lanre Sarumi CEO ของ LevelTradingField ให้สัมภาษณ์ CoinDesk 23 กันยายน 2019 ต้นฉบับ "I'm shocked there isn't any volume ... I absolutely thought that contract was going to fly out of the gate. Very odd."

ฝั่ง Loeffler มองต่างออกไป เธอเขียนบนบล็อกบริษัทในวันเปิดว่า เมื่อสัญญาแบบส่งมอบ Bitcoin จริงภายใต้การกำกับของสหรัฐฯ เกิดขึ้นได้เป็นครั้งแรก รายละเอียดอาจสำคัญน้อยกว่าข้อเท็จจริงที่ว่าการซื้อขายแบบนี้มีอยู่แล้ว สัปดาห์แรกทั้งสัปดาห์มีสัญญารายเดือนเปลี่ยนมือราว 623 สัญญา ขณะที่ CME มีสัญญา Bitcoin Futures เปลี่ยนมือ 4,099 สัญญาในวันศุกร์วันเดียว โดยแต่ละสัญญาของ CME มีขนาด 5 BTC

ราคา Bitcoin ช่วงวันเปิด

ช่วงเดียวกันราคา Bitcoin ก็อ่อนตัวลง วันที่ 23 กันยายน ราคาปิดที่ 9,702 ดอลลาร์ และวันถัดมาร่วงลง 12.46% ไปปิดที่ 8,493 ดอลลาร์ ระหว่างวันลงไปต่ำสุดที่ 7,800 ดอลลาร์ สื่อบางแห่งโยงการร่วงครั้งนี้กับวอลุ่มที่น่าผิดหวังของ Bakkt แต่นั่นเป็นเพียงความเห็น ไม่มีหลักฐานว่า Bakkt เป็นสาเหตุ สิ่งที่ข้อมูลบอกได้คือสองเหตุการณ์เกิดในช่วงเวลาเดียวกัน

ปริมาณค่อยๆ โตในปีต่อมา

หลังช่วงแรกที่เงียบ วอลุ่มค่อยๆ เพิ่มขึ้น วันที่ 23 ตุลาคม 2019 มีสัญญารายเดือนเปลี่ยนมือ 590 สัญญา ซึ่งเป็นสถิติสูงสุดในตอนนั้น และวันที่ 9 ธันวาคม 2019 Bakkt เปิดสัญญาออปชันบน Bitcoin Futures เพิ่มอีกหนึ่งผลิตภัณฑ์

ที่มา: ir.theice.com ผ่าน Internet Archive Wayback Machine

ข่าวแจกของ ICE วันที่ 16 กันยายน 2020 ระบุว่าสัญญา Bakkt Bitcoin Monthly Futures ทำสถิติใหม่ 15,955 สัญญาในวันที่ 15 กันยายน 2020 สูงกว่าสถิติเดิม 11,706 สัญญาของวันที่ 28 กรกฎาคม 2020 อยู่ 36% ตัวเลขนี้เป็นสถิติวันที่สูงที่สุดที่ ICE ประกาศ ไม่ใช่ปริมาณเฉลี่ยในแต่ละวัน

จากตลาดล่วงหน้าสู่แอปและตลาดหุ้น

ช่วงปี 2019 Bakkt มีทีมผู้บริหารนำโดย Loeffler และมีกรรมการที่มาจากหลายฝั่ง หน้า About บนเว็บไซต์ในเดือนกันยายน 2019 แสดงรายชื่อกรรมการ มีทั้ง Jeffrey Sprecher, Kelly Loeffler และ Akshay Naheta ซึ่งตอนนั้นเป็น Managing Partner ของ SoftBank ชื่อหลังนี้จะกลับมาอีกครั้งในอีกหลายปีต่อมา

ที่มา: bakkt.com ผ่าน Internet Archive Wayback Machine (29 ก.ย. 2562)

ปลายปี 2019 Loeffler ออกจาก Bakkt และ Mike Blandina ขึ้นเป็น CEO แทนตั้งแต่ 20 ธันวาคม 2019 บริษัทหันไปทำฝั่งผู้บริโภคมากขึ้น เปิดแอป Bakkt ในเดือนมีนาคม 2021 ให้ผู้ใช้ถือ Bitcoin และเอาไปใช้กับร้านค้าพันธมิตร เช่น เติมบัตรของขวัญ Starbucks

วันที่ 11 มกราคม 2021 Bakkt ประกาศควบรวมกับ VPC Impact Acquisition Holdings ซึ่งเป็นบริษัท SPAC เพื่อเข้าตลาดหุ้นนิวยอร์ก ที่มูลค่ากิจการราว 2,100 ล้านดอลลาร์ ดีลปิดเมื่อ 15 ตุลาคม 2021 ได้เงินระดมทุนมากกว่า 447 ล้านดอลลาร์ และหุ้นเริ่มซื้อขายภายใต้ชื่อ BKKT วันที่ 18 ตุลาคม 2021 ราคาหุ้นพุ่งขึ้นแรงช่วงปลายเดือนตุลาคม 2021 ก่อนจะลดลงต่อเนื่องหลายปี ตามข้อมูลราคาของ Yahoo Finance ที่ปรับการรวมหุ้น 25 ต่อ 1 ในปี 2024 แล้ว ราคาปิดล่าสุดเมื่อ 25 กันยายน 2026 ต่ำกว่าจุดสูงสุดระหว่างวันเมื่อ 1 พฤศจิกายน 2021 ราว 99.3%

แอปผู้บริโภคอยู่ได้ไม่ถึงสองปี Bakkt ปิดแอปในวันที่ 16 มีนาคม 2023 โดยให้เหตุผลว่าไม่ใช่ธุรกิจหลักของแนวทางใหม่ที่เน้นให้บริการธุรกิจด้วยกัน

ปิดฉากสัญญา Bakkt Futures ปี 2023

วันที่ 28 กรกฎาคม 2023 ICE Futures U.S. ออกประกาศถอดสัญญา Bakkt Bitcoin Futures ทุกเดือน ยกเว้นเดือนสิงหาคมและกันยายน 2023 และถอดสัญญาออปชันทั้งหมด พร้อมหยุดเพิ่มเดือนใหม่ สัญญาสุดท้ายหมดอายุเมื่อ 28 กันยายน 2023 ห่างจากวันเปิดราว 4 ปีพอดี

ที่มา: ice.com ประกาศตลาด ICE Futures U.S.

ช่วงเวลาเดียวกัน ตลาดสหรัฐฯ กำลังเดินไปสู่อีกขั้นหนึ่ง คือกองทุน Bitcoin Spot ETF ที่ ก.ล.ต. สหรัฐฯ อนุมัติในเดือนมกราคม 2024 ให้นักลงทุนทั่วไปถือ Bitcoin จริงผ่านบัญชีหุ้นได้โดยตรง ความต้องการที่ Bakkt เคยตั้งใจจะตอบ จึงไปอยู่ในผลิตภัณฑ์รูปแบบอื่นแทน

Bakkt วันนี้

เดือนมีนาคม 2025 Bakkt ตกลงขาย Bakkt Trust ซึ่งเป็นบริษัทรับฝากเหรียญที่ NYDFS อนุมัติในปี 2019 คืนให้ ICE ด้วยเงินสด 1.5 ล้านดอลลาร์ บวกการรับภาระเงินกองทุนตามกฎราว 3 ล้านดอลลาร์ ดีลเสร็จเมื่อ 15 พฤษภาคม 2025 ตามรายงาน 10-Q ที่บริษัทยื่นต่อ SEC

ที่มา: bakkt.com (27 ก.ย. 2569)

วันที่ 1 ตุลาคม 2025 บริษัทขายธุรกิจ Loyalty ออกไป ภายใต้ CEO คนใหม่คือ Akshay Naheta อดีตกรรมการจากยุคเปิดตลาดล่วงหน้า ในเดือนมกราคม 2026 บริษัทเปลี่ยนชื่อจาก Bakkt Holdings, Inc. เป็น Bakkt, Inc. และวันที่ 30 เมษายน 2026 ปิดดีลซื้อ Distributed Technologies Research หรือ DTR ปัจจุบันบริษัทอธิบายตัวเองว่าเป็นผู้ให้บริการซอฟต์แวร์ API และโครงสร้างพื้นฐานสำหรับธุรกิจที่ทำธุรกรรมสินทรัพย์ดิจิทัล

Kelly Loeffler จาก Bakkt สู่ Washington

วันที่ 4 ธันวาคม 2019 ผู้ว่าการรัฐจอร์เจียประกาศแต่งตั้ง Loeffler เป็นวุฒิสมาชิกสหรัฐฯ แทนตำแหน่งที่ว่าง มีผลตั้งแต่ 31 ธันวาคม 2019 เธอดำรงตำแหน่งในช่วงปี 2020 ถึง 2021 ปัจจุบันเธอเป็นผู้บริหารสูงสุดคนที่ 28 ของสำนักงานบริหารธุรกิจขนาดย่อมสหรัฐฯ (SBA) และประวัติบนหน้าเว็บ SBA ยังระบุว่าเธอเป็น CEO ผู้ก่อตั้งและพนักงานคนแรกของ Bakkt

ที่มา: sba.gov (27 ก.ย. 2569)

บทเรียนจาก Bakkt

ความสำคัญของ Bakkt ไม่ได้อยู่ที่วอลุ่มวันแรก แต่อยู่ที่การพิสูจน์ว่าตลาดการเงินดั้งเดิมสร้างเส้นทางถือ Bitcoin จริงภายใต้การกำกับได้ ตั้งแต่ตลาดซื้อขาย สำนักหักบัญชี ไปจนถึงคลังเก็บเหรียญที่มีใบอนุญาต องค์ประกอบเหล่านี้คือสิ่งที่ผลิตภัณฑ์รุ่นหลังอย่าง Spot ETF นำไปใช้ต่อในรูปแบบที่คนเข้าถึงง่ายกว่า

อีกด้านหนึ่ง เรื่องนี้เตือนว่าการได้แบรนด์ใหญ่หนุนหลังไม่ได้แปลว่าธุรกิจจะไปรอด Bakkt มีทั้ง ICE, Microsoft และ Starbucks อยู่ในข่าวเปิดตัว แต่ตัวสัญญาถูกถอดภายใน 4 ปี แอปปิดภายใน 2 ปี และหุ้นลดลงเกือบทั้งหมดจากจุดสูงสุด ถ้าอยากเข้าใจพื้นฐานของสัญญาล่วงหน้าเพิ่มเติม อ่านต่อได้ที่ Bitcoin และ Bitcoin Futures มีความสำคัญอย่างไร และดูภาพรวมราคาแต่ละปีได้ที่ ประวัติราคา Bitcoin รายปี

สรุป

Bakkt เริ่มจากประกาศของ ICE ในเดือนสิงหาคม 2018 เลื่อนเปิดหลายรอบ จนได้เปิดสัญญา Bitcoin Futures แบบส่งมอบเหรียญจริงในวันที่ 23 กันยายน 2019 วันแรกมีคนเทรดเพียง 71 สัญญา ก่อนวอลุ่มจะโตขึ้นในปีต่อมา แต่สุดท้าย ICE ก็ถอดสัญญาในปี 2023 และบริษัทเปลี่ยนตัวเองหลายรอบจนเหลือเป็นผู้ให้บริการโครงสร้างพื้นฐาน ขณะที่เส้นทางซึ่ง Bakkt ช่วยเปิดไว้ถูกสานต่อโดย Spot ETF ในอีกไม่กี่ปีต่อมา