21 Inc ระดมทุน 116 ล้านดอลลาร์ปี 2015 สตาร์ทอัพ Bitcoin ที่อยากฝังชิปขุดในทุกอุปกรณ์ จนกลายเป็น Earn.com ของ Coinbase

วันที่ 10 มีนาคม 2015 สตาร์ทอัพที่ทำงานเงียบมาเกือบสองปีชื่อ 21 Inc เปิดตัวต่อสาธารณะเป็นครั้งแรก พร้อมตัวเลขที่ทำให้ทั้งวงการหันมามอง คือเงินทุนสะสม 116 ล้านดอลลาร์ ซึ่ง The Wall Street Journal ระบุว่ามากที่สุดเท่าที่สตาร์ทอัพในวงการเงินดิจิทัลเคยระดมได้ ผู้ลงทุนมีทั้ง Andreessen Horowitz, Qualcomm และ Peter Thiel ความฝันของบริษัทคือฝังชิปขุด Bitcoin ไว้ในอุปกรณ์ทุกชิ้น ให้เครื่องใช้ไฟฟ้าหาเงินได้เอง แต่ภายในสามปี บริษัทเปลี่ยนธุรกิจไปจนแทบไม่เหลือเค้าเดิม และถูกขายให้ Coinbase บทความนี้ย้อนดูว่าเงินก้อนใหญ่ขนาดนั้นไปจบที่ไหน และไอเดียของ 21 ยังเหลืออะไรอยู่ในวันนี้

บริษัทลับชื่อ 21e6

21 Inc เริ่มต้นในปี 2013 ภายใต้ชื่อ 21e6 ซึ่งหมายถึง 21 คูณ 10 ยกกำลัง 6 หรือ 21 ล้าน ตามจำนวน Bitcoin สูงสุดที่จะมีได้ ปลายปี 2013 เอกสารที่ยื่นต่อหน่วยงานกำกับเผยว่าบริษัทระดมทุนได้ 5 ล้านดอลลาร์ ทำให้คนในวงการคาดเดากันไปต่างๆ นานา เพราะบริษัทไม่ยอมบอกว่ากำลังทำอะไร

ที่มา: 21.co ผ่าน Internet Archive Wayback Machine (15 มี.ค. 2558)

หน้าเว็บ 21.co ในเดือนมีนาคม 2015 มีเพียงข้อความโปรย "21 million Bitcoin, infinite possibilities." กับช่องกรอกอีเมลเท่านั้น Balaji Srinivasan ผู้ร่วมก่อตั้ง ซึ่งตอนนั้นเป็น partner อยู่ที่ Andreessen Horowitz ด้วย ให้สัมภาษณ์ WSJ ว่าที่ทำงานเงียบก็ด้วยเหตุผลทางปฏิบัติ เพราะยังไม่มีอะไรจะบอกโลก

10 มีนาคม 2015 เปิดตัวพร้อม 116 ล้านดอลลาร์

บทความของ WSJ ที่ลงเวลา 09:02 น. ตามเวลาฝั่งตะวันออกของสหรัฐฯ ระบุว่า 21 Inc ระดมทุนได้ 116 ล้านดอลลาร์ ผู้นำการลงทุนคือ Andreessen Horowitz และ RRE Ventures ร่วมกับ Yuan Capital จากจีน และ Qualcomm ถือหุ้นเชิงกลยุทธ์ผ่านกองทุนของบริษัท นอกจากนี้ยังมี Khosla Ventures, Data Collective และผู้บริหารเทคโนโลยีรายบุคคลอย่าง Peter Thiel, Max Levchin, Drew Houston และ Dara Khosrowshahi

ที่มา: The Wall Street Journal (Digits) ผ่าน Internet Archive Wayback Machine

จุดที่ต้องเข้าใจให้ถูกคือ 116 ล้านดอลลาร์เป็นยอดสะสมจากหลายรอบ ไม่ใช่รอบเดียว CoinDesk เขียนในวันเดียวกันว่าเป็นเงินที่ระดมได้หลายรอบรวมกัน และต่อมา Balaji ก็เขียนเองว่าเป็นตัวเลขสะสม ถึงอย่างนั้นยอดนี้ก็สูงกว่า 106.7 ล้านดอลลาร์ที่ Coinbase ระดมได้จาก 4 รอบจนถึงตอนนั้น

ที่มา: CoinDesk (10 มี.ค. 2558)

รายงาน State of Bitcoin ไตรมาสแรกปี 2015 ของ CoinDesk ระบุว่าไตรมาสนั้นมีเงินร่วมลงทุนเข้าสตาร์ทอัพ Bitcoin เป็นสถิติ 229 ล้านดอลลาร์ นำโดย 21 Inc และ Coinbase และ 21 Inc กลายเป็นสตาร์ทอัพ Bitcoin ที่มีเงินทุนมากที่สุดแทน Coinbase

ที่มา: CoinDesk ผ่าน Internet Archive Wayback Machine

"เขากำลังทำสิ่งที่พวกเขาและพวกเรามองว่าเป็นโครงสร้างพื้นฐานหลักที่จะพา Bitcoin เข้าสู่กระแสหลัก"

Marc Andreessen ให้สัมภาษณ์ The Wall Street Journal 10 มีนาคม 2015 ต้นฉบับ "is working on what they ... consider to be core infrastructure for mainstreaming bitcoin."

ความฝันเรื่องชิปขุดในทุกอุปกรณ์

วันที่ 18 พฤษภาคม 2015 21 Inc เปิดแผนสินค้าชิ้นแรก คือชิปขุด Bitcoin ขนาดเล็กชื่อ BitShare ที่ฝังในอุปกรณ์ผู้บริโภคได้ เพื่อให้สมาร์ตโฟนและอุปกรณ์ที่ต่ออินเทอร์เน็ตขุด Bitcoin ได้ตลอดเวลา วันเดียวกัน Balaji ขึ้นเป็น CEO แทน Matthew Pauker และ Ben Horowitz เข้านั่งในบอร์ด

ที่มา: The Wall Street Journal (Digits) ผ่าน Internet Archive Wayback Machine

Balaji เขียนว่าบริษัทเชื่อว่าสุดท้ายแล้ว Bitcoin จะถูกมองว่าเป็นทรัพยากรพื้นฐานของระบบคอมพิวเตอร์ เทียบเท่า CPU แบนด์วิดท์ ฮาร์ดดิสก์ และ RAM แนวคิดคือถ้าอุปกรณ์ทุกเครื่องหา Bitcoin ได้เองนิดหน่อย ผู้ผลิตก็อาจใช้รายได้นั้นอุดหนุนราคาเครื่อง และคนจำนวนมากจะมี Bitcoin ติดตัวโดยไม่ต้องซื้อ

21 Bitcoin Computer เครื่องละ 399.99 ดอลลาร์

ชิปในโทรศัพท์ไม่เคยออกสู่ตลาด สิ่งที่ออกมาจริงคือ 21 Bitcoin Computer ซึ่งเปิดให้สั่งจองวันที่ 21 กันยายน 2015 ตัวเครื่องคือบอร์ด Raspberry Pi 2 ต่อกับชิปขุด 21 Bitcoin Chip มาพร้อมการ์ด SD 128GB ที่ใส่ข้อมูล Blockchain ไว้แล้ว และชุดโปรแกรมสำหรับรับจ่าย Bitcoin ผ่านคำสั่ง

ที่มา: 21.co ผ่าน Internet Archive Wayback Machine (1 ต.ค. 2558)

หน้าขายบน Amazon ในเดือนตุลาคม 2015 ตั้งราคา 399.99 ดอลลาร์ และระบุว่าจะส่งของวันที่ 16 พฤศจิกายน 2015 ตลาดตอบรับแบบงงๆ CoinDesk รายงานว่ามีคนสับสนทั้งเรื่องประโยชน์ของเครื่องและราคาที่สูง

ที่มา: amazon.com ผ่าน Internet Archive Wayback Machine (2 ต.ค. 2558)

รีวิวของ TechCrunch วันที่ 18 พฤศจิกายน 2015 ชมว่าเป็นเครื่องที่ฉลาดและเป็นทางเริ่มต้นที่ดีสำหรับนักพัฒนา แต่ผู้รีวิวบอกตรงๆ ว่าสงสัยว่าเครื่องที่ขุดได้ 50 กิกะแฮชต่อวินาทีจะหาเงินคืนค่าเครื่องและค่าไฟได้ไหม

ที่มา: TechCrunch (18 พ.ย. 2558)

ทำไมการขุดในอุปกรณ์ไปไม่รอด

ปัญหาแรกคือเศรษฐศาสตร์ของการขุด ช่วงปี 2014 ถึง 2015 ราคา Bitcoin ลดลงต่อเนื่อง ขณะที่กำลังขุดของทั้งเครือข่ายเพิ่มขึ้นมาก เหมืองขนาดใหญ่ที่ใช้ชิป ASIC รุ่นใหม่ในที่ที่ไฟถูกได้เปรียบเสมอ ชิปเล็กในอุปกรณ์บ้านจึงได้ส่วนแบ่งน้อยมาก ถ้าอยากเข้าใจว่าการขุดคุ้มหรือไม่คุ้มขึ้นกับอะไร อ่านต่อได้ที่ ขุด Bitcoin คุ้มไหม

ปัญหาที่สองคือค่าธรรมเนียม แนวคิดของ 21 คือให้เครื่องจ่ายเงินกันเองทีละนิด เช่น จ่ายค่าเรียกใช้บริการทีละครั้ง แต่ช่วงเดียวกันเกิดข้อถกเถียงเรื่องขนาดบล็อก ค่าธรรมเนียมบนเครือข่ายสูงขึ้น ปี 2018 Balaji เขียนว่าเพราะข้อถกเถียงเรื่องการขยายเครือข่าย การจ่ายเงินขนาดเล็กด้วย Bitcoin จากที่ดูเป็นไปได้ กลายเป็นเป็นไปไม่ได้แน่นอน อ่านเรื่องนี้ต่อได้ที่ สงคราม Blocksize War

ปัญหาที่สามคือเงินหมดไปก่อนแล้ว Balaji เล่าในบทความ The Turnaround ปี 2018 ว่าตอนเขารับตำแหน่ง CEO ในเดือนพฤษภาคม 2015 บริษัทเริ่มจากการเป็นเหมืองขุดที่มีดาต้าเซ็นเตอร์ขนาดใหญ่ มีภาระสัญญาดาต้าเซ็นเตอร์และหนี้รวมกว่า 80 ล้านดอลลาร์ และเงินเหลือใช้ไม่ถึงหนึ่งปี เงินส่วนใหญ่ถูกใช้ไปแล้วหรือผูกอยู่กับสัญญาที่ทำไว้ก่อนทีมใหม่เข้ามา

จาก 21.co สู่ Earn.com และ Coinbase

ปี 2017 บริษัทซึ่งใช้ชื่อ 21.co หันไปทำเครือข่ายที่คนได้เงินจากการตอบอีเมลและทำงานเล็กๆ วันที่ 30 ตุลาคม 2017 บริษัทเปลี่ยนชื่ออีกครั้งเป็น Earn.com และแจ้งลูกค้าว่าเลิกซัพพอร์ต 21 Bitcoin Computer ซึ่งเคยเป็นสินค้าหลักของบริษัท

ที่มา: CoinDesk (30 ต.ค. 2560)

วันที่ 16 เมษายน 2018 Brian Armstrong ประกาศว่า Coinbase ซื้อ Earn.com และ Balaji จะเข้ามาเป็น CTO คนแรกของ Coinbase ทั้งสองฝ่ายไม่เปิดเผยราคา แต่สื่ออย่าง Recode และ CNBC รายงานว่าราว 100 ล้านดอลลาร์ ใกล้เคียงกับเงินที่ระดมไปในปี 2015 Balaji อ้างในบทความของเขาว่ามูลค่าที่คืนให้ผู้ถือหุ้นสูงกว่าเงินที่ลงทุนไป ซึ่งเป็นคำอธิบายของฝ่ายเขาเอง ส่วน Recode ระบุว่าราคานี้ต่ำกว่ามูลค่าบริษัทในรอบระดมทุนปี 2015 มาก

Balaji อยู่ที่ Coinbase หนึ่งปีกับหนึ่งวันแล้วลาออกในเดือนพฤษภาคม 2019 ในเดือนมีนาคม 2023 ช่วงที่ธนาคารสหรัฐฯ ล้มหลายแห่ง เขาเดิมพัน 1 ล้านดอลลาร์ว่า Bitcoin จะแตะ 1 ล้านดอลลาร์ภายใน 90 วัน ก่อนจะปิดเดิมพันก่อนกำหนดในวันที่ 2 พฤษภาคม 2023 ด้วยการบริจาครวม 1.5 ล้านดอลลาร์ ส่วนหนึ่งให้การพัฒนา Bitcoin Core

ไอเดียที่ยังเหลืออยู่ HTTP 402

สิ่งที่ 21 ทิ้งไว้ไม่ได้มีแค่บทเรียนทางธุรกิจ โค้ดโอเพนซอร์สของบริษัทบน GitHub ใช้แนวคิดว่า "Build the Machine-Payable Web" หรือสร้างเว็บที่เครื่องจ่ายเงินกันเองได้ โดยใช้รหัสตอบกลับ HTTP 402 Payment Required ซึ่งมีอยู่ในมาตรฐานเว็บมานานแต่แทบไม่มีใครใช้ เมื่อเครื่องขอข้อมูลแล้วได้รหัส 402 กลับมา ก็จ่าย Bitcoin แล้วขอใหม่

ที่มา: github.com/21dotco/two1-python (27 ก.ย. 2569)

ปัจจุบันแนวคิดเดียวกันกลับมาอีกครั้งในสองทาง ทางแรกคือ L402 ของ Lightning Labs ที่ใช้ Lightning Network จ่ายเงินเมื่อเซิร์ฟเวอร์ตอบรหัส 402 และชูเรื่องการค้าที่ AI agent เป็นผู้จ่ายเอง ทางที่สองคือ x402 มาตรฐานเปิดสำหรับการจ่ายเงินบนอินเทอร์เน็ต ซึ่งเริ่มจาก Coinbase บริษัทเดียวกับที่ซื้อ 21 ไป และใช้ Stablecoin จ่ายแทน ไม่มีหลักฐานว่าสองมาตรฐานนี้พัฒนาต่อจากโค้ดของ 21 โดยตรง แต่ปัญหาที่พยายามแก้เป็นปัญหาเดียวกัน

ที่มา: x402.org (27 ก.ย. 2569)

บทเรียนจาก 21 Inc

บทเรียนแรกคือเงินทุนมากไม่ได้ทำให้สินค้าที่ตลาดไม่ต้องการกลายเป็นสินค้าที่ขายได้ 21 Inc มีนักลงทุนชั้นนำและเงินมากที่สุดในวงการตอนนั้น แต่สินค้าหลักทั้งชิปฝังอุปกรณ์และ Bitcoin Computer ไปไม่รอด บทเรียนที่สองคือจังหวะเวลา ไอเดียการจ่ายเงินขนาดเล็กระหว่างเครื่องมาเร็วเกินไป ก่อนที่เครือข่ายชั้นที่สองอย่าง Lightning จะพร้อม และก่อนที่จะมี AI agent ที่ต้องการระบบจ่ายเงินแบบนี้จริงๆ

สรุป

21 Inc เปิดตัวในวันที่ 10 มีนาคม 2015 ด้วยเงินทุนสะสม 116 ล้านดอลลาร์ มากที่สุดในวงการ Bitcoin ตอนนั้น พร้อมความฝันจะให้อุปกรณ์ทุกเครื่องขุด Bitcoin ได้ ผลที่ได้คือ Bitcoin Computer ราคา 399.99 ดอลลาร์ที่ขุดได้น้อยมาก บริษัทเปลี่ยนชื่อเป็น Earn.com และถูกขายให้ Coinbase ในปี 2018 แต่แนวคิดให้เครื่องจ่ายเงินกันเองผ่าน HTTP 402 ยังอยู่ และกลับมาเป็นมาตรฐานจริงบน Lightning และ Stablecoin ในอีกสิบปีต่อมา