RWA คืออะไร เมื่อสินทรัพย์โลกจริงขึ้นมาอยู่บนบล็อกเชน

ลองนึกภาพว่าเห็นคอนโดหรูทำเลดีหลังหนึ่งกำลังเปิดขาย ราคาห้องละหลายล้านบาท ผลตอบแทนค่าเช่าดูน่าสนใจ แต่ในกระเป๋ามีเงินอยู่แค่หลักพัน จะไปมีส่วนแบ่งในคอนโดหลังนั้นได้อย่างไร ในโลกการเงินแบบเดิมคำตอบคือทำไม่ได้ อสังหาริมทรัพย์ต้องซื้อทั้งหน่วย หรืออย่างน้อยก็ต้องผ่านกองทุนที่มีขั้นต่ำสูง เอกสารเยอะ และใช้เวลาโอนกรรมสิทธิ์เป็นสัปดาห์

พันธบัตรรัฐบาลสหรัฐฯ ก็เจอปัญหาคล้ายกัน เป็นสินทรัพย์ที่ให้ผลตอบแทนแน่นอนและเป็นที่ต้องการของนักลงทุนทั่วโลก แต่คนทั่วไปที่ไม่มีบัญชีโบรกเกอร์ต่างประเทศแทบไม่มีทางเข้าถึงได้ง่ายๆ ทั้งที่จริงแล้วสิ่งที่ขวางกั้นไม่ใช่ตัวสินทรัพย์เอง แต่เป็นระบบตัวกลางและงานเอกสารที่พ่วงมาด้วย

คำถามคือ ถ้าเอาสินทรัพย์เหล่านี้ไปแปลงเป็นโทเคนบนบล็อกเชน จะยังต้องผ่านขั้นตอนเดิมทั้งหมดอยู่หรือเปล่า นี่คือจุดเริ่มต้นของแนวคิดที่เรียกว่า RWA

RWA ย่อมาจาก Real World Asset หรือสินทรัพย์ในโลกแห่งความจริง หมายถึงสินทรัพย์ที่มีอยู่จริงนอกบล็อกเชน เช่น พันธบัตรรัฐบาล อสังหาริมทรัพย์ ทองคำ หุ้น หรือแม้แต่ใบแจ้งหนี้ธุรกิจ ที่ถูกนำมาผ่านกระบวนการที่เรียกว่า Tokenization คือการสร้างโทเคนดิจิทัลขึ้นมาเป็นตัวแทนของสิทธิหรือความเป็นเจ้าของในสินทรัพย์นั้น แล้วนำโทเคนนั้นไปซื้อขายบนบล็อกเชนได้

Boston Consulting Group เคยประเมินไว้ว่ามูลค่าสินทรัพย์โลกจริงที่จะถูกนำเข้ามาบนบล็อกเชนอาจสูงถึง 16 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐภายในปี 2030 ตัวเลขระดับนี้อธิบายได้ว่าทำไมสถาบันการเงินขนาดใหญ่อย่าง JPMorgan, Fidelity และ BlackRock ถึงทยอยเข้ามาเล่นในสนามนี้อย่างจริงจังในช่วงหลายปีที่ผ่านมา

สินทรัพย์สองแบบที่ถูกนำมา Tokenize

สินทรัพย์ในโลกจริงที่ถูกนำมาแปลงเป็นโทเคนแบ่งได้เป็นสองกลุ่มหลัก

• สินทรัพย์ที่จับต้องได้ (Tangible Asset) เช่น ทองคำ อสังหาริมทรัพย์ รถยนต์ สิ่งเหล่านี้มีตัวตนทางกายภาพอยู่จริง
• สินทรัพย์ที่จับต้องไม่ได้ (Intangible Asset) เช่น หุ้นบริษัท พันธบัตร สัญญา สิทธิบัตร สิ่งเหล่านี้เป็นสิทธิทางกฎหมาย ไม่มีตัวตนทางกายภาพ แต่มีมูลค่าทางเศรษฐกิจชัดเจน

ภาพ: เปรียบเทียบสินทรัพย์จับต้องได้กับจับต้องไม่ได้ ที่ถูกนำมาแปลงเป็นโทเคนได้เหมือนกัน

ไม่ว่าจะเป็นสินทรัพย์แบบไหน หลักการของ Tokenization ก็เหมือนกันคือสร้างโทเคนขึ้นมาเป็นตัวแทนบันทึกสิทธิความเป็นเจ้าของหรือส่วนแบ่งในสินทรัพย์นั้นไว้บนบล็อกเชน แล้วให้โทเคนนั้นเคลื่อนย้ายและซื้อขายได้ตามกลไกของบล็อกเชน

ทำไมต้องเอาสินทรัพย์จริงขึ้นบล็อกเชน

เหตุผลที่ RWA กลายเป็นเทรนด์ใหญ่ไม่ใช่เพราะมันเปลี่ยนตัวสินทรัพย์ให้ต่างไปจากเดิม แต่เพราะมันเปลี่ยนวิธีที่คนเข้าถึงและซื้อขายสินทรัพย์นั้น ข้อได้เปรียบหลักมีอยู่สามเรื่อง

ซื้อขายได้ตลอดเวลา ตลาดหุ้นและตลาดพันธบัตรแบบเดิมเปิดปิดตามเวลาทำการ มีวันหยุดสุดสัปดาห์ มีวันหยุดนักขัตฤกษ์ แต่โทเคนบนบล็อกเชนซื้อขายกันได้ 24 ชั่วโมง 7 วันต่อสัปดาห์ ผ่านกระดานเทรดแบบกระจายศูนย์หรือแพลตฟอร์มที่รองรับ ไม่ต้องรอตลาดเปิดเหมือนเดิม

แบ่งเป็นหน่วยย่อยได้ (Fractional Ownership) นี่คือจุดที่แก้ปัญหาคอนโดหรูที่พูดถึงตอนต้นได้ตรงที่สุด แทนที่จะต้องซื้อทั้งหน่วยสินทรัพย์ โทเคนสามารถถูกแบ่งเป็นเศษส่วนเล็กๆ ได้ ทำให้นักลงทุนรายย่อยที่มีเงินหลักร้อยหลักพันก็เข้าถึงสินทรัพย์ราคาแพงอย่างอสังหาริมทรัพย์หรือพันธบัตรได้ ซึ่งเป็นสิ่งที่ระบบการเงินดั้งเดิมทำได้ยากกว่ามาก

ต้นทุนต่ำกว่าและตัวกลางน้อยลง การระดมทุนผ่าน ICO มีค่าธรรมเนียมเฉลี่ยราว 5% ของเงินที่ระดมได้ เทียบกับ IPO ที่มีค่าธรรมเนียมเฉลี่ย 15-22% ฝั่งตลาดรองก็ต่างกันชัดเจน ตัวกลางแบบเดิมคิดค่าธรรมเนียมราว 0.17-0.22% ขณะที่ Binance คิดราว 0-0.1% และ Uniswap V3 คิดเพียง 0-0.05% เพราะตัดตัวกลางหลายชั้นที่เคยดูแลเอกสารและการโอนสิทธิ์ออกไป การโอนกรรมสิทธิ์จึงเร็วขึ้นจากหลายวันเหลือไม่กี่นาที

ภาพ: เทียบระบบเดิมที่มีตัวกลางเยอะ กับ Tokenization ที่ซื้อขายได้ตลอดเวลาและต้นทุนต่ำกว่า

ตัวอย่างจริงที่เกิดขึ้นแล้ว ไม่ใช่แค่แนวคิด

RWA ไม่ใช่เรื่องในอนาคตอันไกล มีผู้เล่นจริงที่ทำเรื่องนี้อยู่แล้วในหลายรูปแบบ

พันธบัตรรัฐบาลโทเคนไนซ์ ตัวอย่างที่ชัดที่สุดคือ Ondo Finance บริษัทที่นำผลิตภัณฑ์การลงทุนแบบดั้งเดิมอย่างพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐฯ เข้ามาอยู่บนบล็อกเชน จุดที่น่าสนใจคือ CEO ของ Ondo คือ Nathan Alman อดีตพนักงานของ Goldman Sachs และผู้ดูแลสินทรัพย์ในการลงทุนคือ BlackRock บริษัทจัดการการลงทุนที่ใหญ่ที่สุดในโลก ซึ่งมีสินทรัพย์ภายใต้การบริหารกว่า 9.42 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ

Ondo มีผลิตภัณฑ์ RWA หลักสามตัว OUSG ลงทุนใน ETF อ้างอิงตั๋วเงินคลังสหรัฐฯ ผลตอบแทนเฉลี่ยราว 4.73% ต่อปี USDY ลงทุนในพันธบัตรระยะสั้นและเงินฝากกระแสรายวัน ผลตอบแทนราว 5.1% ต่อปี และ OMMF ลงทุนในกองทุนตลาดเงินระยะสั้นไม่เกิน 1 ปี ผลตอบแทนใกล้เคียง OUSG ข้อมูล ณ วันที่ 22 มกราคม 2024 OUSG มียอดเงินฝากรวมราว 116.73 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และ USDY ราว 71.22 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งเป็นเพียงจุดเริ่มต้นของกระแส RWA ที่ขยายตัวต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน

กองทุนอสังหาริมทรัพย์โทเคนไนซ์ ในยุโรป Domaine d'Hestia โครงการพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ในสวิตเซอร์แลนด์โดยบริษัท Capelli ระดมทุนเพื่อปรับปรุงอพาร์ตเมนต์เก่าในเมือง Saint-André-lez-Lille ให้กลายเป็นที่พักหรู แล้วแปลงอพาร์ตเมนต์นี้เป็นสินทรัพย์ดิจิทัลเสนอขายนักลงทุน ระดมทุนได้กว่า 3.1 ล้านยูโร นักลงทุนที่ถือโทเคนจะได้รับผลตอบแทนคงที่ราว 7.5% ต่อปีจากรายได้ค่าเช่า

ฝั่งสินเชื่อและใบแจ้งหนี้มีผู้เล่นอย่าง MakerDAO ที่นำสินทรัพย์โลกจริงมาเป็นหลักประกันแทนคริปโตเคอเรนซีในการกู้ยืมเหรียญเสถียร DAI ปริมาณสินทรัพย์ที่ใช้ค้ำประกันเติบโตขึ้นแตะกว่า 2,300 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ชัดเจนตั้งแต่ปี 2022 ผู้กู้มีตั้งแต่บริษัทสินเชื่ออสังหาฯ New Silver ถึงบริษัทซอฟต์แวร์ขนส่ง ConsolFreight ส่วน Centrifuge รวบรวมสินเชื่อที่อยู่อาศัย ใบแจ้งหนี้ และสินเชื่อธุรกิจขนาดเล็กไว้ในตลาดกลางชื่อ Tinlake ให้ธุรกิจขนาดเล็กเข้าถึงเงินทุนได้ง่ายขึ้น

ภาพ: ตัวอย่าง RWA ที่เกิดขึ้นแล้วจริง ตั้งแต่พันธบัตรรัฐบาลถึงสินเชื่อธุรกิจ

RWA เวอร์ชันไทย จากคอนโดในกรุงเทพฯ ถึงป่าชายเลน

เรื่อง RWA ไม่ใช่เรื่องไกลตัวคนไทยเท่าที่คิด เพราะมีตัวอย่างที่เกิดขึ้นจริงในประเทศไทยแล้วเช่นกัน และอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) ด้วย

RealX คือหนึ่งในเคสแรกๆ นำคอนโดมิเนียมหรูสามย่านของ Park Origin มาแปลงเป็นสินทรัพย์ดิจิทัล เปิดขายให้นักลงทุนรายย่อยผ่านแพลตฟอร์ม TokenX ในราคา 1 ตารางนิ้ว เท่ากับ 1 เหรียญ RealX เท่ากับ 182 บาท ระดมทุนรวมได้ทั้งหมด 2,400 ล้านบาท ผู้ถือโทเคนจะได้รับผลตอบแทนสองทาง คือรายได้จากค่าเช่าที่จ่ายเป็นรายไตรมาสในอัตราคงที่ 4-5% ต่อปีในช่วงปีที่ 1-5 และรายได้จากการขายสินทรัพย์ของโครงการที่จะเริ่มตั้งแต่ปีที่ 6 ถึงปีที่ 10 ที่น่าสนใจคือ RealX ถูกจัดประเภทเป็น Investment Token ภายใต้กรอบกฎหมาย ก.ล.ต. ต้องอนุมัติและเสนอขายผ่าน ICO Portal เช่นเดียวกับหลักทรัพย์ทั่วไป

อีกเคสที่สดใหม่กว่านั้นคือ Blu Green Token ของบริษัท DITTO เปิดขายในไตรมาส 3 ปี 2026 นี้เอง ระดมทุนไม่เกิน 480 ล้านบาท จากโทเคนราคา 1.20 บาทต่อหน่วย มีสินทรัพย์หนุนหลังเป็นคาร์บอนเครดิตจากโครงการปลูกป่าชายเลนกว่าหมื่นไร่ ถือเป็นโทเคนเพื่อการลงทุนด้านสิ่งแวดล้อมตัวแรกของไทยที่ ก.ล.ต. เห็นชอบ และขายหมดเกลี้ยงก่อนเข้าเทรดบน Bitkub แสดงให้เห็นว่า RWA ขยายไปถึงสินทรัพย์รูปแบบใหม่อย่างคาร์บอนเครดิตได้ด้วย ไม่จำกัดแค่อสังหาริมทรัพย์หรือพันธบัตร

ถ้ายังนึกภาพไม่ออก ลองเทียบกับกองทรัสต์เพื่อการลงทุนในอสังหาริมทรัพย์ หรือ REIT ที่คนไทยคุ้นเคยกันอยู่แล้ว หลักการคล้ายกันคือแบ่งสินทรัพย์ใหญ่เป็นหน่วยย่อยให้คนทั่วไปซื้อขายได้ สิ่งที่ RWA เปลี่ยนไปคือย้ายหน่วยย่อยเหล่านั้นจากระบบทะเบียนของศูนย์รับฝากหลักทรัพย์มาอยู่บนบล็อกเชนแทน เปิดทางให้ซื้อขายนอกเวลาทำการตลาดหลักทรัพย์ และเชื่อมต่อกับระบบการเงินดิจิทัลอื่นได้ในอนาคต

ภาพ: ไทม์ไลน์ RWA เวอร์ชันไทยที่ ก.ล.ต. กำกับดูแลแล้ว จาก RealX ถึง Blu Green Token

ข้อจำกัดและความเสี่ยงที่ต้องรู้ก่อนเข้าใจผิด

RWA ฟังดูแก้ปัญหาได้หมด แต่มีข้อจำกัดสำคัญที่มักถูกมองข้าม

การมีโทเคนไม่เท่ากับมีกรรมสิทธิ์ทางกฎหมายโดยอัตโนมัติ โทเคนบนบล็อกเชนเป็นเพียงตัวแทนที่บันทึกสิทธิ์ไว้ในระบบดิจิทัล แต่กรรมสิทธิ์ทางกฎหมายที่แท้จริงในสินทรัพย์นั้นยังต้องพึ่งกรอบกฎหมายของประเทศที่สินทรัพย์ตั้งอยู่มารับรองอีกชั้นหนึ่ง ถ้ากฎหมายท้องถิ่นไม่รองรับโครงสร้างแบบนี้ หรือเกิดข้อพิพาททางกฎหมาย ผู้ถือโทเคนอาจไม่ได้รับความคุ้มครองในระดับเดียวกับการถือกรรมสิทธิ์โดยตรง ปัจจุบันในหลายประเทศกฎหมายยังตามเทคโนโลยีไม่ทัน เช่น การนำโทเคน RWA ไปวางเป็นหลักประกันในโลกการเงินกระจายศูนย์เพื่อรับผลตอบแทนซ้อนอีกชั้นยังทำไม่ได้เต็มรูปแบบในหลายพื้นที่ เพราะติดข้อจำกัดทางกฎหมาย ต้องรอดูว่ากฎหมายจะปรับตัวตามเทคโนโลยีที่มีอยู่แล้วได้เร็วแค่ไหน

ความเสี่ยงจากผู้ดูแลสินทรัพย์จริง (Custodian Risk) สินทรัพย์จริงที่อยู่เบื้องหลังโทเคนไม่ได้ลอยอยู่บนบล็อกเชน แต่ถูกเก็บรักษาไว้โดยผู้ดูแลสินทรัพย์ (custodian) ในโลกจริง ไม่ว่าจะเป็นธนาคาร บริษัทจัดการกองทุน หรือผู้ดูแลทรัพย์สินเฉพาะทาง หากผู้ดูแลรายนั้นล้มละลาย บริหารผิดพลาด หรือกระทำการทุจริต ความเสี่ยงนี้จะย้อนกลับมาถึงมูลค่าของโทเคนโดยตรง แม้ตัวบล็อกเชนเองจะทำงานได้ปกติทุกประการ พูดง่ายๆ คือ RWA ยังพึ่งพาความน่าเชื่อถือของตัวกลางในโลกจริงอยู่ดี เพียงแต่ย้ายจุดที่ต้องเชื่อใจจากหลายชั้นตัวกลางมาอยู่ที่ผู้ดูแลสินทรัพย์รายเดียวหรือไม่กี่ราย

สภาพคล่องอาจไม่ได้สูงเท่าที่โฆษณา แม้โทเคนจะซื้อขายได้ 24 ชั่วโมง แต่ถ้าไม่มีคนอื่นต้องการซื้อขายด้วย สภาพคล่องในทางปฏิบัติก็ยังต่ำอยู่ดี โดยเฉพาะโทเคนของสินทรัพย์เฉพาะทางที่มีฐานนักลงทุนแคบ

ภาพ: ข้อจำกัดสำคัญของ RWA ที่มักถูกมองข้าม ทั้งเรื่องกรรมสิทธิ์ทางกฎหมายและความเสี่ยงจาก Custodian

RWA ต่างจาก NFT อย่างไร

หลายคนสับสนระหว่าง RWA กับ NFT เพราะทั้งคู่เป็นโทเคนบนบล็อกเชนเหมือนกัน แต่จุดต่างสำคัญอยู่ที่สิ่งที่หนุนหลังมูลค่า

NFT ส่วนใหญ่ในความหมายดั้งเดิม เช่น ภาพศิลปะดิจิทัลหรือของสะสมดิจิทัล ไม่มีสินทรัพย์ในโลกจริงหนุนหลังอยู่ มูลค่าของมันมาจากความหายาก ความต้องการของตลาด หรือคุณค่าเชิงวัฒนธรรมของตัวไฟล์ดิจิทัลเอง ไม่มีอะไรให้ไปแลกคืนเป็นของจริงได้หากราคาตกลง

ส่วน RWA ทุกโทเคนมีสินทรัพย์จริงหนุนหลังอยู่เสมอ ไม่ว่าจะเป็นพันธบัตร อสังหาริมทรัพย์ หรือคาร์บอนเครดิต มูลค่าของโทเคนจึงผูกกับมูลค่าของสินทรัพย์อ้างอิงนั้นโดยตรง ในทางเทคนิคมาตรฐานโทเคนที่ใช้ทำ RWA จึงอาจใช้โครงสร้างคล้าย NFT ได้ในบางกรณี เช่นเวลาต้องการแทนสิทธิ์ในสินทรัพย์ชิ้นเดียวที่ไม่สามารถแบ่งซ้ำได้ เช่น ภาพวาดต้นฉบับหนึ่งชิ้น แต่ในกรณีส่วนใหญ่ของ RWA อย่างพันธบัตรหรืออสังหาริมทรัพย์ที่แบ่งเป็นหน่วยย่อยได้ มักใช้โครงสร้างโทเคนที่ทดแทนกันได้เหมือนเงินมากกว่า เพราะทุกหน่วยมีมูลค่าเท่ากัน

พูดสั้นๆ คือ NFT เน้นเรื่องความเป็นเอกลักษณ์ของตัวโทเคนเอง ส่วน RWA เน้นเรื่องสิ่งที่โทเคนนั้นเป็นตัวแทนอยู่เบื้องหลัง

ภาพ: จุดต่างสำคัญระหว่าง RWA กับ NFT อยู่ที่สิ่งที่หนุนหลังมูลค่าของโทเคน

คำถามที่พบบ่อย

RWA คืออะไร

RWA ย่อมาจาก Real World Asset คือสินทรัพย์ในโลกจริง เช่น พันธบัตร อสังหาริมทรัพย์ ทองคำ หุ้น ที่ถูกนำมาผ่านกระบวนการ Tokenization สร้างเป็นโทเคนดิจิทัลบนบล็อกเชน เพื่อให้ซื้อขาย โอน และแบ่งเป็นหน่วยย่อยได้ง่ายขึ้น

RWA Tokenization ทำงานอย่างไร

เริ่มจากนำสินทรัพย์จริงไปฝากไว้กับผู้ดูแลสินทรัพย์ (custodian) จากนั้นออกโทเคนดิจิทัลที่เป็นตัวแทนสิทธิ์ในสินทรัพย์นั้นบนบล็อกเชน แล้วเปิดให้นักลงทุนซื้อขายโทเคนนั้นได้ มูลค่าของโทเคนจะอ้างอิงกับมูลค่าของสินทรัพย์จริงที่ถืออยู่เบื้องหลัง

RWA ปลอดภัยแค่ไหน

ขึ้นอยู่กับผู้ดูแลสินทรัพย์จริงและกรอบกฎหมายที่รองรับ การมีโทเคนไม่ได้แปลว่ามีกรรมสิทธิ์ทางกฎหมายอัตโนมัติเสมอไป และมีความเสี่ยงจากฝั่งผู้ดูแลสินทรัพย์ (custodian risk) ที่นักลงทุนต้องเข้าใจก่อนเข้าลงทุน

RWA กับ NFT ต่างกันอย่างไร

NFT ส่วนใหญ่ไม่มีสินทรัพย์จริงหนุนหลัง มูลค่ามาจากความหายากและความต้องการของตลาด ส่วน RWA ทุกโทเคนมีสินทรัพย์จริงหนุนหลังอยู่เสมอ มูลค่าจึงผูกกับสินทรัพย์อ้างอิงโดยตรง

ประเทศไทยมี RWA แล้วหรือยัง

มีแล้ว ตัวอย่างที่ผ่านการกำกับดูแลของ ก.ล.ต. ในฐานะ Investment Token ได้แก่ RealX ที่นำคอนโดมิเนียมมาแปลงเป็นโทเคน และ Blu Green Token ของ DITTO ที่นำคาร์บอนเครดิตจากป่าชายเลนมาระดมทุนในปี 2026

📖 เรื่อง RWA และ Tokenization นี้ผู้เขียนเล่าไว้ละเอียดกว่านี้ในหนังสือ Cryptocurrency & Digital Asset 101 หาซื้อฉบับเต็มได้ที่นี่