ประเด็น “debanking” หรือการถูกธนาคารปฏิเสธให้บริการทางการเงิน กลับมาเป็นจุดโฟกัสอีกครั้ง หลังจาก Office of the Comptroller of the Currency (OCC) หน่วยงานกำกับดูแลธนาคารของสหรัฐฯ เผยผลการตรวจสอบเบื้องต้นว่า

ธนาคารยักษ์ใหญ่ 9 แห่งของสหรัฐฯ มีการจำกัดหรือปฏิเสธบริการแก่ธุรกิจบางภาคส่วน ทั้งที่เป็นกิจการถูกกฎหมาย

หนึ่งในนั้นคือ ภาคส่วนคริปโต ซึ่งรวมถึง

• ผู้ออกเหรียญคริปโต (issuers)

• ผู้ให้บริการแลกเปลี่ยนคริปโต (exchanges)

• ผู้ดูแลระบบสินทรัพย์ดิจิทัล (administrators)

ที่ถูกจัดอยู่ในกลุ่ม “อุตสาหกรรมอ่อนไหว” เคียงข้างธุรกิจน้ำมัน–ถ่านหิน–ปืน–เรือนจำเอกชน–บุหรี่–อีบุหรี่ และธุรกิจบันเทิงผู้ใหญ่

OCC: แบงก์ใหญ่เลือกปฏิบัติกับลูกค้า แม้ทำธุรกิจถูกกฎหมาย

OCC ระบุว่า จากการตรวจสอบช่วงปี 2020–2023 พบว่า 9 ธนาคารใหญ่ของสหรัฐฯ มีการ

• ออกนโยบาย จำกัดการเข้าถึงบริการทางการเงิน

• หรือบังคับให้ลูกค้ากลุ่มเสี่ยงต้องผ่านกระบวนการอนุมัติ–รีวิวขั้นสูงกว่าปกติ

โดยไม่ได้อ้างเหตุผลด้านความเสี่ยงแบบ “เป็นกลาง” แต่มีการ แบ่งแยกลูกค้าตาม “ประเภทของธุรกิจที่แม้จะถูกกฎหมาย”

กลุ่มธนาคารที่ถูกตรวจสอบในรายงานนี้ได้แก่

• JPMorgan Chase

• Bank of America

• Citibank

• Wells Fargo

• US Bank

• Capital One

• PNC Bank

• TD Bank

• BMO Bank

Jonathan Gould Comptroller of the Currency ให้คำวิจารณ์แรงว่า

“น่าเสียดายที่ธนาคารใหญ่ที่สุดของประเทศเห็นว่านโยบาย debanking แบบนี้ เป็นการใช้ใบอนุญาตและอำนาจตลาดที่รัฐมอบให้ในทางที่เหมาะสม”

เขายังระบุว่า หลายธนาคาร ประกาศแนวทางเหล่านี้อย่างเปิดเผย ขณะที่ยังยืนยันต่อสาธารณะว่า “ไม่ได้เดแบงก์ใคร” ซึ่งขัดกับสิ่งที่ OCC พบจากการตรวจสอบ

OCC ระบุด้วยว่า การสอบสวนยังดำเนินต่อ และ อาจส่งต่อเรื่องนี้ให้กระทรวงยุติธรรม (DOJ) พิจารณาในขั้นถัดไป

คริปโตติดโผ “กลุ่มเสี่ยง” ถูกจำกัดบัญชี–เข้มงวดเป็นพิเศษ

แม้รายงานจะไม่ลงชื่อบริษัทหรือเคสทีละราย แต่ OCC ยืนยันว่า ภาคส่วนที่โดนจำกัดรวมถึง

• การสำรวจและผลิต น้ำมันและก๊าซ

• เหมือง ถ่านหิน

• อุตสาหกรรม อาวุธปืน

• เรือนจำเอกชน

• ผู้ผลิตบุหรี่และ อีบุหรี่

• ธุรกิจบันเทิงสำหรับผู้ใหญ่

• และ ภาคส่วนคริปโต

ในกรณีของคริปโต OCC ระบุว่า แบงก์หลายแห่งใช้มาตรการเข้มงวดกับ

• ผู้ออกเหรียญ (issuers)

• เว็บเทรดหรือแพลตฟอร์มแลกเปลี่ยน (exchanges)

• ผู้ดูแลระบบสินทรัพย์ดิจิทัล (administrators)

โดยให้เหตุผลมักเกี่ยวข้องกับ

“ข้อกังวลด้านอาชญากรรมทางการเงิน (financial crime considerations)”

แปลว่า ในทางปฏิบัติ ธุรกิจคริปโตจำนวนมากถูก

• ปฏิเสธการเปิดบัญชี

• ถูกปิดบัญชี

• หรือถูกบังคับให้ผ่านกระบวนการตรวจสอบที่ “สูงกว่าค่าเฉลี่ย” อย่างมีนัยสำคัญ

แม้กิจกรรมของธุรกิจเหล่านี้จะอยู่ในกรอบ “ถูกกฎหมาย” ภายใต้กฎของสหรัฐฯ ก็ตาม

ฝั่งนักคิดเสรีนิยม: รายงาน OCC ยัง “ไม่แตะต้นตอจริง” ของปัญหา debanking

แม้รายงานของ OCC จะสะท้อนปัญหาที่วงการคริปโตและธุรกิจอ่อนไหวพูดถึงกันมานาน แต่ก็ไม่ได้รอดพ้นจากคำวิจารณ์

Nick Anthony นักวิเคราะห์นโยบายจากสถาบัน Cato (สายเสรีนิยม) ให้ความเห็นว่า รายงานนี้

• “ยังทิ้งข้อสงสัยไว้มาก”

• และ ไม่ได้พูดถึง “ต้นเหตุหลัก ๆ” ของ debanking อย่างตรงไปตรงมา

เขาชี้ว่า ในทางปฏิบัติ หน่วยงานกำกับเองก็ประเมินธนาคารจาก “ความเสี่ยงด้านชื่อเสียง” (reputation risk) ซึ่งเปิดช่องให้ธนาคาร

• ปิดกั้นลูกค้าที่สร้าง “ภาพลบ” ทางการเมืองหรือสังคม

• แม้จะทำธุรกิจถูกกฎหมาย

และในกรณีคริปโต เขาชี้ว่า

รายงานของ OCC ดูเหมือนจะโทษธนาคารที่ตัดความสัมพันธ์กับบริษัทคริปโต แต่กลับไม่พูดถึงข้อเท็จจริงที่ว่า FDIC เคยบอกให้ธนาคาร “อยู่ห่าง” จากบริษัทคริปโตอย่างชัดเจน

FDIC–Fed โดนมองว่าเป็น “ตัวตั้งตัวตี” เดแบงก์คริปโตยุค Biden

ด้าน Republicans ในคณะกรรมาธิการการเงินของสภาผู้แทนฯ สหรัฐฯ เคยเปิดเผยก่อนหน้านี้ว่า

• FDIC ใช้ “จดหมายพัก (pause letters)” ส่งถึงธนาคาร

• โดยขอให้ “ชะลอ” หรือ “ทบทวน” ความสัมพันธ์กับบริษัทสินทรัพย์ดิจิทัลในยุครัฐบาล Biden

ซึ่งถูกมองว่าเป็นหนึ่งในปัจจัยผลักให้เกิด “debanking ทั้ง ecosystem ของสินทรัพย์ดิจิทัล”

Caitlin Long ผู้ก่อตั้งและ CEO ของ Custodia Bank (ธนาคารสายคริปโตในสหรัฐฯ) ก็ออกมาเสริมว่า

• ตัวการที่เลวร้ายที่สุดต่อการเดแบงก์คริปโตในยุค Biden คือ FDIC และ Federal Reserve

• ส่วน OCC ถือว่า “ไม่ใช่ผู้เล่นหลักในภารกิจบีบคริปโต” โดยเฉพาะในระดับแบงก์ใหญ่

เธอปกป้อง OCC บางส่วนด้วยว่า รายงานนี้โฟกัสที่ “ธนาคารขนาดใหญ่” ในขณะที่นโยบายที่ “บี้คริปโตแรง ๆ” มักไปลงกับ ธนาคารขนาดเล็กและกลาง มากกว่า

ความหมายต่อวงการคริปโตและตลาดการเงิน: ธนาคาร–รัฐ–คริปโต ยังต้องเคลียร์กันอีกยาว

ในเชิงภาพใหญ่ รายงาน OCC ครั้งนี้สะท้อนอย่างน้อย 3 ประเด็นสำคัญที่วงการคริปโตควรจับตา:

• 1) ปัญหา debanking ไม่ใช่แค่ความรู้สึก แต่มีหลักฐานจากหน่วยงานกำกับยืนยัน
  Crypto issuers, exchanges และผู้เล่นใน ecosystem ถูกจำกัดการเข้าถึงระบบธนาคารจริงในช่วง 2020–2023

• 2) ธนาคารไม่ได้ตัดสินใจลำพัง
  แรงกดดันจาก FDIC, Fed และกรอบด้าน “ความเสี่ยงชื่อเสียง” มีส่วนสำคัญในการกำหนดท่าทีของธนาคาร

• 3) เกมนี้เพิ่งเริ่ม – ผลสอบอาจไปจบที่ DOJ
  การที่ OCC ระบุชัดว่าพร้อมส่งข้อมูลต่อให้กระทรวงยุติธรรม หมายความว่า

  • อาจมีการสอบสวนเชิงลึกต่อธนาคาร

  • หรือแม้แต่การเปลี่ยนแปลงกฎเกณฑ์ “ว่าธนาคารจะปฏิเสธลูกค้าแบบไหนได้บ้าง” ในอนาคต

อ้างอิง : cointelegraph.com

ภาพ reuters.com